Kóktemde sý tasqynynyń zardabyn tartqan aımaqtyń biri – Soltústik Qazaqstan oblysy. Tótennen tóngen qaýipten abdyrap qalǵan teriskeıdegi jurttyń osy kúni shyǵyny ótelip, mal-múlki túgendelip jatyr. Apat saldaryn joıý jáne zardap shekken turǵyndardy baspanamen qamtý jumystarynyń alǵashqy nátıjesimen tanysý úshin atalǵan óńirge Premer-mınıstr Oljas Bektenov arnaıy bardy.
Úkimet basshysy Petropavl qalasyndaǵy «Birlik» shaǵyn aýdanynda jańadan boı kótergen úıdi aralap, jańa baspana kiltin alǵan otbasy múshelerimen áńgimelesti. Oljas Bektenov aýqymdy sý tasqynynyń saldaryn joıýda túsinistik tanytyp, kómekteskeni úshin turǵyndarǵa alǵysyn bildirdi. Qurylys qarqyny men paıdalanýǵa berilgen turǵyn úıdiń sapasy, sondaı-aq sý tasqynynan keıingi kezeńde turǵyndardy qoldaý máselesi talqylandy.
«Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev sý tasqynynan zardap shekken azamattardyń barlyǵynyń baspanasyn qalpyna keltirý máselesin erekshe baqylaýda ustap otyr. Soltústik Qazaqstan oblysy qaladaǵy sý basqan yqsham aýdandardaǵy úılerdiń qurylysyn alǵashqylardyń biri bolyp aıaqtady. Bizdiń basty mindetimiz – zardap shekkenderdiń barlyǵyn sýyq túskenge deıin úılerine kóshirý», dep atap ótken Oljas Bektenov ákimdikke irgeles aýmaqty abattandyrýdy tapsyrdy.
«Birlik» shaǵyn aýdanynda barlyǵy 700 úı men 90 oryndyq balabaqsha salynyp jatyr. Jaqynda ǵana otbasylarǵa qonystaný úshin 53 úıdiń kilti berildi. Maýsym aıynyń sońyna deıin taǵy 47 úı berý josparlansa, 600 úıdiń qurylysy bıylǵy tamyz aıynyń sońyna deıin aıaqtalady. Birlik yqsham aýdany qajetti ınjenerlik kommýnıkasııalarmen qamtamasyz etilgen, topyraqty joldar salynyp, serýendeýge jáne demalýǵa arnalǵan aımaqtardy abattandyrý júrgizilip jatyr.
Salynyp jatqan qurastyrmaly-qalqandy úılerdiń sapasy men tehnologııasyna erekshe nazar aýdaryldy. Qazirgi tańda 100-den astam ýchaskede irgetas qalanyp, konstrýksııalar qurastyryla bastady, sonymen qatar sýmen jabdyqtaý jumystary júrgizilip jatyr.
Sondaı-aq sapar barysynda Oljas Bektenov qalpyna keltirýge jatatyn úılerdi jóndeý jumystarymen tanysty. Soltústik Qazaqstan oblysy – sý tasqyny saldaryn joıýǵa mehanıkalandyrylǵan brıgadalar tartylǵan jalǵyz óńir. Máselen, tek Oıqala shaǵyn aýdanynda 1 133 úı sý basý aımaǵynda boldy, onyń 309-y jóndeýdi qajet etedi. Jumystardy 24 mehbrıgada kezeń-kezeńimen oryndap jatyr, Petropavl boıynsha barlyǵy 85 osyndaı qurama bar. Qazirgi tańda edenderdi aýystyrý, qabyrǵalardy sylaý, gıps qatyrmasyn tóseý jumystary júrgizilip jatyr. Premer-mınıstr menshik ıeleri ótemaqy túrinde tólengen qarajatqa ózderi jóndeý jumystaryn júrgizetin jeke turǵyn úıge de bardy. Oljas Bektenov Úkimettiń negizgi mindeti – barlyq evakýasııalanǵan turǵyndardy óz úılerine qaıtarý ekenin atap ótti, búginde 64 myń adam óz úılerinde turyp jatyr.
Sonymen qatar Úkimet basshysy óńirdegi egis naýqanynyń qorytyndysymen tanysyp, dıqandarmen jáne malshylarmen kezdesti, sondaı-aq aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn óndirý zaýytynda boldy.
Sapar barysynda Oljas Bektenov «Daıyndyq Agro» JShS alqaptaryn aralap kórdi. Seriktestik bıyl 7,5 myń gektarǵa jýyq alqapqa egin sepken. Memleket basshysynyń dara daqyldy egisten bas tartý maqsatynda aýyl sharýashylyǵy daqyldaryn ártaraptandyrý jónindegi tapsyrmasyna sáıkes, bıyl mal azyǵyna arnalǵan alqaptar 3 esege ulǵaıtyldy.
Iri agroqurylymdardyń ókilderimen kezdesýde egis naýqany máseleleri jáne AО́K-ti qoldaý sharalary talqylandy. О́ńir jyl saıyn eldegi jalpy astyq kóleminiń 25%-yna deıin jáne maıly daqyldardyń úshten birin qamtamasyz etý arqyly osy salada kóshbasshy bolyp otyr. Egis naýqany jaqyn kúnderi tolyǵymen aıaqtalady. Búgingi tańda 2,3 mln ga alqapqa josparlanǵan mıneraldy tyńaıtqysh kóleminiń 65%-y engizildi. Atalǵan is-sharalarmen barlyǵy 3 mln ga egis alqaby qamtylady.
Jalpy, elimizdiń dıqandary kóktemgi egis jumystaryn ýaqtyly ári sapaly ótkizý maqsatynda barlyq qajetti resýrstarmen qamtamasyz etilgeni atap ótildi. Máselen, Azyq-túlik korporasııasy 6,4 mlrd teńgege 44,8 myń tonna bıdaı kóleminde tuqymdyq materıalǵa taýarlyq nesıe berdi. Lıtri 250 teńge bolatyn 376 myń tonna jeńildikti dızel otyny bólindi, bul naryqtyq baǵadan 15%-ǵa tómen. Otandyq tyńaıtqyshtar úshin 60% ulǵaıtylǵan normatıvti kózdeıtin avanstyq sýbsıdııalaýdyń jańa tetigi engizildi. Otandyq tyńaıtqysh óndirýshilermen bólip tóleý máselesi pysyqtaldy.
«Biz búginde álemdik naryqta suranysqa ıe ekologııalyq taza, tabıǵı aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndiremiz. Memleket tarapynan agroónerkásip keshenine jeńildetilgen nesıe berý jáne sýbsıdııalaý túrinde úlken qoldaý kórsetilip jatyr, olardyń kólemi jyldan-jylǵa artyp keledi. Sonymen qatar aýyl sharýashylyǵynda shyǵarylatyn barlyq ónimdi óńdeý jáne eksporttaý mańyzdy. Ol úshin eńbek ónimdiligin turaqty túrde arttyryp, jańa tehnologııalar men tásilderdi engizý qajet», dep atap ótti O.Bektenov.
Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha byltyr zamanaýı sút-taýar fermalaryn salýǵa 100 mlrd teńge jeńildetilgen nesıe qarajaty bólingen bolatyn. Taýar óndirýshilerge tek sút óndirý men ótkizý úshin sýbsıdııa túrinde jyl saıyn 24 mlrd teńgege jýyq qarjy aýdarylady.
Premer-mınıstr «Ivan Zenchenko» iri sút-taýar fermasynyń mysalynda óńirdiń sút ónerkásibiniń áleýetin odan ári keńeıtý máselesine basa nazar aýdardy. Onda tehnologııalyq úderister men shyǵarylatyn ónim túrleri qaraldy. SQO-da elimizde shyǵarylatyn súttiń jalpy kóleminiń 13%-dan astamy óndiriledi.
Malshylar kúni kásibı merekesi qarsańynda Oljas Bektenov óńirdegi iri mal sharýashylyǵy ókilderimen kezdesip, olarmen salany odan ári damytý keleshegin talqylap, aýyl sharýashylyǵy jalpy óniminiń 49%-dan astamy mal sharýashylyǵynyń úlesine tıesili ekenin atap ótti.
Soltústik Qazaqstan oblysynda Oljas Bektenov nemis tehnologııasy boıynsha aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy qurastyrylatyn CLAAS zaýytynda boldy. Kásiporyn suranysqa ıe kóptegen aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn shyǵarady. Bıyl naryqty 523 jańa tehnıkamen, atap aıtsaq: 103 traktor, 180 kombaın, 165 destelegishpen jáne 75 egis keshenimen qamtamasyz etý josparlanyp otyr.
«Qazaqstandyq fermerler arasynda joǵary sapaly aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyna suranys artyp keledi. Endi kompanııanyń mindeti – óndiristi lokalızasııalaý deńgeıin jyl saıyn arttyrý. О́nerkásip jáne qurylys mınıstrligi bul máseleni baqylaýda ustaýǵa tıis», dedi O.Bektenov.