Izgi amal men saýap is

Qurmetti baýyrlar! Keshe ǵana qasıetti Ramazan aıyn aıaqtap, Oraza aıtty toı­la­ǵan edik. Kózdi ashyp-jumǵansha Qur­ban aıt merekesi de kelip jetti. Ulyq merekege aman-esen jetkizgen Allaǵa sansyz shúkirler men madaqtar bolsyn!

Bul kúnderi álemniń ár buryshynan Mekke men Mádınaǵa aǵylǵan musylman úmbeti Islam­nyń bes tireginiń biri bolǵan qajylyq paryzyn oryndaýda. Onyń ishinde bizdiń de 5 myńnan astam ­otandasymyz bar. Qaǵbany taýap etip, táýbe dep, qulshylyq jasap jatqan barsha musylmannyń duǵa-tilegi men qajylyǵy qabyl bolǵaı.

Alla Taǵala kimge qurban shalatyn múmkindik berse, ıaǵnı qolynda qarajaty bar musylman balasy Jaratýshy Jab­bar Iesine jaqyndaý nıetimen Onyń ra­qy­mynan úmit ete otyryp, qur­ban shalýy mindet bolyp esepteledi. Sebebi «qur­ban» sózi «jaqyndaý» degen maǵy­nany bil­diredi. Demek pende Allanyń razy­lyǵyn kózdep, Onyń meıirimine bóle­nýdi shynaıy qalap qurban shalý arqyly Jarat­qannyń jarylqaýyna bólenedi. Qur­ban shalýdyń sharıǵattaǵy anyq­tama­sy mynadaı: Qudaıǵa qulshylyq nıeti­men ereje-sharttaryn eskere otyryp, mal­ shalý.

Kimniń bir qoıdy satyp alyp, ony qurbandyqqa shalýǵa shamasy jete­tinin Alla jaqsy biledi. Qudaı bizdiń ishki nıetimizden de tolyq habardar. Sondyqtan qurban shalýdyń negizgi maqsaty – adamdy Allaǵa jaqyndatý. Tipti qurban shalýǵa shamasy kelmegen adamdar bul kúnderi muqtajdarǵa sadaqasyn berip, Qudaıdyń meıiriminen úmit etedi. Qurban aıt kúnderi ár adam óziniń materıaldyq múmkindigi aıasynda qurban shalyp, jaqsy isterge umtylatyny sondyqtan.

Qurban shalý – Allaǵa degen yqy­las­­tyń úlken bel­gi­si. Islamdaǵy bar­lyq qul­­shylyq­tyń túpki máni men maqsaty – pen­deniń yqylasyn arttyrý, shynaıy nıet­ti shyńdaý. О́ıtkeni qorasynda qoıy bar sharýa nemese qolynda qarajaty bar adam maldyń eń jaqsysyn, ıaǵnı semizin, iri­sin Alla jolyna arnap, qurbandyqqa sha­la­dy.

Jaratýshy Iemiz Quranda musyl­man balasyna eń jaqsy kórgen nárseni sadaqa etýdi, ıaǵnı Alla jolynda jum­saý­dy buıyrǵan. Bul týraly qasıetti kita­bymyzda bylaı delingen: «Jaqsy kórgen nárselerińdi Alla jolynda jumsamaıynsha jaqsylyqqa qol jetkize almaısyńdar. Ne berseńder de Alla ony sózsiz tolyq biledi» («Álı Imran» súresi, 92-aıat). Jomart jan Alla úshin baryn aıamaıdy. Jaqsy kóretin dúnıesiniń eń jaqsysynan qurban shalyp, sadaqa beredi. Mundaı ıgi isti yjdaǵatpen oryndaǵan adam mindetti túrde jaqsylyqqa keneledi.

Islam tarıhynan belgili, Ibrahım paıǵambar (oǵan Allanyń sálemi bolsyn) qartaıǵan shaǵynda qanshama jyl kútken balasyn qurbandyqqa shalyp jatqanyn túsinde kóredi. Bul Rabbysynyń ámiri ekenin túsingen ol shynaıy berilý, tolyq moıynsyný, Allanyń naǵyz dosy ekenin dáleldeý nıetimen aýyr synaq bola tura úlken qurbandyq jasaýǵa bel býady.

Allanyń synaǵynan súrinbeı ótken Ibrahım paıǵambarǵa (oǵan Allanyń sálemi bolsyn) kókten kók qoshqar túsi­riledi. Qurban shalý rásimi osy sát­ten bas­tap musylman úmbeti úshin súnnet amal bolyp qaldy. «Qurban shalý – Ibrahım babalaryńnyń salyp ketken joly. Qurbandyqqa shalǵan mal­da­ryńnyń árbir tal qylshyǵy úshin saýap alasyńdar» degen hadıstiń máni osynda jatyr.

Adam balasy qajet kezde Alla jo­lyn­da eń qundy nársesin qııa bilýi kerek. Ibrahım paıǵambar (oǵan Alla­nyń sálemi bolsyn) úshin eń baǵaly, eń qundy, eń súıikti, júregimen jaqsy kórgen perzenti bolsa, sonyń ózin Alla úshin esh oılanbastan qurbandyq etý­ge daıyn bolǵan edi. Aldynda eki tań­daý turǵanda esh qınalmastan Jaratý­shy­synyń razylyǵyn tańdady. Biz budan Allanyń razylyǵy eń joǵary qundylyq ekenin jiti túsinemiz.

Shyn máninde, Alla bizdiń mal-múl­kimizge, bala-shaǵamyzǵa, ataq-aby­roıy­myzǵa, mansabymyzǵa muqtaj emes. Qasıetti Quranda: «Umytpańdar, olardyń eti de, qany da eshqashan Allaǵa jetpeıdi. Oǵan jetetin nárse – júrekterińizge uıala­ǵan taqýalyqtaryń (shynaıy nıetteriń)» («Haj» súresi, 37-aıat) delin­gen. Alla Taǵala bizdiń shynaıy yqy­la­symyzdyń dárejesine qaraı márte­bemizdi de joǵary kóteredi. О́ıtkeni tapqan tabysynyń belgili bir úlesin Alla jolyna arnaý úlken jomart­tyq­ty qajet etedi. Bul – sarań adam úshin aýyr amal. Tipti Alla ondaı adam­­darǵa qurbandyq jasaý baqytyn buıyr­maıdy.

Qurban shalý rásiminiń jeke adamǵa tıgi­zer paıdasyna keler bolsaq, eń áýeli pende bul arqyly Allaǵa jaqyn­daı túsedi, taqýalyǵyn arttyrady. Qurban shalý amaly adamnyń Allaǵa degen shúkirin kóbeıtedi. Júre­gi­mizdegi Allaǵa degen mahabatty oıatyp, yqylasymyzdy arttyra túsedi. Sony­men qatar dúnıege degen súıis­pen­­­shi­ligimizdi azaıtady. Júrekti dúnıe­qu­mar­lyqtan tazartady. Júrekti kir shalsa ol jerge ıman uıalamaıtyny belgili.

Shyn máninde, Jaratýshyǵa jaqyn­da­­ta­tyn amaldardyń biri – Alla jolynda dúnıe jumsaý. Haq Taǵala jaq­sy­lyq jolynda shynaıy nıetpen dúnıe jumsaǵan adamnyń baılyǵyna bereke násip etedi. Quranda: «Sender ıgilik jolynda ne sarp etseńder de, Alla onyń ornyn toltyrady. Ol rızyq berýshilerdiń eń qaıyrlysy» («Sábá» súresi, 39-aıat) delingen.

Qurban shalýdyń qoǵamǵa tıgizer paıdasy da ushan-teńiz. Sol úshin asyl dinimiz jaǵdaıy kelgen musylmanǵa qurban shalýdy mindettegen. Tipti Paıǵambarymyz (oǵan Allanyń sala­ýaty men sálemi bolsyn): «Shamasy jete tura qurban shal­maǵan jan namaz oqıtyn ornymyzǵa jaqyndaýshy bolmasyn!» dep qatań es­kertken. Iá, baıdyń malynda kedeıdiń aqysy bar. Qara sýdy qanaǵat tutyp júrgen jandar meıram kúnderi et jep, máz-máıram kúı keshedi.

Qurban aıt – baı men kedeıdiń arasyna meıirimdilik sezimderin syılaıtyn sát. Rasynda aıt – aǵaıyn arasyn jaqyn­dastyra túsetin, adamzat balasyn ımandylyqqa uıytyp, qanaǵat pen táýbe­ge shaqyratyn ulyq meıram. Bul kún­deri barsha musylman qurban shalý­men ǵana emes, Uly Allaǵa unamdy árbir izgi amaly arqyly Rabbysynyń razy­ly­ǵyna, raqymyna jaqyndaı túsedi.

Jaratýshyǵa ıman keltirgen úmbet­tiń árbir ǵıbadaty, qulshy­ly­ǵy, tir­shiligi Alla Taǵalaǵa boı­suný­shy­lyq­­­qa negizdelgen. Haq Taǵala Quran Kárim­­niń Ánǵam súresinde bylaı dep buıyrdy: «Shyn máninde, meniń namazym da, qulshylyǵym da, tirshiligim de, ólimim de álemderdiń Rabbysy Alla úshin dep aıt». Sondyqtan da múminniń qýanyshy, merekesi de Jaratýshymen birge, Rabbysynyń ámir-tyıymyn oryndaý arqyly bolady.

Alla elshisi (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) musylman úmbetin tanyǵan adamǵa da, tanymaǵan janǵa da as berýge, oǵan qaıyrymdylyq jasaýǵa úndegen. Qurban aıt renjisken kisilerdiń kóńilin jibitedi. Qurban aıt qoǵamda áleýmettik máselelerdi sheshýge oń yqpal etip keledi. Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy jyl saıyn Qurban aıt meıramy kezinde jomart jandardyń kómeginiń arqasynda myńdaǵan turmys jaǵdaıy tómen otbasylarǵa, jetimderge, qaraýsyz qalǵan qarttarǵa, jalǵyz basty ana­larǵa, jalpy kómekke muqtaj jan­darǵa qurbandyq etin úlestirip keledi. Imamdarymyz Qurban aıt kúnderi qoǵamǵa qaıyrymdylyq isterdi dárip­teýge barynsha úles qosýda.

Osy rette elimizdegi barsha kásipker azamattardy Qurban aıttyń qurmetine mal qunyn qoldan kótermeı, halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn eskerip, ońtaıly baǵa usynýǵa, jurt kúnde tutynatyn azyq-túlikke múmkindiginshe jeńildik jasaýǵa shaqyramyn. Qurban aıttyń negizgi máni musylmandar arasynda ózara meıirimdilik, jomarttyq, qaıyrymdylyq, qanaǵat syndy adam­gershilik qundylyqtardy qalyp­tas­tyrý ekenin esten shyǵarmaǵan abzal. Allanyń raqym nury tógiletin aıtta jurtymyzǵa jaqsylyq jasap, kópshiliktiń rızashylyǵyna bóleneıik.

Alla Taǵala elimiz ben jerimizge bere­­kesin jaýdyryp, shalǵan qurban­­dyq­tarymyzdy, bergen sadaqa­la­ry­myzdy, aıt kúnderi amalǵa asyrǵan Allaǵa unamdy árbir ıgi isterimizdi qabyl etkeı.

Aıttan aıtqa aman-esen jete bereıik. Ámın!

Naýryzbaı qajy TAǴANULY,

Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múftı