Ulttyq kıno: ilgerileý men izdenis

– Qurmanbek Jumaǵalı­­uly, «Ulttyq kınony qoldaý or­ta­lyǵyna» kelgenińizge jyl tol­dy. Osy ýaqyt aralyǵynda aýyz toltyryp aıtatyn qan­daı ister atqaryldy?

– Kıno salasy úshin bir jyl kóp ýaqyt emes. Alaıda biraz sha­rýa eńserildi. Ortalyqqa kel­gen sátten-aq kórermenniń kó­ńil tórinen oryn alatyn týyn­dy­lardyń sanyn arttyrsaq degen maq­sat qoıdyq. Qazaq kınosyna qandaı serpilis qajet degen oı maza bermedi.

Aldymen Saraptama keńesi­niń múshelerimen, osy salada júr­­gen mamandarmen kezdes­tim. Kıno­ger qaýymmen pikir almasyp, kásibı mamandardyń oıyn ta­razyladyq. О́ıtkeni maqsat ortaq – qazaq kınosyn bıik be­les­terge jeteleý. Jumysta júıe qa­lyptastyryp, tek sony alǵa súı­reýge kúsh sal­dyq. Sebebi jú­ıeli jumys qana ná­tı­jege bas­taıdy. Mádenıet jáne aq­pa­rat mınıstri Aıda Balaeva da bul máselege erekshe nazar aýda­rady. Kıno ortalyǵy ja­nyn­da­ǵy Saraptama keńesiniń múshe­leri­men kezdesýinde de mınıstr osyǵan mańyz bergen bolatyn.

Bıyldan bastap biz kıno­ger­lerdiń usynysyn eskerip, kınojobalar konkýrsyna ózgeris engizdik. Astyn syzyp kórsetetin ortaq jumys – osy. «Barmaq bas­ty, kóz qysty» áreket kelmeske ketýi tıis. Maqsatymyz – osyndaı mańyzdy is senip tapsyrylǵan soń, irikteý­diń ashyq ári ádil ótýin qamtamasyz etý. Memlekettiń bir tıyny da sapasyz ssenarıı men kórkemdigi tómen kartınaǵa bólinbeýi tıis dep esepteımin.

– Bıylǵy irikteýdiń jańa erejelerge saı uıymdas­ty­ryl­ǵanyn aıtyp qaldyńyz. Mun­da qandaı ózgerister bar?

– Qańtar aıynda basym taqy­ryptardy jarııaladyq. Kıno­ger­ler úshin ssenarıı jazý, to­lymdy oı qorytýǵa úsh aı ýaqyt berdik, sodan soń aldymen tek ssenarııler taldandy. Al ekinshi kezeńde qujattar qaralyp, anyqtalǵan qatelerdi túzetýge úsh kún ýaqyt berildi. Mundaı mehanızm buryn bol­maǵan. Aldyńǵy erejede qate qujat tapsyrsań, ony ózgerte almas ediń. Áriptesterim renjı qoı­mas. Memleketten qomaqty qarjy alyp, kıno túsirgiń kelse, ótkizetin qujattar da minsiz bolýy tıis qoı. О́ıtkeni onyń ár ­tıyny esepteý­li. Er­teńgi kúni esebi alynatyn, zań al­dynda jaýap beriletin, tekse­riletin qujattar. Soǵan jaýap­kershilikpen qaraý kerek.

– Ol kisiler shyǵarmashy­lyq adamdary ǵoı. Qaǵazbastylyq­qa salǵan durys pa?

– О́tinimder erejege saı bolyp, merziminen keshikpeı kelse qýa­namyz. Negizinen qujattary­­na yjdaǵatty kompanııanyń at­qar­ǵan isi de sapaly shyǵady.

Bul oraıda Kıno ortalyǵy konkýrs kezinde úzdiksiz ke­ńes berý­di nazardan tys qal­dyr­maı­dy. Maqsatymyz ashyq ári ádil konkýrs ótkizý boldy. Son­dyq­tan baıqaýdyń barlyq ke­ze­ńine qatysty aqparattardyń qol­jetimdi bolýyn nazarda us­ta­dyq. Kınoger emes, kez kelgen el tur­ǵyny pıtchıng barysyn onlaın kóre alatyndaı jaǵdaı jasaldy. Osydan artyq qan­daı ashyq­tyq kerek? О́z basym bir­de-bir joba­ǵa baılanysty pikir bildirme­dim, Saraptama keńesi­niń jumysy­na múldem aralas­qam joq. Biz­diń ortalyq – biryń­ǵaı operator. Sondyqtan Sarapta­ma keńesi­niń sharýasyna aralasyp, bas suǵa­tyn quqym joq. Bári de ádiletti bolýyna basymdyq berdik.

Saraptap qarasaq, bıylǵy konkýrsqa anımasııa, derekti, oıyn fılmderi sanaty boıynsha 465 ótinim kelip tústi. Bul rette talaptar tasada qalmaı, ­sse­­narııdiń basym taqyryp­tar­ǵa saı kelýi, sıýjet qurylymy men dramatýrgııa qaǵıdattary­na ­­ba­sa nazar aýdaryldy. Osylaı­sha, 101 ssenarıı kelesi kezeń­ge joldandy, al ekinshi kezeńge ­87 joba irikteldi.

18-20 maýsym aralyǵynda Almatyda ashyq qorǵaý, ıaǵnı pıt­­chıng ótti. Saraptama keńe­si­niń músheleri ulttyq kıno­ǵa sú­beli úles qosatyn kıno­kar­tı­na­lardy irikteýge bar kúsh-jige­rin saldy. Talqylaý aıaq­­tal­ǵannan keıin ulttyq fılm­der dep tanylýǵa úmitti 29 kınojoba Saraptama keńesiniń oń qorytyndysyna ıe boldy. Or­ta­lyq Saraptama keńesiniń qo­ry­tyndysyn vedomstvoaralyq komıssııanyń qaraýyna engiz­di. Jaqynda komıssııa otyrysy ótti, memlekettik qoldaýǵa úmitti kınojobalardy qarjylandy­rý máselesi talqylandy. Otyrys qorytyndysy boıynsha olar 18 jobany qoldaýǵa usynym berdi. Olardyń qatarynda Dıas Ber­tıstiń «Kenjem qaıda?» fılmi bar. Onda kenje balanyń taǵdyry baıandalyp, otbasy qun­dylyǵy sýretteledi. Aıta ketý kerek, jas rejısser buǵan deıin «Prıgovor», «Igrok», «Chernyı dvor» sekildi týyndylarymen tanymal boldy.

«Qazaqfılm» jobalary­nyń ishinde «Búrkitshi», «Jýsan» fılmderi bar. «Búrkitshi» kór­kem fılmi aýyldaǵy jumbaq jaǵdaıdyń betin ashýǵa tyrysady.

Al «Jýsan» adamgershilik, gý­manızm máse­lelerin qozǵaı­dy. «Adamzatqa izdeý salamyn» anı­masııalyq fılmi jasandy ın­tellektiń múmkindikterin pash etpek. Bul jobaǵa anımasııa salasynda tájirıbesi bar, «Halyqaralyq ÁMEN Animation film» festı­valinde nomınant bolǵan rejısser Janat Jaılybaı jetekshi­lik etedi. Al rejısser Ámirjan Qazıevtiń «Jibek» anımasııalyq fılmi arqyly Shyǵys pen Batys arasyndaǵy mádenı baılanys baıandalady.

«Batyl bol» debıýttik fıl­mine kelsek, rejısser Tatıana Shıshkına men prodıýser Raýshan Beshimbaeva bul fılm arqyly til máselesin qaýzap, elimizdegi be­reke-birlik degen sekildi ma­ńyzdy uǵymdardy tarqatqysy keledi.

Al keń aýqymdy kórer­men­­der aýdıtorııasyna arnalǵan ­­«Álııa» fılmi qazaqtyń batyr qy­zy Álııa Moldaǵulovanyń erli­gin nası­hattaýdy maqsat etip otyr, re­jısseri – Alen Nııaz­bekov, onyń otandyq prokatta top jar­ǵan fılm­derde qoltań­basy bar. Tájirıbeli rejıs­ser Qanat Tórebaıdyń «Týrkestan-Solo» oqıǵaly fılmi de top jar­­ǵandar tiziminde. Fılmde shveı­sarııalyq saıahatshy, jazýshy Ella Maııardyń Túrkistan dala­syna sapary sýretteledi. Al birlesip shyǵarylatyn «Ope­rasııa Sapfır» fılmi eli­mizdiń ımıdjin halyqaralyq deń­geıde arttyrýdy kózdeıdi. Esimi álemge tanymal rejısser Tımýr Bekmambetov fılm arqyly 1994 jylǵy AQSh pen Qazaq­stannyń arnaıy operasııa­syn ashyp kórsetkisi keledi.

Baıqap qarasaq, osy irik­tel­gen dúnıelerdiń ishinde kıno na­ryǵynda jeke dara damyp júrgen jastardyń jobalary kóp eken. Mundaı qoldaýdyń mańyzy zor ekeni men aıtpasam da túsinikti. Jastardyń jobalary ótip jat­qanda, tileýin tileýdiń ornyna, aıaqtan shalýdyń qaje­ti joq. Jumys júrgen jerde syn aıtylady. Ol sózsiz. Alaı­da «syn shyn bolsyn, shyn syn bolsyn» degen sózdi umytpasaq eken deımin. Bul – qaı salanyń da balaǵynan tartyp, damýyna jol bermeýmen teń áreket qoı.

Sondyqtan shamdanýǵa emes, damýǵa, jobasy ozyp shyqqan áriptesterge qoldaý tanytýǵa, tilekshi bolýǵa bet túzesek degen ótinishimiz bar. Ádiletti Qazaqstan dep júrmiz, «artyq aýyz áńgime arqyly degenin jasatý» dáýiri áldeqashan ótip ket­kenin uǵynaıyq.

– Kıno ortalyǵynyń búgini men ótkenin salystyrýǵa bola ma? О́zgeshelik bar ma?

– Esigimiz kınogerler úshin ár­daıym ashyq. Másele týyn­daı ma, kelsin. Jan-jaqty sara­laımyz, sheshilý jolyn zań aıasynda qarastyramyz. Jaqyn­da ǵana byltyr jobalary irik­teý­den ótip, jumysqa kirisken shy­ǵar­mashylyq top ókilderimen ar­naıy kezdestim. Qordalanyp qalǵan túıtkilderdi talqyladyq. Ortaq mámilege keldik. Osylaısha, ­ju­mys ta júıelenip sala beredi.

Bıyl 5 jyldyǵyn atap ót­ken ortalyq otandyq kınoındýs­trııa salasyna qarqyndy qa­dam basyp jatyr. Jetistik az emes, mańyzdysy, búginge de­ıin 120-dan astam kınojobaǵa qar­jylaı qoldaý kórsetilipti. Onyń ishinde 57 tolyqmetrajdy fılm, 30 derekti fılm, 26 qys­qametrajdy kartına jáne 10 anı­masııalyq týyndy bar. Eń bas­tysy osy jarqyn jobalar kórer­menniń yqylasyna bólendi. Oǵan tolyqmetraj­dy «Dos-Muqasan», «Patrıottar ýaqyty», «Vurkit» ekshn fılmi dálel bola alady.

Buǵan qosa árbir týyndy túsi­rilip bolǵan soń sórede shań ba­syp qalmaýy tıis. Baıqap qara­sa­ńyzdar, qazir ortalyqtyń fılm­deri prokatqa úzbeı shy­ǵyp jatyr. Bıyldyń ózinde al­ǵash ret kıno­almanah retin­de túsi­rilgen «Almaty, ıa lıýb­lıý tebıa!», «Adam ı Alma», aǵart­ý­­shy Ahmet Baıtursynuly syn­dy tul­ǵamyzdyń ómiriniń keı­bir ke­zeń­derin aıshyqtaıtyn «Soń­ǵy úkim» fılmi, shynaıy oqıǵa­ǵa ne­gizdelgen «Ope­ra­sııa Nabat», jyr alybyna ar­na­­ǵan «Jambyl. Jańa dáýir» fılm­derin kórermen jyly qa­byl­dady. Jaqyn arada jas rejıs­ser Aıtóre Joldasqalıdiń «Shýlama» fılmi el kınoteatr­la­ryna jol tartty. Ashat Ký­chın­­­chırekovtyń «Baýyryna salý» fıl­mi kórermenniń jú­re­gin jibi­tip sala berdi. Munyń bar­lyǵy shyǵarmashylyq ujym­darmen jıi kezdesip, tildesip, ortaq sharýany júıeleýdiń ar­qasynda.

­­­Buǵan qosa qyzmetke kelgeli joba menedjerlerin bekittik, ıaǵnı ortalyqtaǵy óndiris bóli­miniń qyzmetkerleri ár jobany jiktep bólip alyp, oryndalýy­na basa nazar salady. Barlyq jobany alǵashqy kúnnen, ıaǵnı «tárelke shaǵýdan» bastap, premeraǵa deıin baqylaýda ustaıdy. Qazir olar byltyr pıtchıngten ótken 18 jobanyń jaıyn saralap ­otyr. Fılmderdiń óndirisi aıaqta­lý­ǵa jaqyn. Olardyń qatarynda 2011 jyly Tarazdaǵy lańkesti quryqtaý barysynda erlikpen qaza tapqan Ǵazız Baıtasov týraly «Kapıtan Baıtasov» fılmi bar. Lýdomanııa taqyrybyn qozǵaıtyn «Igromanka» jobasy da kórermenge usynyla­dy. Bul týyndydan árbir adam oımaqtaı oı túıip, sabaq alsa degen nıetimiz bar. Fýtbol ja­ıynda túsirilip jatqan «Qaırat» fılmi de jastardyń salaýatty ómir saltyn ustanýǵa jáne sportqa degen qulshynysyn oıatady dep senim artyp otyrmyz. «Feıkovyı arman», «Mańǵystaý – Tetıs muhıtynyń orny» fılmderiniń túsirilimi aıaqtaldy. Balalar kontentin de shet qaldyrǵan emespiz. Máselen, ótken jyly pıtchıngten sýyrylyp alǵa shyqqan jobalardyń arasynda «Alan týraly ańyz» anımasııalyq fılmi bar.

– «Qazaqfılm» anıma­tor­lary «Altyn adam» anıma­sııa­lyq fılmine qatysty má­sele kótergenin bilesiz. Jaǵdaı nege shıelenisti?

– Bul joba Kıno ortalyǵy­na 4 jyl buryn, ıaǵnı 2020 jyly usynylyp, bastalǵan. Jalpy qu­ny – 378 mln teńge. Kelisim­shart boıynsha ol 2021 jyly aıaq­talýy tıis bolatyn. Biraq oryndaýshy jumysty tolyq aıaq­ta­­ma­­dy, fılmdi ótkizbedi. 2022 ­jy­ly «Qazaqfılm» jobany taǵy ­da tap­syra almady. 2023 jyl­ǵa deıin sozylǵan jobada sońǵy túzetý­ler qamtylmaǵan bolyp shyq­ty. Ortalyq shy­ǵarmashylyq ujym­­nyń 3 jyl boıy jobany aıaq­taı almaı kele jatqan sebep­­terine túsi­nistikpen qarap, at­qarǵan ju­mystaryna qarajat tólenip kel­gen. Oryndaýshyǵa istegen jumysy úshin 294 mln teńge bólindi. Al qalǵan 84 mln teńge joba 2023 jyly taǵy ýaqtyly aıaqtalmaǵandyq­tan, berilmeı, bıýdjetke qaıta­ryl­­dy. Sarap­tama keńesi jobaǵa qa­tys­­ty 126 eskertý engizgen. Bul túıt­kildi tustar joǵaryda aıtqa­nym­daı, ýaqtyly túzetilmegen bolyp shyqty.

Másele jyldarǵa sozyl­ǵan­dyqtan Ulttyq kınony qoldaý ortalyǵy men «Qazaqfılm» ara­syndaǵy is sotqa jetti. О́ıt­keni aıaq­talmaǵan jobaǵa memleket qarjy bóle almaıdy.

Taǵy bir eskeretin dúnıe, osydan bir aı buryn «Qazaqfılm» basshysymen birge sot sheshimin oryndaý jónindegi medıatıvti kelisimge keldik. Muny áleýmet­tik jelidegi paraqshalarymda da jazdym. «Qa­zaqfılm» jáne jobaǵa ja­ýapty ujym jobany ózara keli­sim arqyly aıaqtap, «Altyn adam» anımasııa­lyq fıl­­m­in pro­katqa shyǵara­dy. Odan tús­ken taza tabystyń ­20%-y kıno orta­lyǵyna aýdaryl­sa, qal­­ǵan 80%-y «Qazaqfılmniń» úle­­sinde qalady. Osylaısha, «Qa­zaq­­fılm» bul jo­ba­nyń túsi­ri­lim toby aldyndaǵy bereshegin óteıdi.

Ulttyq kınony qoldaý orta­lyǵynyń bıýdjeti siz ben biz­diń qarjymyzdan quralǵan. Son­dyqtan ár tıynnyń suraýy baryn taǵy bir eskerýimiz qajet. Máseleniń zań turǵysynan she­shilip jatqany da sodan jáne biz ortalyq jobalaryna qatys­ty mundaı máseleler baryn ja­­syr­maımyz. Máselen, qazir ón­di­risinen shıkilik shyqqan 5 fılm bar. Olarmen de másele zań aıasynda sheshim tabady.

– Ortalyqtyń jetken je­tis­tikteri týraly da aqpa­rat qy­zyq. О́ıtkeni negizgi máse­leler aıtyldy...

– Qýana bóliser jańaly­­ǵy­­myz – bıylǵy Halyqaralyq Kann kınofestıvali aıasyndaǵy Marche Du Film kınonary­ǵy­na qa­tysýymyz. Fransııa­daǵy Ralais saraıynda alǵash ret «Kazakh­cinema» stendi qoıyldy. Bul otandyq kınoóndiris ımıd­jin qa­lyptastyrýǵa, birlesken kıno­óndiristi damyta otyryp, she­tel­dik seriktester tar­tý­ǵa, son­daı-aq otandyq fılm­der­diń tanymaldyǵyn art­ty­rýǵa múm­­kindik berdi. Shara aıasyn­da eýro­palyq kınostý­dııa­lar­dyń, kınoóndiristi qol­daýǵa baǵyt­tal­ǵan sheteldik qor­lardyń, kıno­ındýstrııadaǵy marketıngtik kom­­panııalardyń basshylarymen birqatar isker­lik kezdesý ót­kizdik. Kann festı­vali aıasynda Fransııanyń Ult­tyq kınematografııa jáne anımasııa ortalyǵy­men kelisimge qol qoıdyq. Aldaǵy ýaqytta fransııalyq áriptes­ter kıno óndirisin halyqaralyq deńgeı­de ilgeriletýge qatysty ınsaıdtarymen bólisedi. Al ol jańa perspektıvalarǵa jol ashpaq.

Kınonaryqqa qatysý barysynda Grýzııanyń Ulttyq kıno ortalyǵy dırektorynyń mindetin atqarýshy Kobı Hýbýnaımen de memorandýmǵa qol qoıdyq.

– Endigi kezekte halyqara­­lyq deńgeıde el abyroıyn as­qaq­tatqan týyndylarǵa toq­tal­saq...

– Otandyq kıno sońǵy jyldary qarqyndy damyp keledi. Kórsetkish jaman emes sııaqty. Ony da kórermenniń patsha kóńili tarazylaıdy. Týyndylary­myz álemniń barlyq kınofestıva­line qatysyp qana qoımaı, qan­jyǵalaryna da júlde tolty­ryp kelip jatyr. Jaqynda rejısser Danııar Salamattyń «Talaq» kartınasy Shanhaı halyqaralyq kınofestıvalinde top jardy.

Toronto qalasyndaǵy Peaks Central Asian Film Festival aıasynda «Sabyr» fılminiń Sol­tústik Amerıkadaǵy premerasy ótti. Kınorejısser Ádilhan Erjanovtyń «Dala qasqyry» fılmi de Reims Polar 2024 kıno­festıvalinde fransýz synshy­lary qaýymdastyǵynyń syı­lyǵymen marapattaldy. Jýyq ara­da ortalyq fılmderi dás­túrli «Synshylar tańdaýy – 2024» kınosyılyǵynda túrli no­m­ınasııalardy enshilegenin aıtý qajet.

– Al halyqaralyq festıvaldarda júlde alǵan kınolar sheteldik prokatqa shyǵyp jatyr ma?

– Mysaly, rejısser Dárejan О́mirbaevtyń «Aqyn» fılmi byltyr Fransııada prokatta boldy. Sol Fransııanyń kórer­meni bizdiń Ádilhan Erjanov­tyń fılmderin jaqsy kóredi. Rejısserdiń jańa týyndylary prokatqa shyǵyp turady. Bizdiń «Patrıottar ýaqyty» eń kóp qara­jatty Reseıdiń proka­tynan jınady. Bul áskerı ekshn-drama jáne kórshiles elde ózekti taqyryp bolǵandyqtan, jaqsy kórsetkishke qol jet­kizdi. Týyndy Qytaıda da kıno­teatr­lardan kórsetildi. Jas kınematografısterimizdiń «Ja­nym, ty ne poverısh» fıl­min áıgili HBO satyp alyp, kórermenderine usyndy. Bul – úlken jetistik.

– Suhbatty ortalyqty da­mytý baǵytyndaǵy jospar­laryńyzben túıindesek..

– Jaqyn arada Ulttyq kıno ortalyǵynyń týyndylaryn eli­mizdiń birqatar mádenı-kóp­shilik ortalyqtarynda kórset­sek degen oıymyz bar. Ásirese, óńirdegi kó­rermen otandyq fılm­derdi tama­shalaýǵa múm­kindik alsa degen nıet basym. Buǵan qosa jyl sońyna deıin Ekin­shi dúnıejúzilik soǵys týraly «Qara qyz», ártúrli janr­daǵy «A-Stýdıo» tobynyń ánderi­ne negizdelgen «Soldat lıýbvı» mıýzıkli, sybaılas jemqor­lyq týraly «Jaza» ekshn-drama­sy úlken ekranǵa jol tartady. Bul baǵytta biz fılmniń aldyn ala kórsetilimderin tek burynǵy qalyppen Almatyda ǵana emes, bas qalamyz Astanada da ótkizýdi qolǵa aldyq. Mundaǵy oı – Astananyń da mádenı ba­ǵytta damýyna tamshydaı bolsa úlesimizdi qosý.

Aldaǵy ýaqytta bıyl pıtchıngten ótken jobalardyń ja­ıyn pysyqtaýǵa kirisemiz. Shy­ǵar­mashylyq toptar bólingen qara­jatty durys jumsap, sapaly týyndy túsiredi dep senemiz.

Onyń ústine Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev kıno sa­lasyn reformalaý qajettigine zer salyp otyr. Osyny negizge ala otyryp, ortalyq damýǵa bastaıtyn uzaqmerzimdi josparlaryn túzdi. Ortalyq bolashaqta óziniń jobalaryn prokatqa shyǵarý arqyly tabys tabýdy mejeleıdi. Biraq qarjy tabý úshin Kıno týraly zańǵa birqatar ózgeris engizý qajet. Eger prokattan túsken tabys túgeldeı ortalyqqa ótse, aımaqtarda kınoteatrlar jasaqtaý múmkindigi ashy­lar edi. Biz aýyl-aımaqta or­na­lasqan mádenıet úılerin jón­deýden ótkizip, shette otyrǵan aǵa­ıynǵa ulttyq kınolarymyzdy, qazaq kınosyn kórsetýge múmkindik alar edik.

Buǵan qosa Kıno ortaly­ǵy­nyń akterlik bazasyn jasaq­ta­saq degen oıymyz bar. Respýb­lıka­lyq kastıng jarııalap, kıno­­kom­panııalarǵa akter tabýǵa jár­­dem­dessek, ári aýyldaǵy týma ta­lant­tardy elge tanytsaq — atqa­rylǵan jumystar legi ese­leneri sózsiz. Bul bastama «Aınaldyrǵan 10 akter barlyq fılmdi sharlap júr» degen pikirlerge toqtaý salar edi.

Sondaı-aq jyl sońyna qaraı kınogerlerdiń basyn qosyp, bir-birimizdiń mereıimizdi kóterip, ót­ken jylǵa esep beretin qory­tyndy shara ótkizsek degen nıe­timiz bar.

Árbir atqarǵan isimizdi sara­lap, saraptap júrý ádetke aınal­ǵan. Abaı babamyz «Egerde esti kisi­lerdiń qatarynda bolǵyń kelse, kúninde bir márte, bolmasa jumasynda bir, eń bolmasa aıynda bir, ózińnen óziń esep al!» deıdi ǵoı. Qara sózde aıtylǵan osy dúnıe – ómirlik ustanymdarymnyń biri.

– Áńgimeńizge rahmet.

 

Áńgimelesken –

Joldybaı Bazar,

«Egemen Qazaqstan»