Dástúrge saı osy jyldyń saıası - ekonomıkalyq, áleýmettik baǵdaryn Prezıdentimiz Qasym-Jomart Kemeluly Parlament sessııasymen birge ashyp, «Ádiletti Qazaqstan: quqyqtyq tártip, ekonomıkalyq ósim, qoǵamdyq optımızm» atty Qazaqstan halqyna Joldaýyn jarııalady.
Osydan bir apta buryn ǵana Astanada Salyq Alıansynyń uıymdastyrýymen ótken dóńgelek ústelge qatysyp, kásipkerlerdiń janaıqaıyn tyńdap edim. Parlamenttik kanıkýl kezinde ótkizgen kezdesýlerde de salyq máselesi eń kóp talqylanǵan taqyryp boldy. Orta jáne bıznes ókilderi Parlament qaraýyna kúzde kelýi tıis bul qarjylyq qujattyń shıki tustaryn depýtattar túzep, kúzese de kásipkerlerdiń jumysyna oń áser beretin Salyq Kodeksi shyqpasyn ashyna aıtqan…Memleket basshysynyń bıylǵy Joldaýyn orta jáne shaǵyn bıznes ókilderi úshin úkili úmiti men senimin kúsheıtetin naqty sheshimder boldy deýge tolyq negiz bar. Salyq Kodeksin qabyldaý bir jylǵa shegerilip, qoǵam men bıznes ókilderimen ábden talqylap, «ıleýin qandyryp» asyǵystyq tanytpaı, qabyldaý, bastysy - orta jáne shaǵyn bıznestiń damýy úshin salyq saıasatyndaǵy tyń baǵyttar bolýyna Memleket basshysynyń basa nazar aýdartqany kásipkerlerdi qýantty. El Prezıdenti basty maqsat-muratymyz ár azamattyń ál-aýqatyn arttyrý dedi. Bıýdjet túsiminiń tómendeýi men halyq tabysynyń azaıýynyń túp tamyry bir. Ekonomıkalyq saıasattaǵy jyldar boıy sheshilmegen «saqaldy» máseleler - salyq júıesindegi olqylyqtar, naǵyz óndiristi nesıelendirý ornyna, «qaǵaz» júzindegi mal sharýashylyqtaryn sýbsıdııalaý, bank, qarjylyq uıymdardyń tek «aýadan» aqsha jasap, qara halyqty nesıege batyrýy, naqty ekonomıkaǵa úles qosýǵa nemquraıdyǵy taǵysyn taǵylardy Memleket basshysy ashyq aıtty.
Bul - bir.
Saılaýshylarmen kezdesýde kóteriletin ótkir máseleniń taǵy biri - medısınalyq saqtandyrý qorynyń jumysy. Basqa emes, elordamyzdyń ózinde ótken jyldarmen salystyrǵanda, medısınalyq qorǵa jeke tulǵalar jarnasy aıtarlyqtaı tómendegen. Bul - halyqtyń qor jumysyna senimsizdiginiń aıqyn kórinisi. Medısınalyq qyzmet kórsetý salasyna sıfrlandyrý júıesi tolyqqandy engizilmegendikten, kózboıaýshylyq kóp, ashyqtyq jetispeıdi. El Prezıdenti bul keleńsizdikterge núkte qoıý kerektigin shegelep aıtty. Ult densaýlyǵyna jaýapty qor men densaýlyq salasy bıýdjetten trıllıondap qarajat alyp otyryp, kóp jaǵdaıda durys qyzmetti aıtpaǵanda, múlde medısınalyq kómek kórsetpeı, qurǵaq esep berýi eń joǵarǵy deńgeıde aıtyldy. Bul - eki.
Birden aıta keteıin, eń shalǵaı aýdandar dep, at kóligimizdi arytyp jete almaı júrgen, ózimizdiń «shveısarııamyz» - Shyǵystaǵy Katon-Qaraǵaı, Zaısan, odan beri Alakól men Balqashtyń ásem tabıǵat aıasynda týrıstik áleýetti arttyratyn áýejaılar salyp, birneshe adamdyq, shaǵyn ushaq týraly bastama da kóptiń kóńilinen shyqqany anyq.
Jalpy, Prezıdent Joldaýda 9 strategııalyq baǵyttyń basyn ashty:
Aqsha-nesıe saıasaty men fıskaldy saıasattyń arasyndaǵy úılesimsizdikti joıý qajettigin. Investısııalyq ahýaldy jáne bıznes júrgizýge qajetti jaǵdaıdy jaqsartý jolynda úzdiksiz jumys isteý mańyzdyǵyn. Elimizdiń ónerkásip áleýetin tolyq paıdalaný úshin jan-jaqty sharalar qabyldaý týraly. Infraqurylymǵa qatysty ózekti máselelerdiń sheshimi tabylǵanyn. Elimizdiń kadrlyq áleýetin birtindep arttyrýdy. Ult saýlyǵyn nyǵaıtý úshin keshendi sharalardy qolǵa alyp, halyqty áleýmettik qoldaý júıesin jańǵyrtý kerektigin. Ekologııalyq ahýaldy jaqsartý – aldymyzda turǵan negizgi mindettiń biri. Memlekettik basqarý isiniń tıimdiligin barynsha arttyrý kerektigin. Qoǵamda zań men tártip ıdeologııasyn tereń ornyǵýyn.О́mirimizdi, elimizdi ózgertkimiz kelse, bul keselmen birge kúresetin, túıtkildi máseleler túıinin birge tarqatatyn kez keldi.
О́zekjardy máselelerdiń taǵy bir parasyna kóptiń bir kisideı kóńil aýdaryp, birlese sheshimin qajet etedi. Ol - jyl basynan beri jol kólik apatynan 1300-den astam adam qaza taýyp, 16 myńnan astam adamnyń zardap shegýi. Bul másele jaıly ózim ótken sessııada Úkimetke arnaıy depýtattyq saýal da joldaǵan edim. Jyl ótken saıyn kólik júrgizýshileriniń daıyndyq deńgeıiniń tómendeýi. Mektepte júrgizýshi kýáligin arnaıy oqymaı-aq alý faktileri úırenshikti jaıtqa aınaldy. Osy tusta, Norvegııadaǵy otandasymyzdyń áńgimesi eske túsedi. Alty jyl kólik júrgizýshi kúáligin alýǵa emtıhan tapsyryp, ala almaǵanyn, kerisinshe, zańger mamandyǵynyń dıplomyna qol jetkizýi jeńildirek bolǵanyn aıtqan edi. Mundaı talap nátıjesinde, skandınavııa elderinde jol kólik apaty óte tómen.
Áskerdegi sarbazdar qaýipsizdigine Armııa basshylyǵynyń jaýapkershiligi týraly el Prezıdentiniń sózi qanshama qamkóńil bolǵan ata-analarǵa demeý ekeni sózsiz. Endigi mindet - qoǵamdyq baqylaýdy kúsheıte otyryp, zańnamalyq turǵydan da bul máseleni tarqatýdy qolǵa alý.
Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstandy jaıly jáne qaýipsiz elge aınaldyrýdy óziniń basty basymdyqtarynyń biri dep atady.
Memleket basshysy: «Bizdiń qoǵamymyzda zań men tártip ústemdik qurýǵa tıis. Bul – búkil qoǵamnyń jáne ár adamnyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge qatysty eń basty talap. Biz sonda ǵana Ádiletti, Taza jáne Qaýipsiz Qazaqstandy qura alamyz. Osy strategııalyq maqsatymyzǵa jetý úshin elimizdiń beıbit ómir súrýine jáne turaqty damýyna qolaıly syrtqy jaǵdaı qalyptastyrýymyz qajet. Bul – qazirgi asa kúrdeli geosaıası ahýal kezinde óte joǵary kásibılikti talap etetin dıplomatııanyń mindeti», dedi.
Túısingen janǵa alyp-qosary joq, túıindi sóz osy dep oılaımyn.
Bıbıgúl JEKSENBAI,
QR Parlamenti Senatynyń depýtaty