HH ǵasyrdyń eń qanquıly oqıǵasy – Ekinshi dúnıejúzilik soǵys, basqa da áskerı urys-qımyldaryna qatysqan maıdangerler men olardyń artynda qalǵan jubaılaryna áleýmettik kómek túrleri jan-jaqty kórsetilip keledi.
Bıyl adamzatty tarıhynda óshpes iz qaldyrǵan Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń aıaqtalǵanyna 80 jyl tolady. Jeńistiń 80 jyldyǵyn merekeleý aıasynda soǵys ardagerlerine 5 mln teńge kóleminde birjolǵy materıaldyq kómek berý josparlanyp otyr.
Resmı derekke súıensek, 2025 jylǵy 20 qańtardaǵy jaǵdaıǵa sáıkes elimizde Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń 120 ardageri, sondaı-aq jeńiske úles qosqan 42 545 azamat turady. Olardyń ishinde: qorshaýdaǵy Lenıngrad turǵyndary – 67 adam, konslagerlerdiń burynǵy kámeletke tolmaǵan tutqyndary – 139 adam, soǵys kezinde aýyr jaralanǵan, kontýzııasy bar, zaqymdanýy nemese aýrýy saldarynan múgedektigi bar, sol sebepti qaıtys bolǵan ardagerlerdiń jubaılary – 743 adam, soǵysta qaza tapqan (qaıtys bolǵan, habar-osharsyz ketken) jaýyngerlerdiń jesirleri – 2 adam, tyl eńbekkerleri – 41 594 adam.
«Ardagerler men tyl eńbekkerlerine qamqorlyq jasaý, olardyń ómir súrý sapasyn arttyrý – memlekettiń áleýmettik saıasatynyń basty basymdyqtarynyń biri. Qarttardy áleýmettik qorǵaý is-sharalary ortalyq deńgeıde de, jergilikti deńgeıde de júzege asyrylady. Birinshiden, zeınetaqy, ózge de áleýmettik tólemderdiń mólsheri jyl saıyn artyp keledi. Azamattardyń 19 sanatyna (soǵysqa qatysýshylar, tyl eńbekkerleri, aqtalǵan azamattar, t.b.) ózge de áleýmettik tólemderge qaramastan arnaýly memlekettik járdemaqy beriledi», dep jazady Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń baspasóz qyzmeti.
Resmı oryndardyń bergen málimetine sáıkes, bıylǵy 1 qańtardaǵy jaǵdaı boıynsha, Ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa qatysqandarǵa, zeınetaqylaryn eskere otyryp, aı saıyn beriletin áleýmettik tólemderdiń jıyntyq mólsheri – 262 334 teńge, Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezeńinde jaralanýy, kontýzııa alýy, mertigýi nemese aýrýy saldarynan múgedektigi bar adamdar úshin – 279 330 teńge.
Buǵan qosa ardagerlerdi áleýmettik qoldaýdyń qosymsha túrleri de bar. Máselen, olardyń barlyǵy áskerı qyzmetshilerge kórsetiletin quqyqtar men kepildikterge ıe. Salyq salý jóninen jeńildikterdi paıdalanady. Olarǵa Astana, Almaty qalalaryndaǵy mamandandyrylǵan gospıtaldarda bilikti medısınalyq kómek kórsetiledi, sanatorıı-kýrorttyq emdeý usynylady. Sonymen qatar Ekinshi dúnıejúzilik soǵys ardagerlerine birjolǵy materıaldyq kómek jyl saıyn beriledi.
«Oblystarda, respýblıkalyq mańyzy bar qalalarda bıyl Jeńis kúniniń 80 jyldyǵyn merekeleý qurmetine 120 soǵys ardageriniń árqaısysyna 5 mln teńgeden birjolǵy materıaldyq kómek kórsetiletin bolady», delingen Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrlik habarlamasynda.
Bıylǵy 1 qańtardaǵy jaǵdaı boıynsha elimizde 85 203 ardager turady. Byltyr ardagerlerdiń atalǵan sanattaryna jıyny 16,7 mlrd teńge járdemaqy berilse, bıyl 17 mlrd teńge qarastyryldy.
Máselen, bul jeńildikter soǵys ardagerlerine – 16 AEK (62 912 teńge), soǵys ardagerlerine teńestirilgen ardagerlerge (Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezeńinde jaraqat alýy, kontýzııa alýy, mertigýi nemese aýrý saldarynan múgedektigi bar adamdarǵa jeńildikter jóninde teńestirilgen adamdarǵa) – 7,55 AEK (27 875 teńge), Ekinshi dúnıejúzilik soǵys qatysýshylaryna teńestirilgen tulǵalarǵa – 6,19 AEK (24 339 teńge), basqa memleketterdiń aýmaǵyndaǵy urys qımyldarynyń ardagerlerine (Aýǵanstandaǵy urys qımyldaryna qatysýshylar) – 6,19 AEK (24 339 teńge), tájik-aýǵan ýchaskesinde TMD shekarasyn qorǵaýdy kúsheıtý jónindegi mindetterdi oryndaǵan, Iraktaǵy halyqaralyq bitimgershilik operasııaǵa, Taýly Qarabaqtaǵy etnosaralyq qaqtyǵysty retteýge qatysqan áskerı qyzmetshilerge – 4,8 AEK (18 874 teńge), Ekinshi dúnıejúzilik soǵys jyldaryndaǵy tyl eńbekkerlerine 2,13 AEK (8 376 teńge) mólsherinde qarastyrylǵan.