2020 jyldardan bastap álemdik bırjalardyń iri oıynshylary arasynda qorqynysh paıda boldy. Olar belgisizdikpen betpe -bet qaldy. Jyldyń ekinshi jartysynda naryq eıforııanyń qysymynda boldy. Bırjalarda kópirshikter paıda bola bastaǵanda ETF (Exchange Traded Funds) nemese bırjalyq qorǵa ınvestısııa salý týraly usynystar batyl aıtyla bastady. Sarapshylar ETF-ti portfel keńdigi men dıversıfıkasııany biriktirgen ıdeal qural dep qarastyrady. Bul prosesster aksııa túrinde bırjada saýdalaı alatyn qorda júzege asyrylady.
ETF –tiń artyqshylyǵy
ETF aktıvteriniń negizinde bırjada saýdalaýǵa bolatyn kez kelgen aktıv jaraıdy, ol metall, munaı, shıkizat, valıýtamen aınalysatyn kez kelgen kompanııanyń aksııasy men oblıgasııasy bolýy múmkin. Olar bizge de jetti, qazir Almaty men Astanadaǵy qor bırjalarynda satylady.
ETF arqyly álemdegi kez kelgen elge barýǵa, ınvestısııalyq aktıvtiń keń assortımentine qol jetkizýge bolady.
ETF-qa az ǵana qarjydan bastap ınvestısııa sala alasyz, tipti birneshe júz dollar jetkilikti.
Indekstik strategııalardy qoldaný, kópshilik ETF ındeksti ınvestısııalyq qor retinde esepteledi, ondaı qorlardyń quramy men aktıv qurylymy basqarýshy kompanııanyń qaraýyna jiberilmeıdi.
Keıbir brokerler ETF-pen kelisimshart jasaýǵa komıssııa almaıdy.
Basqarýshy kompanııa ınvestorlar qarjysyn tańdaǵan qor ındeksine saı salýy kerek, sol arqyly bırjalyq qormen nátıjeni de salystyrýǵa bolady.
ETF basqarýshy kompanııalardyń ınvestordan alatyn komıssııasy az (ádette 0,1-dan 2%-ǵa deıin, orta eseppen 0,8–1%).
Tolyq ashyqtyq – ETF aktıvteriniń quramy men qurylymy týraly aqparat jıi-jıi jarııalanyp turady.
Dıvıdentter alý múmkindigi. ETF jarnalarynyń ıesi kompanııa aksııalarynyń ıesi tárizdi esebine qundy qaǵazdar boıynsha dıvıdentter men basqa tólemder túsip turady.
ETF agregatorlary bar. Olardy túrli krıterııler boıynsha tańdaı alasyz: etf.com, etfdb.com, morningstar.com.
Bıtkoın qaıda satylady
Bıtkoın 2025 jyldyń basynan bastap qunnyń 95,6 myń dollarǵa deıin edáýir ósti, tartymdy ınvestısııa obektisi retinde qalyptasty. 2024 jylǵy qańtarda baǵaly qaǵazdar naryǵynyń bas amerıkandyq retteýshisi (SEC) osy qyzyqty qarjy quraly tarıhynyń jańa paraǵyn asha otyryp, bıtkoınniń alǵashqy spottyq bırjalyq qorlaryn (ETF) tirkedi.
Spotty bıtkoın-ETF - bazalyq aktıv retinde bıtkoınge ıe bırjalyq qor túri. Spotty ETF qordyń ıeligindegi bıtkoınderdiń aǵymdaǵy qunyna tikeleı baılanysty. Qordyń quny sıfrlyq valıýtanyń baǵamdalýyna baılanysty. Investorlar spot ETF aksııalaryn satyp alǵanda, olar naqty bıtkoınniń «proeksııasyn» satyp alady, bul rette olar cryptocurrency ıelenbeıdi. Mundaı qor cryptocurrency basqarý nemese saqtaý qajettiliginsiz Bitcoin baǵasynyń qozǵalystarynan aqsha tabýǵa múmkindik beredi, bul salystyrmaly túrde senimsiz krıpto bırjalarynda mámileler jasaýdyń qaýipsizdigine nemese qorǵalmaýyna baılanysty táýekelderdi joıady
Qazirgi ýaqytta Bitcoin-ETF aksııalary úsh negizgi bırjalyq alańda - CBOE bırjasynda (úlesi - 55%), NYSE American (AMEX) jáne NASDAQ Stock Market bırjalarynda satylady.
Qazaqstanda eki saýda alańy bar
Elimizde bıtkoınge ETF-ti qazirgi ýaqytta eki saýda alańynan - KASE jáne ITS-ten (Investment Trade Solution - AHQO-da tirkelgen bırjalyq aktıvter saýdasy boıynsha onlaın-servıs) satyp alýǵa bolady.
KASE-de ProShares Bitcoin Strategy ETF bırjalyq qorynyń aksııalary satylady (BITO_kz). Ol bıtkoınge arnalǵan fıýcherstik kelisimsharttarǵa ınvestısııalardan kiris alý múmkindigin usynady (bıtkoınniń baǵa dınamıkasyn boljaýǵa tyrysady). 2025 jylǵy 19 aqpandaǵy jaǵdaı boıynsha KASE-degi ProShares Bitcoin Strategy ETF baǵasy jyl basyndaǵy $23,7-ge qaraǵanda $22,5 boldy. Qordyń eń joǵary kórsetkishteri 2024 jylǵy naýryzdyń basynda kórsetilgen bir qaǵazdyń baǵasy $32,6 bolyp tabylady. NYSE alańynda ETF baǵasy 19 aqpanda $21,8 boldy.
ITS alańynda ınvestorǵa bıtkoınge tórt ETF aksııalary qoljetimdi:
BlackRock qurǵan iShares Bitcoin Trust (IBIT) qory tikeleı Bitcoin ınvestısııalaýǵa múmkindik beredi. 2025 jylǵy 18 aqpandaǵy jaǵdaı boıynsha qordyń ITS platformasyndaǵy baǵasy $54,73 boldy;
Coinshares (ETF WGMI) jáne ProShares (ETF BITO jáne ETF BITU) provaıderleriniń qorlaryna krıptovalıýta maınıngimen aınalysatyn kompanııalardyń aksııalary, sondaı-aq krıptovalıýta boıynsha fıýcherster men svoptar sebeti kiredi.
Osy sebepten osy qorlardyń kórsetkishterin ózara salystyrý durys emes, óıtkeni olardyń kiristiligi bıtkoınniń óziniń kiristiligine emes, basqarýshynyń sheberligine tolyǵymen baılanysty.
Alypsatarlyq ETF ereksheligi nede
CoinSharesValkyrieBitcoinMinersETF (WGMI) segiz taý-ken kompanııalarynyń aksııalaryn qamtıdy jáne is júzinde osy kompanııalardyń aksııalar portfelinde qurylǵan. Expensive ratio - 0,75%, Jyl basynan bastap kiristilik - mınýs 15%.
ProSharesBitcoinETF (BITO) is júzinde tutastaı (portfeldegi úlesi - 96%) 28 aqpandaǵy ekspırasııasymen bıtkoınge arnalǵan fıýchersterde jáne Societe Generale bankinen bıtkoınge arnalǵan fıýchersterge arnalǵan svoptardyń shaǵyn úlesinde salynǵan. Bul portfelge kezeń-kezeńimen Treasury Bill satyp alynady, biraq qazirgi ýaqytta olar joq. Expensive ratio — 0,95% Jyl basynan bergi kiristilik - + 7,95%
ProSharesUltraBitcoinETF (BITU) ótkir alypsatarlyq ETF, onyń bazasy Bloomberg Bitcoin ındeksi bolyp tabylady. Osy ETF boıynsha qarjylyq nátıje kún saıynǵy negizde eki ese baǵalanady, ıaǵnı eger ındeks bir kúnde 1% -ǵa ósse, onda ETF aksııalarynyń quny 2% -ǵa ósedi, al eger ındeks bir kúnde 3% -ǵa tómendese, onda osy ETF aksııalary óz qunynyń 6% -yn joǵaltady.
Bloomberg Bitcoin Index aıtarlyqtaı kúrdeli qurylǵan jáne qazirgi ýaqytta ol Goldman Sachs (50%), Nomura Securities (28,6%) jáne Barclays Capital (10,7%) Bitcoin Trust ETF (IBIT) aksııalaryna svoptardy, sondaı-aq ıyqty fıýchersterdi (111% portfel) qamtıdy ) Expensive ratio — 0,95%. Jyl basynan bergi kiristilik - + 14,75%.