Ádilet salasynda ózgeris kóp

Resmı ókil Talǵat Ýálı áńgi­mesin alıment óndirý máselesi­nen bastady. Spıker alıment óndirý isin Ádilet mınıstrligi jiti baqy­laıtynyn, búgingi tańda óndiriste 283 myń atqarýshylyq is bar ekenin, onyń ishinde boryshker erlerdiń sany 272 myń, al áıelder sany 11 myńnan asatynyn, 16 352 shaǵym boıynsha boryshkerlerdiń qaryzy 16 mlrd teńgeni quraıtynyn málimdedi.

«Jalpy, boryshkerlerden alıment aı saıyn jumys berý­shilerdiń býhgalterııasy ar­qyly óndiriledi. Sondyqtan da ádi­let organdary men jergilikti ákim­dikter birlesip, alıment tóleý­shilerdi jumysqa ornalastyrýdy belsendi júrgizip jatyrmyz. Máselen, 2023 jyly 4 238 boryshker jumysqa ornalastyryldy. Bul kórsetkish 2024 jyly 6 myńnan asty», dedi T.Ýálı.

Sondaı-aq ol balalaryna alıment tólemeı jaltaryp júrgen azamattardyń ákimshilik jáne qyl­mystyq jaýapkershilikke tar­tylatynyn, 2024 jyly 4,5 myńnan asa boryshker ákimshi­lik jaýapkershilikke tartylyp, 391 azamat Qylmystyq kodekstiń 139-baby boıynsha sottalǵanyn, boryshkerlerdiń banktegi esepshottaryna tyıym salynyp, ýaqytsha shekteýler qoıylǵanyn tilge tıek etti. Máselen, Astana qalasyndaǵy bir boryshkerdiń Mercedes-Benz S400 markaly kóligi satylyp, odan 23 mln teńge óndirilgen. Jambyl oblysynda taǵy bir boryshkerdiń ústinen qylmystyq is qozǵalyp, 11 mln teńgege baǵalanǵan jyljymaı­tyn múlki qaryzyn óteýge berilgen. ­Al Almatydaǵy bir boryshker ­9 mln teńgeden asa qaryzyn 2017 jyl­ǵy Hyundai Tucson avtokóligi­men tólegen.

Ádilet mınıstrliginiń resmı ókili Ádilet organdary salalaryn sıfrlandyrý máseleleri jaıynda da baıandap, «Digital Justice» (Sıfrlyq ádilet) jobalar portfeli aıasynda atqary­lyp jatqan jumystarmen tanys­tyrdy. Spıker jýrnalısterge «ZanKomegi» mobıldik qosym­shasy iske qosylyp, azamattarǵa quqyq­tyq keńes beretin chat-bot ázirlengenin, jasandy ıntellekt arqyly jumys isteıtin júıe sy­naqtan sátti ótkizilgenin jetkizdi. Sondaı-aq mınıstrlik jasandy ıntellekti damytý isin bıýdjetten arnaıy qarjy bólmeı, IT-kompanııalar men joǵary oqý oryndarynyń (ZanBar, iPrav, QarMÝ, QazUTZÝ, QazUÝ jáne t.b.) ókilderimen birlese jumys to­byn qurý arqyly júzege asy­ra­tynyn, ótken jyldyń tamyz aıyn­da qoldanysqa engen «Robot sot oryndaýshysy» jú­ıesi 500-ge jýyq isti qamtyp, aza­mattardyń 600 mln teńgeden asa qa­rajatyn únemdegenin, «Sıfr­lyq notarıat» jobasy aıasynda notarıattyq qyzmetter onlaın formatqa aýystyrylǵanyn (senimhattar, keńester alý jáne jubaılardyń kelisimderi sekildi qyzmetterdi notarıýsqa barmaı-aq beıneqońyraý arqyly onlaın alýǵa bolady), bul qyzmetti 240 myńnan asa azamat paıdalanǵanyn málimdedi.

T.Ýálı eldi mekenderdiń atyn ónimge berý arqyly brend qalyp­tastyrý jaıyna da keńirek toq­taldy. Elimizdiń kásipkerleri 100-den asa ónimge geografııalyq ataýlar bergen.

«Ár óńir óz ónimderimen maq­tanady. Mysaly, Jambyl oblysynda óndiriletin «Býrnen» sút ónimderi (irimshik, maı jáne sút) kóptiń joǵary baǵasyn alǵan. Mańǵystaý oblysy «Munaıly shujyǵy», «Mańǵystaý qazysy» syndy dástúrli delıkatesteri­men erekshelenedi. Al Shyǵys «Katonqaraǵaı baly» arqyly tanymal. Iаǵnı ónimderdiń ataýyna geografııalyq mańyz berý arqyly Qazaqstannyń ulttyq brendin qalyptastyrýǵa, taýarlardyń álemdik naryqta tanylýyna, ınvestısııalar tartýǵa, sondaı-aq týrızmdi damytýǵa yqpal ete alamyz», dedi Talǵat Ýálı.

Ádilet mınıstrliginiń ókili eldegi ǵylymnyń qaryshtap damýy tehnologııalyq progresin nyǵaıtýǵa da áser etip jatqanyn, memlekettiń joǵary ǵylymı jáne ınjenerlik áleýetin kórsetetin 37 190 ónertabys, 10 198 paıdaly model tirkelgenin aıtty.

Spıker zııatkerlik menshik quqyǵyn qorǵaýǵa qatysty oıyn ortaǵa salyp, 2024 jyly ádi­let organdary 338 tekseris júr­gizip, 297 quqyq buzýshylyq anyq­taǵanyn, ÁQBtK-tiń 158-baby boıynsha (basqa bireýdiń taýar belgisin zańsyz paıdalaný) 283 is qozǵalǵanyn, nátıjesinde 267 adam ákimshilik jaýapkershilik­­ke ­tartylyp, 12 is áli de sot qara­ýyn­da ekenin, aıyppuldardyń jalpy somasy 22 138 422 teńgeni quraǵanyn, ótken jyly 150 mln teńgege jýyq kontrafaktilik ónim tárkilengenin, bul jumys bıyl da jalǵasatynyn jetkizdi.

Sondaı-aq resmı ókil sot sa­rap­tamasy salasyndaǵy ózgeris­terge toqtalyp, vırtýaldy aýtopsııa ádisimen medısınalyq saraptama jasaý máselesine qatysty málimetterdi alǵa tartty.

«Qazir tehnologııa qarysh­tap damyp, vırtýaldy aýtopsııa­ny qoldaný múmkindigi paıda bolady. Máıitke ólimniń sebebin anyqtaý maqsatynda jasalatyn medısınalyq saraptamany de­neni kespeı, KT skaneri arqyly aýtopsııa (kesilmegen) ádisimen oryndaýǵa da bolady. Bul ádisti osy­ǵan deıin belgili bir dáreje­de Shveısarııa, Ulybrıtanııa, AQSh, Úndistan, Japonııa, Shve­sııa, Norvegııa, Túrkııa, Saýd Ara­bııasy, Reseı sekildi elder qolda­nyp keldi. Ádilet mınıstrligi vır­týaldy aýtopsııa ádisiniń nátı­je­sin baıqaý úshin elimizdiń bir óńirine qanatqaqty joba engizýdi qarastyryp jatyr», dedi.

Sonymen qatar spıker elimiz­degi alaıaqtyq jaǵdaılarǵa qa­­tysty da pikir bildirip, el aza­mat­taryn alaıaqtardyń arbaýy­na túsip qalmaýy úshin AIS OIP (atqarýshylyq is júr­gizý organdarynyń avtomattan­dy­rylǵan aqparattyq júıesi) qosym­shasy iske qosylǵanyn habarlady.

«Alaıaqtar ózderin sot oryndaýshylary retinde tanysty­ryp, azamattardan bereshekti óteý­di talap etedi. Tipti, shottaryn, múlkin buǵattaıtynyn aıtyp, qorqytýy da múmkin. Eger sizge osyndaı qońyraý tússe nemese habarlama kelse, aqparatty Ádi­let mınıstrliginiń, respýblıka­lyq jáne óńirlik jeke sot oryndaýshylar palatasynyń resmı saıttaryna jazyp, qajet bolǵan jaǵdaıda bankke qońyraý shalý­ǵa keńes beremiz. Atqarýshy­lyq is júrgizýdiń bar ekeni týraly málimetterdi tekserý úshin AIS OIP qosymshasyn da paıdalanýyńyzǵa bolady. «Boryshkerler men tyıym­dar tizilimi» batyrmasyn tańdap, tek JSN engizseńiz, sizdiń qary­zyńyz týraly aqparat, sot oryn­daýshysynyń aty-jóni jáne onyń telefony shyǵady. Eger siz boryshker bolmasańyz, sizdiń shottaryńyz ben múlikterińizge eshkim tyıym sala almaıdy», dep sózin túıindedi ol.