Syrtqy ister mınıstrliginde Qazaqstan men Eýropalyq odaq arasyndaǵy saıası konfıgýrasııadaǵy yntymaqtastyq komıtetiniń 22-otyrysy ótti. Taraptar negizinen Qazaqstan men Eýroodaq jáne onyń múshe memleketteri arasyndaǵy Keńeıtilgen áriptestik pen yntymaqtastyq týraly kelisimdi talqylady.
Sondaı-aq kezdesýde osy jylǵy 4 sáýirde Samarqand qalasynda ótken «Ortalyq Azııa – EO» sammıtiniń qorytyndylary boıynsha qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtardy iske asyrýǵa erekshe nazar aýdara otyryp, ekijaqty qatynastardyń jaı-kúıi men keleshegi egjeı-tegjeı qaraldy.
Is-shara gıbrıdti formatta ótti. Oǵan elimizdiń negizgi mınıstrlikteri men vedomstvolarynyń, Eýropalyq syrtqy is-qımyl qyzmetiniń jáne Astanadaǵy EO delegasııasynyń ókilderi qatysty. Qazaq delegasııasyn Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Roman Vasılenko, eýropalyq tarapty – Eýropalyq syrtqy is-qımyl qyzmetiniń Eýropa jáne Ortalyq Azııa máseleleri jónindegi bas dırektorynyń mindetin atqarýshy Lıýk Devın basqardy.
R.Vasılenko otyrysty asha otyryp, Qazaqstan men EO arasyndaǵy seriktestiktiń dáıekti damyp kele jatqanyn atap ótti.
– Byltyr Qazaqstan men Eýropalyq odaq arasyndaǵy Keńeıtilgen áriptestik pen yntymaqtastyq týraly kelisim óziniń praktıkalyq mańyzdylyǵyn tolyq dáleldedi. Biz yntymaqtastyqtyń keńeıýin jáne barlyq deńgeıde dıalogtiń nyǵaıýyn baıqaımyz. EO – bizdiń basty saýda jáne ınvestısııalyq seriktesimiz. Bıyl ózara saýda kólemi rekordtyq kórsetkishke – 50 mlrd dollarǵa jýyq somaǵa jetti, – dedi vıse-mınıstr.
Otyrys barysynda saýda, ınvestısııalar, kólik baılanysy, energetıka, klımat, zańnyń ústemdigi jáne vızalyq jeńildikter máselelerine basa nazar aýdaryldy.
Qazaq tarapy el azamattarynyń erkin qozǵalysyna qoıylatyn kedergilerdi azaıtýǵa baǵyttalǵan sharalar qabyldanatynyna senim bildirdi, vızalyq rejimdi jeńildetý jáne readmıssııa týraly kelissózderdi múmkindiginshe tez bastaý mańyzdylyǵyn erekshe aıtty. Astana mundaı kelissózder úshin qajetti quqyqtyq jáne tehnıkalyq bazany qamtamasyz etýge daıyn ekenin rastady.
Sondaı-aq taraptar Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev pen Eýropalyq Keńes jáne Komıssııa basshylary arasynda Samarqandtaǵy «OA-EO» sammıti aıasynda qol jetkizilgen turaqty saýda, sıfrlandyrý jáne bilim berý almasýlaryn keńeıtý máseleleri boıynsha ýaǵdalastyqtardy júzege asyrýdy talqylady.
Kólik baılanysyn keńeıtýdiń mańyzy, atap aıtqanda, Transkaspıı halyqaralyq kólik dáliziniń (THKD, Orta dáliz) odan ári damýy atalyp ótti. THKD boıyndaǵy ınfraqurylymdy jańǵyrtý boıynsha ári qaraı belsendi praktıkalyq áreketterge kóshýdiń qajettiligi aıtylyp, bul baǵytta EO tarapynan 10 mlrd eýro kóleminde qarjy bólý nıeti quptaldy.
Osy turǵyda taraptar «Global Gateway» (Jahandyq qaqpa) bastamasy aıasyndaǵy ózara is-qımyldy oń baǵalady. Atap aıtqanda, sáýirdegi ótken sammıtte Eýrokomıssııa Prezıdenti Ýrsýla fon der Lıaıenniń Eýropa men Ortalyq Azııa arasyndaǵy ınfraqurylymdyq, energetıkalyq jáne sıfrlyq baılanystardy jaqsartýǵa baǵyttalǵan 12 mlrd eýro somasynda ınvestısııalyq paket bólý týraly málimdemesi qoldaý tapty. Qazaqstan bul óńirlik jobalarǵa belsendi qatysýǵa daıyn ekenin rastady.
Sonymen qatar taraptar Qazaqstan Úkimeti men Eýroodaq arasyndaǵy áýe tasymaldarynyń keıbir aspektileri týraly kelisimge tezirek qol qoıýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Bul qujat normatıvtik bazany úılestirýge, quqyqtyq anyqtyǵyn arttyrýǵa, otandyq jáne eýropalyq áýe tasymaldaýshylary arasyndaǵy baılanysty nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan.
Taraptar sondaı-aq sıfrlyq saýatty arttyrý, ınklıýzıvti bilim berýdi damytý jáne akademııalyq utqyrlyqty keńeıtý máselelerin turaqty yntymaqtastyqtyń irgetasy retinde qarastyrdy.
Klımat jáne «jasyl» kún tártibi aıasynda taraptar Qazaqstannyń Parıj kelisimi boıynsha mindettemelerin oryndaýyn, onyń Jahandyq metan bastamasyna belsendi qatysýyn, sondaı-aq jańartylatyn energııa kózderi men mańyzdy shıkizat jetkizý tizbekterin damytý boıynsha birlesken jobalardy ilgeriletýin quptady.
Eýropalyq delegasııa basshysy L.Devın EO men Qazaqstan arasyndaǵy seriktestikti uzaq saparǵa balady.
– Keıingi otyz jylda Eýropalyq odaq pen Qazaqstan ózara senimge, qurmetke jáne yntymaqtastyqqa negizdelgen berik jáne jetilgen seriktestik ornatyp, ózara jaqyndaı tústi. EO men Qazaqstan arasyndaǵy seriktestik – bul meje emes, uzaq sapar. Bul kópjyldyq dostyqtyń áli ashylar jańa taraýlary kóp, – dedi L.Devın.
Otyrys qorytyndysy boıynsha taraptar Qazaqstan men Eýropalyq odaq arasyndaǵy strategııalyq áriptestikti odan ári nyǵaıtýǵa jáne birlesken jobalardy ózara qurmet rýhynda júzege asyrýǵa beıildiligin rastady.
Jalpy, saıası konfıgýrasııadaǵy yntymaqtastyq komıteti – Qazaqstan men EO arasyndaǵy ózara is-qımyldyń negizgi ınstıtýsıonaldyq tetikteriniń biri. Komıtet otyrystary ýákiletti memlekettik organdar deńgeıinde ótkiziledi jáne zańnyń ústemdigi, sot jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy reformalar, óńirlik jáne halyqaralyq qaýipsizdik, EQYU aıasyndaǵy yntymaqtastyq, vızalyq saıasat, bilim berý, BAQ jáne azamattyq qoǵam salalaryndaǵy ózara is-qımyl sııaqty keń aýqymdy saıası jáne óńirlik máselelerdi qamtıdy.
Al Eýropalyq odaq – Qazaqstannyń negizgi saýda jáne ınvestısııalyq seriktesi. Byltyr taýar aınalymy 48,7 mlrd dollardy qurap, 2023 jylmen salystyrǵanda 16,9%-ǵa ósti. 2005 jyldan beri Qazaqstan ekonomıkasyna tartylǵan eýropalyq ınvestısııalar kólemi 200 mlrd dollardan asty. Elimizde eýropalyq qatysýmen 3 myńnan asa kompanııa jumys isteıdi.