Áıgili keńes bıologi, akademık Konstantın Skrıabın «Medısına adamdy emdeıdi, al veterınarııa kúlli adamzattyń amandyǵyna jaýapty» degen oı aıtypty. Bıyl elimizde 10 shilde – veterınarııa qyzmetkerleri kúni ekinshi márte atalyp ótedi.
Adamzatpen birge jasaıtyn jan-janýardyń densaýlyǵy, odan alynatyn ónimniń qaýipsizdigi – óte mańyzdy másele. Osynaý kásibı mereke qarsańynda Batys Qazaqstan oblysynyń Tasqala aýdanynda eki birdeı veterınarııa beketi ashyldy. Mereke jáne Amangeldi okrýgterinde paıdalanýǵa berilgen bul jańa nysandar aýyl halqynyń ıgiligi úshin qyzmetin bastap ketti.
Oblys boıynsha alǵash boı kótergen nysandardyń ashylý saltanatyna oblystyq veterınarııa basqarmasynyń basshysy Abzal Birálıev, Tasqala aýdanynyń ákimi Talǵat Shákirov, aýdandyq máslıhat tóraǵasy Janar Bısenǵalıeva jáne sala ardagerleri men búgingi mamandary arnaıy qatysty.
Jańadan ashylǵan veterınarııa beketteriniń aýmaǵy – 62 sharshy metr. Árbir nysannyń jobalyq quny – 15 mln teńgeden asady. Ár bekette 3 veterınarııa mamany qyzmet etedi.
«Bizdiń aýdanda bıyl osyndaı 5 veterınarııa beketin salý josparlanǵan edi. Búgin sonyń ekeýi ashylyp, paıdalanýǵa berilip otyr. Qalǵan úsheýiniń qurylysy júrip jatyr. Bul – biz úshin úlken kómek. Oblys boıynsha bizdiń aýdanda epızootıkalyq ahýal jaqsy deı almaımyz. Brýsellez aýrýy jaǵynan ekinshi oryndamyz. Aýdandaǵy 9 okrýgtiń ekeýinde ǵana bul aýrý tirkelmegen. Sondyqtan osyndaı nysandardyń bolýy asa mańyzdy. Bul halyqtyń ıgiligi úshin jasalyp otyrǵan jumys», deıdi Tasqala aýdanynyń ákimi Talǵat Asqaruly.
Abzal Birálıevtiń aıtýynsha, keıingi kezde elimizde veterınarııa salasyna erekshe kóńil bólinip otyr. Ásirese salanyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn jańartýǵa Memleket basshysy tarapynan naqty tapsyrma berilgen.
«Osy maqsatta Batys Qazaqstan oblysynda da naqty qarjy bólinip, aýqymdy jumys bastaldy. 2024 jyly Bókeı ordasy aýdanynyń Bısen aýylynda, Qaratóbe aýdanynyń Egindikól jáne Qorjyn aýyldarynda, Terekti aýdanynyń Ańqaty aýylynda 4 jańa veterınarııalyq pýnkt salyndy. Bıyldyń ózinde oblys boıynsha 30-ǵa jýyq veterınarııa pýnktin salý kózdelip otyr. Bul bastamaǵa muryndyq bolyp, qoldaý bildirip otyrǵan Tasqala aýdany ákimdigine alǵysymdy bildiremin. Aýyl turǵyndary negizinen mal sharýashylyǵymen aınalysady. Sondyqtan osyndaı zamanaýı nysandar olardyń qajetine jaraýǵa tıis», deıdi basqarma basshysy.
Tasqala aýdanynda salynatyn beketterdiń úsheýi jergilikti bıýdjet esebinen salynsa, ekeýine oblystyq veterınarııa basqarmasy qarjy bólgen. Bul nysandardyń árqaısynda 4 kabınet bar: ISJ portalynda jumys isteıtin, dári-dármek saqtaıtyn, kıim iletin bólme jáne meńgerýshi kabıneti.
Veterınarııa júıesin reformalaý is-sharalary nátıjesinde jergilikti veterınarııa uıymdaryndaǵy mal dáriger mamandardyń jalaqysy 2022 jyly – 23%-ǵa, 2023 jyly – 22%-ǵa, 2024 jyly – 26%-ǵa, 2025 jyly 29%-ǵa ósken.
2025 jyly oblys aýmaǵynda epızootııalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý úshin 4 mlrd 598 mln teńge qarajat bólingen. 2024 jylmen salystyrǵanda qarajat kólemi 28%-ǵa artqany kórinedi. Salaǵa bólingen qarjy mólsheriniń artýy mal dárigeri mamandarynyń jalaqysyn ósirýge, veterınarııalyq uıymdardy materıaldyq-tehnıkalyq qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Keıingi jyldary veterınarııa mamandarynyń eńbekaqysy kezeń-kezeńimen turaqty túrde ósip kele jatyr. «Veterınarııa júıesin reformalaý is-sharalary nátıjesinde jergilikti veterınarııa uıymdaryndaǵy mal dáriger mamandardyń jalaqysy 2022 jyly – 23%-ǵa, 2023 jyly – 22%-ǵa, 2024 jyly – 26%-ǵa, 2025 jyly 29%-ǵa ósken. 2023 jyldan bastap mal dárigerlerine patogendi bıologııalyq agenttermen jumys istegeni úshin 50%-ǵa deıin qosymsha eńbekaqy jáne eki laýazymdyq jalaqy mólsherinde saýyqtyrý járdemaqysy tólenedi. Qazir veterınar dáriger orta eseppen – 309–320 myń teńge, veterınar feldsher – 244–256 myń teńge, veterınar sanıtar 190 myń teńge jalaqy alady.
«2025 jyly oblys boıynsha asa qaýipti 12 aýrýǵa qarsy 11,0 mln bas aýyl sharýashylyǵy janýaryn vaksınalaýdy josparlap otyrmyz. Oǵan qosa 2,2 mln bas mal basyn 11 aýrý boıynsha dıagnostıkalyq tekserýden ótkizemiz», deıdi Abzal Birálıev.
Qazirgi ýaqytta Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Veterınarııalyq baqylaý jáne qadaǵalaý komıteti tarapynan bólingen veterınarııalyq preparattardyń 5,01 mln dozasy jetkizilip, kelgen vaksınaǵa sáıkes vaksınalaý jumysy júrip jatyr eken. Iаǵnı 6 aılyq josparǵa sáıkes 4,5 mln bas janýar tıisti vaksınasyn alǵan. О́ńirde qazirgi qalyptasqan jaǵdaı qanaǵattanarlyq deńgeıde. Jyl basynan beri ótken 6 aı ishinde 421,5 myń sıyr, 519,8 myń qoı-eshki brýsellez aýrýyna qarsy dıagnostıkalyq zertteýden ótken. Brýsellez aýrýyna shaldyqqan janýarlar ýaqtyly et óńdeý kásiporyndaryna sanıtarlyq soıýǵa jiberilgen. Budan bólek, jyl basynan beri oblysta asa qaýipti aýrý – mal qutyrý oqıǵasy úsh márte tirkelgen. Aýrýdyń Bókeı ordasy aýdanyndaǵy – 2, Qaztalov aýdanyndaǵy 1 oshaǵy der kezinde baqylaýǵa alynyp, tıisti veterınarııalyq is-sharalar tolyq jasalǵan.
О́ńirde aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn birkelki retteý sharasy da júıeli júrip jatyr. Osy kezge deıin 512,5 myń bas janýar birdeılik sertıfıkatyn alǵan. Bıyl oblysta 345,1 myń dana qulaq syrǵasy satyp alyndy, aldaǵy ýaqytta taǵy 941 myń dana qulaq syrǵasy satyp alynbaq.
Búginde aýylda mal saýlyǵy aldyńǵy orynda tursa, qalada qańǵybas ıtterdiń kóbeıýi kádimgideı máselege aınalǵany ras. BQO boıynsha úı janýarlaryna arnalǵan derekqorda 25 908 ıt-mysyq tirkelgen eken, sonyń 6 390-nyń ǵana qojaıyny bar. Jyl basynan beri óńirde qańǵybas ıtterdi aýlaý jáne bıosterılızasııalaý jumysy júrip jatyr. Osy kezge deıin 1 334 qańǵybas janýar aýlansa, onyń 730-yna bıozararsyzdandyrý otasy jasalyp, qaıtadan jiberilgen. Turǵyndardyń ótinishi boıynsha 604 qańǵybas ıttiń kózi joıylǵan.
Aımaqta búginde barlyǵy 147 veterınarııa pýnkti bolsa, sonyń 65-inde ǵana jeke ǵımarat bar. Qalǵan 82 vetpýnktke aýyldyq okrýg ákimdik ǵımarattarynda bólme berilgen. Bıyl aýyldyq okrýgterde 30-ǵa jýyq veterınarııa pýnkti men 1 veterınarııa stansa ǵımaratyn salý josparlanǵanyn aıttyq. Sonyń ishinde Syrym aýdanyndaǵy Buldyrty men Qosoba aýyldarynda, Shyńǵyrlaý aýdanyndaǵy Ardaq, Aqtaý aýyldarynda, Báıterek aýdanyndaǵy Iаnvarsev aýylynda 5 veterınarııa pýnktiniń qurylysy aıaqtalyp, 10-shilde – veterınarııa qyzmetkerleriniń kásibı merekesi qarsańynda paıdalanýǵa berilgeli tur.
Oblys aýmaǵynda 2023 jyldan beri veterınarııa stansalarynyń avtokólik parki de jańartylyp jatyr. 2023–2024 jyldary sý jańa 43 kólik alynǵan. Al bıyl mereke kúni aýyl okrýgterindegi veterınar mamandarǵa birden 90-ǵa jýyq sý jańa qyzmettik avtokóliktiń kilti tabystalmaq.
«О́ńirdiń epızootııalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý, veterınarlyq stansa qyzmetkerlerine qolaıly jaǵdaı jasaý, veterınarııalyq is-sharalardy sapaly júrgizý úshin veterınarııa pýnktteriniń mańyzy óte zor. Biz mal dárigerlik uıymdardyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn bolashaqta da jaqsarta beremiz», deıdi oblystyq veterınarııa basqarmasynyń basshysy Abzal Birálıev.
Batys Qazaqstan oblysy