Uly oıshyl, aǵartýshy, aqyn Abaı Qunanbaıulynyń 180 jyldyq mereıtoıy – halqymyzdyń rýhanı bolmysyn ulyqtaıtyn, el birligin bekemdeıtin tarıhı oqıǵa. Osyǵan oraı Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasyna sáıkes aımaqta aıtýly is-sharany joǵary deńgeıde ótkizýge arnalǵan mereıtoı baǵdarlamasy belgili boldy, dep habarlaıdy Egemen.kz.
О́ńirlik kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda ótken baspasóz máslıhatynda Abaı oblysy mádenıet, tilderdi damytý jáne arhıv isi basqarmasynyń basshysy Janjigit Omarhan, Semeı qalasy ákiminiń mindetin atqarýshy Bekjan Bapyshev, Abaı aýdanynyń ákimi Meıirjan Smaǵulov qatysyp, baıandama jasady.
Brıfıngte hakim Abaıdyń 180 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan halyqaralyq, respýblıkalyq jáne óńirlik deńgeıde 100-den asa aýqymdy is-sharany qamtıtyn keshendi jospar bekitilgeni aıtyldy.
– Aýqymdy baǵdarlama 1 tamyz kúni «Abay Academiyasy» ensıklopedııalyq portalynyń ashylýymen bastalady. Bul biregeı platforma aqyn murasyn sıfrlandyrý, júıeleý jáne ǵylymı ortaǵa qoljetimdi etýge baǵyttalǵan. Sol kúni Maqanshydaǵy Alakól jaǵasynda Qazaqstannyń halyq ártisi Seken Turysbekov pen «Aq jaýyn» orkestriniń konserti ótedi. Semeıdegi Arbat alańynda ıllıýstrator Ańsaǵan Mustafanyń kórmesi ashylyp, «Asyl mura» oblystyq qolóner festıvali uıymdastyrylady, – dedi Janjigit Abzalbekuly.
Basqarma basshysynyń málimetinshe, 2-6 tamyz aralyǵynda Qazaqstannyń halyq ártisi Maıra Ilıasovanyń Abaıǵa arnalǵan gastroldik konserti Semeıden bastalyp, Úrjar, Aıagóz, Jarma jáne Jańasemeı aýdandarynda jalǵasady. 3 tamyzda Abaı teatrynda «Abaı álemi» rýhanı keshi ótse, 4 tamyzda Seken Turysbekov pen «Aq jaýyn» orkestriniń qorytyndy konserti usynylady. 5 tamyzda «Oı tolǵaý – Hákim Abaı» monooperasy sahnalanady jáne 6 tamyz kúni Abaı alańynda «Abaı eli – óner kenishi» konserti men Álıhan Bókeıhan ýnıversıtetinde «О́leń – sózdiń patshasy» atty jas aqyndar músháırasy ótpek. Oǵan 100 qatysýshy baq synamaq dep josparlanyp otyr.
– 7-9 tamyz kúnderi Abaı murasyn ǵylymı, ádebı jáne mádenı turǵyda keńinen nasıhattaýǵa baǵyttalǵan birqatar mazmundy is-sharalar ótedi. 7 tamyzda halyqaralyq «Alash» syılyǵynyń ıegeri Asqar Altaıdyń shyǵarmashylyq keshi aıasynda «Abaı joly» ensıklopedııasy men Baǵashar Tursynbaıdyń «Abaı Qunanbaıuly kim?» kitabynyń tusaýkeseri ótedi. 8 tamyzda Semeıde «Adamzattyń Abaıy» respýblıkalyq aqyndar aıtysy, Abaı aýdanynda «Jeti qazyna» ulttyq baıqaýynyń ashylýy ótse, 9 tamyzda Shákárim ýnıversıtetinde halyqaralyq ǵylymı konferensııa, «Jıdebaı-Bórili» mýzeıinde kórme, Abaı kitaphanasynda kitaptar toptamasynyń tusaýkeseri men 15 eldiń qatysýymen halyqaralyq aqyndar festıvali uıymdastyrylady. Al keshkisin ortalyq alańda «Abaıǵa tartý» konserti ótedi, – dedi spıker.
Taǵy bir mádenı is-shara – 3 tamyz kúni Abaı atyndaǵy teatrda «Abaı álemi» atty ulttyq rýhanı kesh ótedi. Keshte qazaqtyń dástúrli klassıkalyq mýzyka óneriniń maıtalmandary – Qazaqstannyń halyq ártisi Ramazan Stamǵazy, QR Mádenıet qaıratkeri Erkin Shúkiman, Erlan Rysqalı óner kórsetedi. Al 6 tamyz kúni Abaı alańynda «Abaı eli – óner kenishi» atty aýdandar arasyndaǵy kórkemónerpazdar baıqaýynyń úzdikter konserti usynylyp otyr. Baǵdarlamada dástúrli án-kúıler, kórinister men horeografııalyq kompozısııalar sahnalanady.
9 tamyz kúni Shákirim ýnıversıtetinde «Adamzattyń Abaıy: rýhanııat, parasat, tanym» halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótkiziledi. Konferensııada abaıtaný ǵylymynyń ózekti máseleleri talqylanyp, ǵylymı qaýymdastyq arasynda pikir almasyp, maqalalar jınaǵy jaryqqa shyǵady. Abaıdyń «Jıdebaı-Bórili» memlekettik tarıhı-mádenı jáne ádebı-memorıaldyq mýzeı-qoryǵynda «Abaı. Ýaqyt. О́ner» taqyrybynda beıneleý óner týyndylarynyń kórmesiniń ashylý saltanaty uıymdastyrylady. Abaı atyndaǵy oblystyq ámbebap kitaphanasynda respýblıkalyq «Abaı» baspasynyń «Abaı álemi: aýdarma, taǵylym, mura» kitaptar toptamasynyń tusaýkeseri ótedi.Sonymen birge kitaphanada «Adamzattyń bárin súı, baýyrym dep ...» halyqaralyq aqyndar festıvali ótedi. Oǵan 15 elden aqyndar keledi. TÚRKSOI jáne halyqaralyq Emıneský poezııa akademııasynyń qoldaýymen uıymdastyrylyp otyrǵan bul sharada Abaı óleńderi 15 tilge aýdarylyp, birtomdyq pen antologııalar shyǵarylady.
Ortalyq alańda keshki saǵat 18.30 - 21.30 aralyǵynda «Abaıǵa tartý» ózge oblystardyń shyǵarmashylyq ujymdarynyń konserti usynylady.
10 tamyz – Abaı kúni. Bul kún tańerteń Jıdebaıda uly aqyn rýhyna Quran baǵyshtalyp, qurbandyq shalý rásiminen bastaý alady. Odan soń elimizdiń barlyq óńirinde Abaı eskertkishine gúl qoıý rásimi ótpek.
Semeıdegi saýyq
Semeı qalasy ákiminiń mindetin atqarýshy Bekjan Bapyshev Abaı Qunanbaıulynyń 180 jyldyq mereıtoıyna oraı Semeıde 1-10 tamyz aralyǵynda ótetin 10 kúndik is-shara baǵdarlamasyn tanystyryp ótti.
– 1 tamyz qalalyq is-sharalar baǵdarlamasy Beıbitshilik aralyndaǵy Etnoaýylda saǵat 09:00-de bastaý alady. Beıbitshilik aralynda 10 kıiz úı men altybaqan tigilip, ulttyq sport oıyndary, konsertter men kórmeler, ulttyq taǵamdar jármeńkesi ótedi. Sol kúni Abaı óleńderinen halyqaralyq marafon bastalyp, sheteldegi jastar onlaın qatysady. Sonymen qatar saǵat 11:00-de zaǵıp jáne nashar kóretin azamattarǵa arnalǵan arnaıy kitaphana óz esigin aıqara ashady, – dedi ol.
Al etnoaýyl aýmaǵynda 9 sport túrinen ashyq qalalyq týrnırler uıymdastyrylmaq. Máselen, 2 tamyz – karate-do kekýshınkaı, 3 tamyz – taekvondo, 4 tamyz – toǵyzqumalaq, 5 tamyz – doıby, 6 tamyz – gir sporty, 7 tamyz – qol kúresi, 8 tamyz – kermege tartylý, 9 tamyz – sadaq atý, 10 tamyz - asyq atýdan jarystar ótedi.
Bul jarystarǵa elimizdiń barlyq óńirinen sportshylar qatysady. Qatysýshylardy jarys kúnderi tegin tamaqtandarý da josparda bar.
– 2 tamyz kúni Arenada saǵat 15:00-de 180 komandanyń qatysýymen zııatkerlik «Abaı Quiz» oıyny ótedi. Respýblıkalyq oıynǵa mereıtoımen mazmundas etip, 180 komandany qatystyrý josparlanyp otyr (ár komandada 6 adamnan 1 080 qatysýshy). Al 3 tamyzda Arena sport kesheninde Abaı oblysynyń dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasymen birlesip, saǵat 10:00-de qazaq kúresinen respýblıkalyq chempıonat ótkiziledi. Jarysqa 200-den astam balýan kúresedi. Sonymen qatar M. Áýezov alańynda Abaı oblysynyń jastar saıasaty jónindegi basqarmasymen birlesip, «Abaı murasy – halyq danalyǵy» atty respýblıkalyq ádebı kesh uıymdastyrylady. Munda jastar men aqyndar Abaıǵa arnaǵan shyǵarmashylyǵyn pash etedi, – deıdi Bekjan Bapyshev.
Spıkerdiń málimetinshe, 4 tamyz kúni Ertis jaǵasynda elge keńinen tanymal «Semeı Batyry» kúshtik ekstrım týrnıri ótedi. Bul joly týrnırge alǵash ret elimizdiń barlyq oblysynan sportshylar qatyspaq. Jarys baǵdarlamasy túrli qyzyqty ári kúrdeli jattyǵýlardan turady. Mysaly, qap kóterip júgirý, zerherdi ýaqytqa kóterý, gir tasyn julqa kóterý, bórenemen otyryp-turý, ganteldi ıyqtan kóterý, dóńgelek aýdarý, fermerlik serýen, avtobýs súıretý saıystary ótpek.
– 5 tamyz kúni «Taıqazan» meıramhanasynda úsh kúndik halyqaralyq mádenı-shyǵarmashylyq sán kórsetilimi bastalmaq. Al 6 tamyzda Alikhan Bokeikhan University-de «О́leń sózdiń patshasy» atty halyqaralyq aqyndar músháırasy ótedi. Oǵan 7 shet memleketten jáne elimizdiń barlyq óńirinen aqyndar qatyspaq. 7 tamyz kúni Semeı qalasynan Qaraýyl tóbege deıingi 2 kúnge sozylatyn 180 shaqyrymdyq halyqaralyq marafon bastalady. Týrızm jáne sport mınıstrligi, Abaı oblysynyń sport basqarmasy jáne Semeı qalasynyń ákimdigi birlesip, eki baǵytta marafon uıymdastyrady. Qala turǵyndaryna arnalǵan 3 shaqyrymdyq marafon, Semeı – Qaraýyl baǵytymen ótetin 180 shaqyrymdyq marafon ótedi. Keshkisin, saǵat 19:00-de «Spartak» stadıonynda «Jastyqtyń jalyny jalyndap» atty jastarǵa arnalǵan gala-konsert ótedi. Onda elimizge belgili jas ónerpazdar óner kórsetedi, – deıdi B.Bapyshev.
Onymen birge 10 tamyz kúni saǵat 19:00-de Semeı qalasynyń Ortalyq alańynda «Qulaqtan kirip boıdy alar, ásem án men tátti kúı» atty gala-konsert ótedi. Keshtiń basty qonaqtary – álemge tanymal «Ulytaý» toby, sondaı-aq Ábdijappar Álqoja, Ámre, Janar Duǵalova, Jubanysh Jeksen, Anar Batyrhan syndy tanymal ánshiler. Kesh sońynda qala turǵyndary men qonaqtaryn ásem merekelik otshashý kútedi. Bul kesh áýezdi án men ulttyq rýh toǵysatyn naǵyz mýzykalyq mereke bolmaq.
Qaraýyldaǵy qyzyq
10 tamyz – Abaı kúni ótkiziletin sharalarǵa toqtalsaq, saǵat 09.00-de Jıdebaıda quran baǵyshtalyp, qurbandyq shalý rásimi ótedi.
Saǵat 10.00-de búkil respýblıkalyq aksııa Abaı eskertkishine gúl qoıý rásimi bolady. Sonymen qatar saǵat 11.00-de Abaı aýdanynda «Bala Abaıdan dana Abaıǵa» atty teatrlandyrylǵan qoıylym sahnalanady. Bul uly oıshyldyń balalyq shaǵynan dana deńgeıge deıingi ómir joly, tulǵalyq qalyptasýymen rýhanı ósýi sahnada kórinis tabady. Ákesi Qunanbaıdyń tárbıesi, zamandastary men ustazdarynyń yqpaly, el taǵdyryna janashyrlyǵy beınelenedi. Saǵat 11.30-da «Abaı kúni» merekesiniń saltanatty ashylý rásimi bastalady. 12.00-13.00 aralyǵynda «О́leńge árkimniń-aq bar talasy» atty kúndizgi konsert uıymdastyrylady. 13.00-14.30 Qaraýyltóbede as beriledi. 14.30-17.00 aralyǵynda Ulttyq at sport oıyndary ótedi (top báıge, jorǵa, alaman báıge). 15.30-17.30 Qazaqsha kúresten respýblıkalyq týrnırdiń fınaldyq básekeleri (túıe jáne ógiz palýany). 19.00-21.00 óner juldyzdarynyń «Jelsiz túnde jaryq aı» Gala konsertimen aıaqtalady.
– Danyshpan aqyn, qazaq rýhanııatynyń sham-shyraǵy – Abaı Qunanbaıulynyń 180 jyldyq mereıtoıy – tek bizdiń oblysymyz ǵana emes, búkil el kólemindegi aıtýly tarıhı oqıǵa. Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń bastamasymen jáne oblys ákimi Berik Ýálıulynyń qoldaýymen mereıtoı aıasynda respýblıkalyq deńgeıde keń aýqymdy sharalar ótkizilmek. Oblys kóleminde de mazmundy is-sharalar uıymdastyrylyp, el kóleminde «Abaıǵa qurmet» atty respýblıkalyq aksııa qolǵa alyndy, – dedi Abaı aýdanynyń ákimi Meıirjan Smaǵulov.
Aýdan ákiminiń aıtýynsha, «Jeti qazyna» ulttyq mádenıet, sport jáne týrızm festıvali ótedi.
– Bıyl 8-10 tamyz kúnderi Qaraýyl aýylynda tuńǵysh ret respýblıkalyq deńgeıde ótetin «Jeti qazyna» ulttyq mádenıet, sport jáne týrızm festıvali. Festıval ataýy halqymyzdyń dástúrli dúnıetanymyndaǵy jeti qasıetti uǵymǵa negizdelgen: Er jigit, Sulý áıel, Ilim-bilim, Qyran búrkit, Júırik at, Qumaı tazy, Beren myltyq. «Jeti qazyna» mádenıet, sport jáne týrızm festıvali saıystarynan bólek uıymdastyrylatyn babamyzdyń súıikti oıyny toǵyzqumalaqqa, ulttyq at sporty men qazaq kúresi (ógiz palýan, túıe palýan) jarystaryna jıyny 1000-ǵa jýyq qatysýshy qamtylady dep josparlanýda, – dedi aýdan ákimi.
Abaı toıy qarsańyndaǵy is-sharalarǵa 30 myńnan astam adamnyń qatysýy josparlanǵan. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes barlyq is-shara mazmundy, tárbıege negizdelgen, ysyrapsyz ótedi.
Abaı oblysy