Qaraǵandy tehnıkalyq-qurylys kolledji túlekteriniń tabysty mansap bastaýyna nátıjeli múmkindik usynyp otyr. Bıyl Jumysshy mamandyqtary jyly qarsańynda oqý orny jańa belesterge qadam basty.
Munda túsken stýdentter tehnık-qurylysshy, keń beıindi qurylys sheberi, beıin jobalaýshy-sáýletshi jáne ınterer-dızaıner, landshaft-dızaıner, tehnık-dızaıner sekildi mamandyqtarda bilim alady. Kolledj basshysy Ásel Saparovanyń aıtýynsha, bıyl stýdentterine 50 grant qosyp otyr. Al buǵan deıin 300-340 shamasynda memlekettik tapsyrys negizinde bala qabyldaǵan.
Bastysy, mundaǵy oqý úderisi kóbine tájirıbege baǵyttalǵan. Alǵashqy kýrstan bastap bilim alýshylar zamanaýı jabdyqtarmen qol jattyqtyryp, jumys isteı bastaıdy. Oqý ornynda BIM-jobalaý, zergerlik is, dánekerleý, jıhaz óndirisi, qurylys salasy, dızaın baǵyttary boıynsha 20-nyń ústinde sheberhana men zerthana bar.
Kolledj jańa oqý jylyna saqadaı saı. Oqýǵa endi túsetin stýdentter bilim oshaqtaryn jańǵyrtýǵa arnalǵan «Jas maman» memlekettik jobasy boıynsha alynǵan zamanaýı qural-jabdyqtarmen jumys istep úırenedi. Bir qyzyǵy, satyp alynǵan keıbir jabdyqtar tipti kásiporyndardyń ózinen taptyrmaıdy eken. Mysaly, «Jas maman» jobasy negizinde 360 mln teńgege qural-jabdyqtar alynyp, 2 zerthana, 8 sheberhana jabdyqtalǵan.
– Oqýshylardy mindetti túrde áýeli qaýipsizdik tehnıkasymen tanystyryp alamyz. Zamanaýı qurylǵylardyń ıgiligi mol. Mysaly, stýdentter vırtýaldy dánekerleý apparatynyń maskasyn kıip, túrli rejimde jumys isteıdi. Sondaı-aq óndiris salasyna arnalǵan úlken dıametrli qubyrlardy jalǵaýǵa arnalǵan kásibı dánekerleý qurylǵysy da kolledj bazasynda bar. Iаǵnı stýdentter kolledjge qajetti jıhazdardy ózderi qurastyryp, dánekerleý jumystaryn da jasaıdy, – deıdi óndiristik oqytý sheberi Darhan Bilálov.
Munymen qosa, oqý úderisinde BIM-tehnologııalary, avtomattandyrylǵan jobalaý júıeleri jáne jańa baǵdarlamalyq keshender engizilgen.
Aıdyn Aıaǵanov atalǵan kolledjdiń belsendi stýdenti. Bıyl ótken óńirlik «WorldSkills-2025» chempıonatynda I oryn alǵan ol bolashaq tehnık-qurylysshy.
– Qysh taqtaıshalar ár úıde, ár ǵımarattarda bar. Munymen jumys istep úırený de – óner. Qurylys – ólmeıtin mamandyq. Osy salada jumys qashanda tabylady. Bala kezimnen qurylys salasy qyzyqtyratyn. Bul mamandyqty tańdaýym da sodan. Kolledjde biz úshin barlyq jaǵdaı bar, sheberhanadan kóp dúnıe úırendik, – deıdi Aıdyn.
Aıtpaqshy, Aıdyn óziniń tobyndaǵy jigittermen birge Jumysshy mamandyqtar jyly logotıpin qysh taqtaıshaǵa salypty. Ol týyndylary kolledjdiń tórinde sán berip tur.
Kolledj stýdentteri óńirlik, respýblıkalyq, halyqaralyq, tipti eýropalyq chempıonattardan oljaly oralyp júr. Oqý orny mundaı túlekterdi sheber men oqytýshy retinde jumys isteýge qaldyrady.
Kolledj BIM – jobalaý atty jańa mamandyqty da oqytady. Muny oqyp alǵan maman salynatyn ǵımaratty aldyn ala modeldeıdi. Qurylysqa qatysty barlyq detaldy qamtıdy. Injenerııasy, dızaıny, qurylys materıaly, káriz júıesi, ıaǵnı ǵımarattyń syzbasy sekildi 3D formatqa túsiredi. Oqytýshylar mundaı mamandyqtyń qazir suranysqa ıe ekenin aıtady. Sáıkesinshe, stýdentter de qyzyǵyp kelip jatqan kórinedi.
Dánekerleý isi mamandyǵyn támamdaǵan túlekter júz paıyz jumyspen qamtylady eken. Jylda bul topqa 25 stýdent qabyldanady. Kolledj janyndaǵy «Sentrenergomehanızasııa» kompanııasymen yntymaq ornatyp otyr. Kolledjdiń kóp túlegi osy kompanııada jumys istep, shamamen bir mıllıonǵa jýyq jalaqy alady.
Oqý orny oblystaǵy jetekshi kásiporyndarmen áriptestik baılanysta. Mysaly, «Aspap» PK, «Stroıka ı K» JShS, «Alina Group», «KTK Stroı» JShS, «JAKKO Karaganda» JShS, «Santehplast» JShS sekildi seriktestikter stýdentterdi óndiristik tájirıbeden ótkizip, qabiletine qaraı jumysqa da qabyldap otyr.
Munymen qosa, kolledj 2019 jyldan beri qalamyzdaǵy eń iri qurylys «Jıloı fond» qurylys kompanııasymen tyǵyz baılanysta. Osy ýaqyt ishinde shamamen 400 stýdent óndiristik is-tájirıbeden ótken. Solardyń 30-ǵa jýyǵy osy kompanııada eńbek etip júr. Olardyń qatarynda «Qurylys sheberi» mamandyǵy boıynsha bitirgen túlek Artýr Bekmetov bar. Ol «Jıloı fond» kompanııasyna tıesili «Metropol» turǵyn úı kesheniniń qurylys alańynda jumys isteıdi. Alǵashqyda sheber-taǵylymger bolyp jumysqa qabyldanǵan ol qazir qurylys ýchaskesiniń sheberi.
Tehnıkalyq jáne kásiptik bilim beretin oqý ornynda dýaldy oqytý júıesi úlken mańyzǵa ıe. Dýaldy oqytýdyń básekege qabiletti bilikti kadrlardy qalyptastyrýda óz yqpaly bar. Búginde dýaldy oqytý alty mamandyq boıynsha júzege asyrylady. Bul júıege Qaraǵandy qalasynyń 20-dan astam kásiporyn bazasynda tájirıbelik daıyndyqtan ótetin 289 stýdent qatysady. Olardyń qatarynda «Jıloı fond» JShS, «Prof Invest» kompanııasy, «Sentrenergomehanızasııa» JShS, №1 eksperımenttik zaýyt jáne kadr resýrstarynyń sapaly pýlyn qurýǵa múddeli qalanyń basqa da negizgi kásiporyndary bar. Júıe aıasynda bilim alýshylar seriktes kásiporyndarda óndiristik tájirıbeden ótip, óz salasynda jetistikke jetken túlektermen kezdesedi.
Máselen, tehnık-qurylys mamandyǵy boıynsha kolledj túlegi Asanáli Batyrshynov qazir qurylys salasynda.
– Oqýdy oıdaǵydaı aıaqtaǵan soń, qurylysqa jumysqa turdym. Keıin óz brıgadamdy quryp, jeke kommersııalyq jáne memlekettik nysandarǵa qurylys jumystaryn júrgizip kelemiz. Shamamen, jylyna 35-40 myń sharshy metr tapsyrysty oıdaǵydaı oryndaıdy, – deıdi Asanáli Batyrshynov.
Búginde kolledjde erekshe qajettiliktegi 82 stýdent ınklıýzıvti bilim berý tobynda oqıdy. Alaıda olardyń tolyqqandy bilim alýy úshin múmkindikter jasalǵan. Erekshe qajettiliktegi stýdentter dánekerleýshi, jıhaz isi, landshaftyq-dızaın mamandyǵyn da meńgerýde.
Estý qabileti tómen stýdentter jıhaz óndirisin jedel meńgeredi eken. Al aqyl-oı kemistigi bar stýdertter sándik-qoldanbaly ónerdi úırene alady. Sonymen qosa oqytýshylar bylǵary, kıizden jasalǵan buıymdaryn satyp, qarajat tabýǵa baǵyt-baǵdar beredi.
Mundaı sanattaǵy stýdentter qosymsha bilimmen de qamtylady. Olar, ásirese, qol motorıkasyn damytatyn jumysqa beıimdeledi. Máselen, kolledjde keramıkalyq buıymdardyń jasalýyn úıretetin sheberhana bar. Bul jerde stýdentter qazaqtyń oıý-órnekterimen bederlengen qysh qumyra, ydys-aıaq, áshekeı buıymdar jasaıdy. Erekshe qajettilikteri bar stýdentterdi Túrkııada 7 jyl bilimin jetildirip kelgen sheber Gúljan Abdıkasheva úıretedi. Bul topta 30 stýdent bilim alyp jatyr.
О́kinishke qaraı, erekshe stýdentterdi jumysqa ornalastyrý máselesi ótkir ekenin kolledj basshysy jasyrmady. Degenmen túlekteriniń eńbekke aralasýyna barynsha kómek qolyn sozady eken.
Qazir oqý ornyndaǵy qabyldaý komıssııasynyń jumysy qyzý. «Landshaft dızaıneri» mamandyǵyn tańdaǵan talapkerdiń anasy kolledjde sheberlikpen qatar, shyǵarmashylyqty da shyńdaýǵa múmkindik baryn estip kelipti.
– Balam – shyǵarmashyl. Osy kolledjdi tańdaýy da sodan. Zamanaýı sheberhanalar stýdentterge mol múmkindik beredi. Taǵy bir aıta keterligi, stýdentter teorııamen ǵana shektelmeı, tájirıbeni qatar alyp júretindigi. Bul – óte jaqsy múmkindik. Al «Landshaft dızaıneri» suranysqa ıe mamandyq. Sebebi qalamyzda kógaldandyrý jumystary kúsheıip keledi, – deıdi anasy Natalıa Bespalova.
Qaraǵandy oblysy