MATEMATIKALYQ OLIMPIADA EL ABYROIYNA ABYROI QOSTY

Elordanyń mereıli merekesi kúni Astanadaǵy Táýelsizdik saraıynda álemniń 105 memleketinen kelgen myńnan asa oqýshy qatysqan 51-shi halyqaralyq matematıka olımpıadasy saltanatty jaǵdaıda ashyldy. Árbir ulttyń úmitin aqtap, bilim shyńyna umtylǵan ul men qyzdyń bul bilim jarysynda naǵyz júzden júırik, myńnan tulparlar baǵyn synaıtyn bolady. Olımpıadanyń ashylý rási­minde sóz alǵan Bilim jáne ǵylym mınıstri, Úkimettik uıymdastyrý komıtetiniń tóraǵasy Janseıit Túı­mebaev tórtkúl dúnıeden jı­nalǵan jurttyń aldynda elimizdiń bilim, ǵylym salasyndaǵy jetis­tik­­teri týraly jan-jaqty baıan­dap, bul Astana kúnine tartý ekenin jetkizdi. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bilim salasyna kór­setip jatqan qamqorlyǵyna toq­ta­lyp, sonyń bir jarqyn kórinisi ta­ıaýda ǵana Qazaq ulttyq óner ýnı­versıteti men Nazarbaev ýnı­ver­sıtetiniń ashylǵanyn, daryndy balalarǵa arnalǵan ıntellek­týal­dy mektepterdiń jumys istep kele jatqanyn tilge tıek etti. Par­la­ment Senaty Tóraǵasynyń oryn­ba­sary Muhambet Kópeı jıyrma jylǵa taıaý ýaqyt ishinde Otany­myz­dyń dúnıejúzilik deńgeıdegi osyndaı bilim jarysyn ótkizýge qol jetkizýi — bul táýelsizdiktiń ar­qasy deı kelip, bilim men ǵy­lymnyń erekshe ornyn atap ótti. Halyqaralyq matematıkalyq olımpıadanyń Konsýltatıvtik keńesiniń tóraǵasy Iozef Pelı­kan olımpıadanyń joǵary dáre­jede uıymdastyrylǵanyn aıtyp, qazaqstandyq dostar, biz sizderdiń tamasha elderińizge qonaq bolyp jat­qanymyzǵa asa rızamyz. Meıi­rim shapaǵaty mol mundaı mem­le­ket álemde kóp emes, dedi qa­zaq tilinde. Ol budan keıin Kon­sýltatıvtik keńes múshelerimen tanystyrdy. Onyń quramynda Djon Vebb (OAR), Mıýng Hvan Kım (Koreıa Respýblıkasy), Gans Dıtrıh Kronaý (Germanııa), Bım Berkelmans (Nıderlandy), Pa­trı­sııa Faýrıng (Argentına), Gre­gor Dolınar (Slovenııa), t.b. bar. Elimizden osy olımpıadaǵa ár jyl­dary qatysqan oqýshylar aty­nan 1998 jylǵy jeńimpaz Mı­haıl Shahmatov sóz alyp, bar­lyq kezde qamqorlyq kórsetip ke­le jatqan Elbasy Nursultan Na­z­ar­baevqa, sonymen qatar, uıym­das­tyrý komıtetine rızashylyǵyn bildirip, aldaǵy ýaqytta óziniń izbasarlary memleket abyroıyn kótere beretinine sendirdi. Bizdiń Otanymyz álemdik deń­geıde ótetin joǵary synyp oqý­shylarynyń olımpıadasyna 1992 jyly baqylaýshy bolyp qatyssa, kelesi jyly tolyq múshelikke ótipti. Sodan bergi kezeńde bizdiń oqý­shylar 62 medalǵa ıe bolyp­ty. Onyń 8-i altyn, 17-si kúmis, 37-si qola. Al olımpıadany Qazaq elinde ótkizý jónindegi usynysty 2006 jyly Slovenııa memleket­in­de bolǵan olımpıadada jasasa, 2007 jyly ol ótinish oryndalyp, 2010 jyly Astanada bilim jary­syn ót­kizý jóninde sheshim qabyl­danypty. 2009 jyly Germanııa­nyń Bremen qalasynda ótken olım­pıadada tý-estafetasy salta­nat­ty jaǵdaıda tapsyrylypty. So­dan bergi ýaqyt ishinde bul tý-es­tafeta Elbasy Nur­sultan Na­zar­baev bilim alǵan mek­tep­te ta­nys­tyrylyp, odan keıin Ota­­ny­myz­­dyń barlyq óńirlerindegi oqý or­yn­­darynda bolyp, olımpıada ashy­latyn kún qarsańynda Táýel­­­sizdik saraıy­nyń tórinen oryn aldy. Saltanattan keıin olımpıa­da­ǵa kelgen oqýshylar Býrabaıdaǵy “Baldáýren” oqý keshenine bet al­dy. Olar munda olımpıada talaby boı­ynsha eki kún boıy esep shy­ǵa­rý jumysymen aınalysatyn bolady. Biz osy halyqaralyq sharany uıymdastyrý jumysynyń basy-qasynda júrgen álemge aty másh­húr matematık, akademık Asqar Jumadildaevpen pikirleskenimizde, ol TMD memleketteriniń ishinde alǵash ret ótkizilip otyrǵan bul halyqaralyq olımpıadanyń orny bólek, el úshin, matematıkter úsh­in zor abyroı. Bul — Elbasy Nur­­sul­tan Nazarbaevtyń dana saıa­sa­tynyń jemisi. Eger Prezıdent qoldamasa, mundaı dúnıejúzilik deńgeıdegi olımpıadany ótkizý ás­te múmkin emes edi. Biz olımpıada ashylǵanǵa deıin biraz jumystar atqardyq. Keler jyldan bastap bas­shylyq jasaıtyn kon­sýl­­ta­tıvtik keńestiń tóraǵasyn saıla­dyq. Al olımpıadanyń shartyna kelsek, ár memleket 6 oqýshy qa­tys­tyrýǵa quqyly. Úmitkerlerge usynatyn 2 myń esepten irikteı kelip 30-yn, odan 6-yn ǵana tań­dap aldyq. Bul esepterdi oqý­shy­lar eki kún boıy shyǵarady. Esep óte qıyn da, ońaı da bolmaý kerek. Oqýshyny tartatyn ertegi sııaqty esepti oılastyrý da ońaı sharýa emes. Osy talanttardyń arasynan shyqqan jeńimpazdardy álemniń aldyńǵy qatarly oqý oryndary ózderine shaqyratynyn aıta ketsem deımin. 10-15 jyldyń ishinde 62 medal alyp, onyń 8-iniń altyn bolýy bizdiń el jas­ta­rynyń ıntellektýaldyq jaǵynan myqty ekenin kórsetedi. Jarty ǵasyrdan asa ýaqyt ishinde damý­shy elderdiń keıbireýleri birli-ja­rym medalǵa ǵana qol jetki­zipti. Endeshe, osy bilim saıy­syn­da bizdiń baptap qosqan alty oqý­shymyz úmitimizdi aqtaıdy dep bilemin, dedi. Sol alty oqýshynyń biri Aza­mat Dúısenbaev ózderiniń jan-jaq­ty daıyndyqtan ótkenin, el seniminen shyǵýǵa ázir ekenin alǵa tartsa, anglııalyq oqýshy Djeıms Qazaq eliniń astanasy ózine úlken áser qaldyrǵanyn aıtty. Al sırııalyq 12 synyp oqýshy­sy Býdýr Halıl Qazaq eli týraly óziniń burynnan habary baryn,  Ál-Farabı babamyzdyń Otany dep biletinin alǵa tartty. Súleımen MÁMET,  Sýretti túsirgen Orynbaı BALMURAT.