Elimiz qoǵamdyq damýdyń jańa belesine kóterildi. Qazaqstan Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirý jónindegi kelissózderdi tabysty aıaqtady. Muny Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna Úndeýinen oqyp, kóńilimiz marqaıyp qaldy. Bul jaı aıtyla salatyn másele emes ekenin oǵan 19 jyl daıyndalǵanymyzdan da ańǵarýǵa bolady. Elbasy DSU-na múshe bolýdyń úlken jaýapkershilik júkteıtinin, onyń qıyndyqtary bolýy da múmkin ekenin osy jyldarda udaıy eskertip keledi. Soǵan aldyn ala daıyn bolý úshin qoldan kelgen jaǵdaılardy týǵyzdy da. Kásipkerliktiń keń qulash jaıyp damýy úshin kóptegen memlekettik baǵdarlamalar qabyldap, básekelestikke qabiletti ónim óndirýge alǵyshart jasady. Kóptegen daıyndyqtar da jasaldy.
Qazirdiń ózinde saýda-sattyǵymyzdyń 90 paıyzy Dúnıejúzilik saýda uıymyna múshe elderdiń úlesine tıedi eken. Muny kúndelikti ómirimizde de aıqyn sezinip otyrmyz. Dúkender men bazarlardaǵy saýda sórelerinen qazir izdegenińdi tabasyń. Arzan da sapaly ónimder men taýarlardy tutyný tutynýshyǵa da tıimdi. Tutynýshylar úshin taýarlar men qyzmetterdiń keń aýqymyn tańdaýǵa jol ashyldy. Alaıda, bizdiń kásipkerlerimiz ben kásiporyndarymyz shetten keletin ónimderge báselestikke qabiletti ónimder shyǵarýǵa umtylyp, qyzmet sapasyn jaqsartýǵa, arzanǵa usynýǵa daǵdylanýlary kerek. Olaı bolmasa, óz ónimderimiz ózgelerdikiniń tasasynda qalyp, qyzmetter kórsetý naryǵyn da ózgeler ıgerip ketýi, kásiporyndardyń ekonomıkalyq jaǵdaıyn álsiretip alýy ábden múmkin. Sondaı-aq, elimizde óndiriletin ónimderdi shetelderge anaǵurlym kóbirek shyǵarýdy oılastyratyn da kez jetti. Kásipkerlikti ártaraptandyryp, óndiriletin ónim jáne taýar túrlerin keńeıtýge baǵyt ustalýy tıis. Ázirge eksportqa shyǵaratyn ónimderimizdiń kólemi kóp emes ekenin jasyrýdyń reti joq. Eń bastysy, munda ulttyq múddege nuqsan kelmeýi kerek.
Buryn da kedendik jáne ekonomıkalyq odaq jaǵdaıynda shetelderden kelgen taýarlar men ónimderden kende emes edik. Endi arzan da sapaly taýarlar men ónimder el naryǵyn toltyrary sózsiz. Bul bir qaraǵanda, tutynýshy úshin jaqsy. Tańdaý bar, unatqanyńdy satyp alasyń. Onyń ekinshi jaǵy, taǵy da sol óz taýarlarymyzdyń sapaly bolýyna táýeldi. Qaıtkende de, álemdik damýdyń qarqynyna ilesýimiz kerek. Bul bizge damyǵan 30 eldiń qataryna enýimiz úshin de kerek. Osy baǵdarlamany júzege asyra otyryp, taýarlar men ónimderimizdiń sapasyn ýaqyt ozdyrmaı álemdik standarttarǵa saı etýdi qolǵa alýymyz qajet. Básekelestik júrgen jerde baǵa men sapa ǵana utys shyǵarary sózsiz. Shyny kerek, bul baǵytta otandyq taýar óndirýshiler men kásipkerlerimizdiń álde de shıraq qımyldaýlaryna týra keledi. Otandyq ónimderdi órkenıetti elderdegideı óńdep, orap, mádenıetti usyný jáne jarnamalaý da umytylmaýy tıis.
Men qarapaıym tutynýshy kózimen qarasam, bizge neǵurlym arzan, anaǵurlym sapaly taýarlar men ónimder, qyzmetter kerek. Sondyqtan DSU-ǵa kirýdiń ózindik aýyrtpalyqtary bar ekenin de esten shyǵarmaǵan jón. Eń bastysy, básekege qabiletti taýarlar men ónimder óndirý, sapaly qyzmet kórsetý kásipkerlerimiz ben kásiporyndarymyzdyń kúndelikti ómir daǵdysyna aınalýy tıis. Sondaı-aq, otandyq ónimdi tutynýǵa degen kózqarasty qalyptastyrý da qajet. Biz DSU-nyń ózimizge paıdaly qaǵıdattaryn tıimdi paıdalanýymyz kerek. Dúnıejúzilik saýda uıymyna múshe bolý órkenıet kóshine ilesýdiń naqty kórinisi deý oryndy. Al bizdiń el kóshke ilesý emes, ozyq elderdiń aldyńǵy leginen kórinýge baǵyt ustaýda. Olaı bolsa, bul bizge óte-móte qajet úrdis.
Nurııa QALEShOVA,
dáriger epıdemıolog.
AQTО́BE.