Balanyń bári birdeı

Iá, aýyl balalary kóbine óz óńi­riniń ekologııalyq, aýyl sha­rýashylyǵy nemese áleýmettik máselelerin sheshý­ge baǵyttal­ǵan praktıkalyq jobalardy usynady. Mysaly, Otyrar aýdany, Myńshuqyr aýylyndaǵy R.Berdibaı atyndaǵy  jalpy bilim beretin mektebi­niń 8-synyp oqýshysy Raýan О́serbaı «Bıomassadan belsendirilgen kómir alý jáne ony sýdy tazar­týda qoldaý» jobasyn usynǵan. Al Túlkibas aýdany­nyń T.Rysqu­lov atyndaǵy jalpy bilim bere­tin mekteptiń 10 synyp oqýshy­sy Baqytjan Maratulynyń «Ta­bıǵı boıaý qosylǵan krahmal men sút aqýyzy negizindegi bıoplas­tık ázirleý» jobasy, Jetisaı aýda­nynyń №55 «Jeńistiń 50 jyl­dyǵy» jalpy bilim beretin mek­tebiniń 8-synyp oqýshysy Aq­berdi Baqdáýlettiń «Smartfon ar­qyly kúbi pisý» jobasy aýyl jas­tarynyń arasynan bolashaq ǵa­lymdar men ınnovatorlardy erte bastan anyqtaýǵa múmkindik beredi.

– Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Bilim keleshegi: adal azamat, kásibı maman» taqy­rybyndaǵy tamyz konferen­sııasynda qala jáne aýyl mekte­bindegi bilim berý deńgeıin teńes­tirýdi mańyzdy mindet retinde atap kórsetti. «Balanyń bári birdeı. Aýyl balasy men qala balasynyń bilim alý múmkindigi de birdeı bolýy kerek», dedi Prezıdent. Osy mańyzdy mindetti júzege asyrý baǵytynda atqarylyp jatqan jumystar nátıjesinde ob­lys­taǵy aýyl mektepteriniń balalary res­pýblıkalyq jalpy pánder olımpıadasynda da óte joǵary nátıje kórsetip otyr. Mysa­ly, 2025 jyldyń jeltoq­­san aıyn­da Astanada ótken aýyl mektep­­­teri oqýshylaryna arnalǵan respýb­lı­ka­lyq olımpıadanyń qo­ǵam­dyq-gýmanıtar­lyq baǵytynda Túrkistan oblysynyń koman­dasy joǵary nátı­je kórsetip, «Eń úzdik olımpıadalyq komanda» ataǵyn jeńip aldy. 2025–2026 oqý jy­lynda oblys bo­ıynsha olım­pıadaǵa qatysýǵa 21 516 oqý­shy tir­kelgen, bul óńirdegi bilimge degen zor qush­tarlyqty dáleldeıdi. Aýyl balalary tek gýmanıtarlyq emes, sonymen qa­tar jaratylystaný-matematıka­lyq baǵyttar boıynsha da júl­deli oryn­dardan kórinip keledi. Atap aıtsaq, Otyrar aýdany, Kóksaraı aýylyn­daǵy M.Áýezov atyndaǵy mekteptiń oqýshy­sy ­Ultý Qaldybaı aǵylshyn tilinen ­eń joǵary nátıje kórsetip, I oryn­dy ıelendi. Túlkibas aýdany, Jas­keshý aýy­lyndaǵy S.Seıfýl­lın mektebiniń oqýshysy Balaýsa Amangeldi ınformatıka páni­nen óte joǵary nátıjemen­ I oryn aldy. Qazyǵurt aýdany, Qar­­jan aýy­lynyń 1 mamyr jalpy bilim beretin mekteptiń oqýshysy Aısha Muq­tar­qyzy fızıka páninen II oryndy ıelendi, – deıdi oblystyq bilim basqar­masy basshysy­nyń mindetin atqarýshy Ǵalymjan Orynov.

Bilim sapasynyń 3 jyl ishin­degi dınamıkasyna taldaý ja­saý nátıjesinde ósý úrdisi baı­qal­ǵan. Halyqaralyq mektepterge arnalǵan PISA- 2024 (PBTS) zert­teýine oblys boıynsha 147 bilim berý uıymynan 5 840 bilim alýshy qamtylǵan. Zertteý nátıjesi boıynsha ortasha kórsetkishten +34 balǵa joǵary boldy. Bilim basqarmasynyń málimetine qara­ǵanda, jaratylystaný saýat­ty­lyǵy boıynsha ortasha kórset­­kish 12 balǵa tómendegen, al mate­matıka saýattylyǵy boıynsha ­65 balǵa joǵary, oqý saýattyly­ǵ­y bo­ıynsha 46 balǵa joǵary­laý anyqtaldy. Oblys kóleminde úsh baǵyt boıynsha aýyl mektep­teri joǵary nátıje­ler kórsetken. Atap aıtqanda oqý saýattylyǵy: qala – 428,5 , aýyl – 504 (ortasha baly – 393,8); matematıkalyq saýat­tylyq: qala – 383,55, aýyl – 391,8 (ortasha baly – 456,2); jaratylystaný saýattylyǵy: qala – 365,94 , aýyl – 379 (ortasha ball – 377,1). Bul kórsetkish­ter de bi­raz jaıtty ańǵartady. Jalpy, aýyl men qala mektepteriniń arasyn­da­ǵy aıyrmashylyqty joıý maq­satynda­ǵy «Aýyl mektebi – sapa alańy» joba­syna bıyl qańtar­dan bastap 24 tirek, 79 shaǵyn jınaq­ty mektep bekitildi. «Jol karta­sy aıasynda tirek mektep­ter­ge beki­til­gen shaǵyn jınaqty mektep­ter­­diń  áleýetin kóterý maqsatynda qar­qyn­dy jumystar atqarylyp jatyr. Son­daı-aq oblysta orta bi­lim meke­melerin tehnıkalyq qam­­­ta­masyz etý maqsatynda kom­pıý­­­terlik kabınetterdi tıisti deń­­geı­de jabdyqtaý, oqý synypta­ry­­na ınteraktıvti taqtalaryn or­natý jáne qosymsha mektepte qol­danatyn noýt­býk, planshet syn­dy qurylǵy­lar­dyń jetkiliktiligi men jaramdy­lyǵy týraly taldaý jumystary júr­gizilip jatyr. Jumysty baqylaý jáne mo­nıtorıngileý baǵytynda bilim bas­qarmasynda JI engizýge ja­ýapty maman, oblystyq bilim be­rýdi damytý orta­lyǵynda jaýapty basshy orynbasary bekitildi. Oblystyq bilim berýdi damytý ortalyǵynyń erejesine ózgeris­ter engizilip, «Bilim mazmunyn tal­daý jáne sıfrovızasııa» bólimi­niń qurylymyna «jasandy ıntellekt» fýnksıonal­dyq qyzmetteri engizildi. Bıyl óńir­diń 12 850 pedagogin biliktilik artty­rý ­kýrstarynan ótkizý josparla­nyp otyr. Onyń ishinde biliktilikti art­tyrý bilim berý baǵdarla­ma­lar tiziminde «sıfrlyq tehno­logııalar men jasandy ıntel­lek­tini paıdalaný» kýrsy bar. Oǵan qosa, oblys­ta bilim berý salasyna sıfrlyq tehnologııalar men jańa ádis­temelerdi engizý úshin jańa oqý jylynda mektepter­de qanat­qaqty joba retinde «Bilim­Land», «Bilim.app», «EDUSER», «WONK» ­platformalary jumys isteýde», deıdi Ǵalymjan Orynov.

Búginde oblys boıyn­sha 1 116 mektepte 556 862 oqýshy bi­lim alyp júr. Al qosymsha bi­lim­­men qamtylǵan oqý­shylar­dyń jal­py sany – 472 347. Iаǵnı ob­lys­taǵy balalardyń ba­sym bó­li­gi túrli baǵyttaǵy úıir­me­ler men sek­sııalarǵa tar­tyl­ǵan. Mysaly, kór­kem­dik-este­tı­ka­lyq baǵyt boıynsha ob­lys aýma­ǵyndaǵy 2 966 úıirmede ­ 184 405 oqýshy qamtylǵan. Bul baǵyt­ta­ǵy qosymsha bilim berý mekemeleri arqy­ly 29199 bala qamtylǵany tirkel­gen. Pikirsa­ıys qozǵalysy aıasynda 864 klýb jumys isteıdi, oǵan 33 200 oqý­shy qaty­syp júr. Sonymen qatar mektep parlamenti qyzmeti 838 mektepte uıymdastyry­lyp, 77 319 oqýshyny qamtyǵan.  Sport­tyq baǵytta oblys boıynsha 6 161 sport úıirmesi men seksııa­­sy jumys isteıdi. Atalǵan seksııa­­­lar arqyly 146 913 oqýshy turaq­ty túrde sportpen shuǵylda­ný­da. Basqarma basshylyǵy aldaǵy ýaqytta úıirmeler sanyn arttyrýdy, aýyldyq eldi mekenderde jańa baǵyttar ashyp, sıfrlyq, tehnıkalyq úıirmelerdi keńeıtýdi jos­parlap otyr.

О́ńirdegi bilim berý uıym­da­rynda bıyl 215 531 bala bir ret­­tik tegin ta­maqtaný quqy­ǵyna ıe. ­Onyń ishinde – 60 770 bala osal top ot­basydan,  154 761 oqýshy bastaýysh synypta bilim alady. Mınıstr­lik talaptaryna sáıkes, ob­lys­tyq densaýlyq saqtaý basqarmasy tarapynan as máziri daıyndalyp, bilim berý uıymdaryna joldanǵan. Degenmen bul baǵytta kemshilik­ter de joq emes. Bala quqyǵyn qor­ǵaý maqsatynda mektep ashanalary­nyń tıisti talaptarǵa sáı­kesti­gi­ne taldaý júrgizgen oblystyq prokýratýra dereginshe, 70 mektep­te sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qo­­rytyndysyz qyzmet atqa­ry­lyp kel­geni anyqtaldy. Búginde 12 myńnan asa bala bilim alatyn 50 mektep tekserý qory­tyndy­syn alǵan. Mektepterdiń ákim­shiligi men kásipkerler ákimshilik jaýapqa tartylyp, olarǵa 7 mıllıon teńge­den asa aıyppul salynǵan.

Túrkistan oblysy