Joldaǵy «qaraly statıstıka» qashan azaıady?

Kólik apaty – Úkimettiń únemi nazaryndaǵy másele. Prezıdent qyrkúıek aıyn­daǵy Joldaýynda da jol qaýipsizdigine aıryqsha nazar aýdaryp, ony halyqtyń ómiri men densaýlyǵyna tikeleı yqpal ete­tin mańyzdy faktor retinde atap ótti.

Qazir jol-kólik oqıǵa­la­ry jekelegen quqyq qorǵaý organdarynyń jumys aıasynan áldeqashan shyǵyp, memlekettik deńgeıdegi ózekti áleýmettik prob­le­malardyń birine aınaldy. О́ıt­keni árbir jol apatynyń artynda adam taǵdyry, otbasynyń qaıǵysy, qoǵamnyń orny tolmas shyǵyny tur.

Memleket basshysy «Qazaq­stan jańǵyrýdyń jańa keze­ńine qadam basty» atty suhba­tyn­da jol-kólik oqıǵa­la­rynyń aldyn alý máselesine taǵy da arnaıy toqtalyp, bul túıtkildiń jahan­dyq sıpatqa ıe ekenin atap ótti. Pre­zıdenttiń aıtýynsha, jol apat­tarynyń kóbeıýine áser etip otyrǵan negizgi faktorlardyń biri – avtokólikter sanynyń qarqyndy ósýi. Bul úrdis tek bizge ǵana tán emes, kóptegen memleketterde baıqalyp otyr.

Resmı derekterge súıen­sek, eli­mizde avtokó­lik­ter sany bir jyl­dyń ishinde 300 myńǵa artsa, keıingi bes jylda bul kórsetkish 1,7 mıllıonǵa jetken. Buǵan qosa, elimiz aýmaǵy arqyly jyl saıyn shamamen 3 mıl­lıon tranzıttik avtokólik ótedi. Mundaı aýqymdy qozǵalys jol ınfra­qurylymyna túsetin sal­maqty arttyryp, kólik aǵynyn kúrdelendire túse­tini anyq. Sala mamandary da avto­kólik sany ul­ǵaı­ǵan saıyn jol-kólik oqıǵa­la­ry­nyń oryn alý qaý­pi jo­ǵarylaıtynyn alǵa tarta­dy.

Osyǵan baılanysty memleket tarapynan jol qaýipsizdigin qam­ta­masyz etý­ge baǵyttalǵan naqty ári júıeli sharalar qolǵa alynyp keledi. Ishki ister mınıstr­ligi jol qozǵalysy erejeleri saqtalýyn baqy­laýdy kúsheıtip, quqyq buzý­shylyqtardy anyq­­taý men olardyń aldyn alý ju­mys­taryn jandandyryp otyr. Sonymen qatar jol ınfra­­qury­lymyn jańǵyrtý, za­ma­na­ýı baqylaý tetikterin engizý, beı­­ne­­baqylaý júıe­lerin keńi­nen qoldaný ju­mys­tary kezeń-kezeńimen júzege asyrylýda. Aıyppul mól­sheriniń ulǵaıýy da jazalaý maqsatynan bu­ryn, jol ústindegi tár­tipti qalyp­tas­tyryp, adam ómi­ri­niń qaýipsizdigin qamta­masyz etýge baǵyttalǵan mańyzdy qadam retinde qarastyrylyp otyr.

Bul sharalardyń bar­lyǵy jol qoz­ǵalysyna qa­tysý­shy ár­bir azamat­tyń jaýap­kershiligin art­tyryp, qaýip­siz ári mádenıetti kólik júrgizý ortasyn qalyptas­ty­rýdy kózdeıdi.

Joldaǵy árbir ereje – adam ómirin qorǵaý úshin jazylǵan. Alaıda ony elemeıtinder azaımaı tur. Oblystyq polısııa departamentiniń ákimshilik polısııa basqarmasynyń bastyǵy Baǵdat Kákimovtiń aıtýynsha, jol-kólik oqıǵa­la­ryna kóbine shamadan tys jyldamdyq asyrý, qarsy jolaqqa shyǵý, jaıaý júr­­­gin­shini ótkizbeý, mas kúıinde rólge otyrý sebep bolady.

– Bul – salǵyrttyqtyń saldary, jaýapsyzdyqtyń kórinisi. Júrgizýshi jol erejesin bilmeýi múmkin, biraq kóbine ony bile tura buzady. Al mundaı nem­qu­raı­dy­lyq­tyń óteýi tym aýyr – adam ómiri. Sondyqtan rólge otyrǵan ár adam bir sáttik asyǵystyqtyń orny tolmas qasiretke aınalýy múmkin ekenin umytpaýǵa tıis, – deıdi ol.

Oblys aýmaǵynda jol qaýip­siz­digi máselesi áli de ótkir kúıinde qalyp otyr. Joǵaryda atalǵan statıstıka – ár sıfrdyń artynda taǵdyr, ár derektiń astarynda orny tolmas ókinish turǵanyn ańǵartatyn aýyr kórsetkish.

Osyndaı jaǵdaı jol qoz­ǵa­ly­sy qaýipsizdigin qam­­tama­syz etý baǵytynda shuǵyl ári zamanaýı sheshim­der qabyldaýdy kún tártibine shyǵardy.

Júrgizilgen taldaý túngi ýa­qyt­ta bola­tyn jol apat­ta­ry­nyń basty sebep­­teriniń biri – júrgizý­shi­ler­diń uıqyly-oıaý kúıde kólik basqarýy ekenin kór­setti. Osyǵan baılanys­ty oblystyq polısııa depar­tamenti «QazAvtoJol» AQ-men birlesip, elimizde alǵash ret arkaly kon­strýk­sııalarǵa ornatylǵan qýat­ty ári tómen ıntensıvti lazer­ler­di qoldaný júıesin engizý týraly sheshim qabyldady. Qazir mundaı 11 nysan iske qo­syl­ǵan. Innovasııalyq júıe júrgizýshiniń nazaryn arttyryp, uıqyshyldyqty seıiltýge yqpal etedi. Nátı­jesinde, túngi ýaqytta bolatyn apattardyń aldyn alýǵa naqty múmkindik týyp otyr.

Jol-kólik oqıǵalarynyń taǵy bir negizgi sebebi – jyldam­dyq rejiminiń saq­­talmaýy. Bul máseleni tejeý maqsatynda eldi mekenderde jáne respýblıkalyq mańyzy bar avtojoldarda jyl­dam­dyqty avtomatty túrde tir­keıtin «Ekın-Patrol» keshenderi, sondaı-aq jasyryn patrýldeýge arnalǵan «Orakýl» júıeleri kezeń-kezeńimen ornatylyp jatyr. Atalǵan tehnologııalar tek zań buzýshylyqty tirkeýmen shek­telmeı, júr­gizýshilerdiń jaýap­ker­shiligin arttyrýǵa, tár­tip mádenıetin qalyptas­ty­rý­ǵa baǵyttalǵan.

Sonymen qatar jaıaý júrgin­shilerdiń qaýipsizdigine de aıryq­sha nazar aýdarylyp keledi. 2024 jylǵy 1 shildeden bastap Qaraǵandy jáne Temirtaý qalala­rynda «Argus-jaıaý júrginshi» avto­mattandyrylǵan baqylaý ke­shenderi iske qosyldy. Bul júıe jaıaý júrginshige jol bermegen júr­gizýshilerdi avtomatty túrde anyqtaıdy. Al jalpy taǵy osyndaı 15 keshen satyp alý josparlanyp otyr.

Budan bólek, jaıaý júr­­gin­shiler tarapynan jasala­tyn jol erejesi buzý­shy­lyqtaryn anyq­­taýǵa múm­kindik beretin, bet-álpetti taný fýnksııasy bar «Aqyl­dy jaıaý júrginshiler ótkeli» ke­shenin testilik rejimde engizý kózdelgen. Bul bastamalar jol­­daǵy qaýipsizdikti tehnologııa ar­qyly qamtamasyz etýdiń jańa kezeńine jol ashpaq.

Qaraǵandy oblysy