Ulttyq ulannyń 5573 áskerı bóliminde elimizdiń jańa Konstıtýsııasy jobasyn talqylaýǵa arnalǵan kezdesý ótti. Basqosýǵa merzimdi áskerı qyzmet sarbazdary, serjanttar, ofıserler jáne bólimniń basshylyq quramy qatysty.
Áskerı qyzmetshiler aldynda depýtattar sóz sóılep, zań jobasyndaǵy negizgi jańashyldyqtardy jan-jaqty túsindirip, jeke quramdy aldaǵy referendýmǵa qatysýǵa shaqyrdy. Kezdesýde Májilis depýtaty Dáýlet Turlyhanov qoldanystaǵy Konstıtýsııa 1995 jyly qabyldanyp, ótpeli kezeńniń talaptaryna saı bolǵanyn atap ótti. Al jańa joba depýtattyń aıtýynsha, qoǵamnyń ádilettilikke jáne naqty ózgeristerge degen suranysyn kórsetedi.
– Eger burynǵy Ata zań memlekettiń qalyptasý mindetterine jaýap berse, jańa joba – bul shyn máninde azamattardyń erkimen qalyptasqan halyqtyq Konstıtýsııa, – dedi ol.
Jıyndy qujat 11 bólim men 96 baptan turatyny erekshe aıtyldy. Jańa Konstıtýsııada «memleket adamǵa qyzmet etýge tıis» degen qaǵıda bekitilgen. Sondaı-aq spıker Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Parlamentti Quryltaı dep qaıta ataý bastamasyn eske salyp, bul ataýdyń tarıhı sabaqtastyǵyn atap ótti.
– Quryltaı – halqymyz úshin qasıetti uǵym. Taǵdyrly sátterde dál osy quryltaılarda mańyzdy sheshimder qabyldanǵan, – dedi Dáýlet Turlyhanov.
Jobaǵa sáıkes, Quryltaı 145 depýtattan turyp, eldiń joǵary zań shyǵarýshy organy bolady. Sonymen qatar Memleket basshysynyń ókilettigi merziminen buryn toqtatylǵan jaǵdaıda bıliktiń sabaqtastyǵyn qamtamasyz etetin vıse-prezıdent ınstıtýtyn engizý qarastyrylǵan.
Buǵan qosa jańa qujatta máslıhattar, etnomádenı birlestikter, saıası partııalar jáne qoǵamdyq uıymdar ókilderi kiretin Qazaqstan halqy keńesin qurý máselesi de kózdelgen.
Áskerı qyzmetshilerge úndeý joldaǵan depýtat qazirgi geosaıası turaqsyzdyq jaǵdaıynda armııanyń róline erekshe toqtaldy.
– Armııa – memlekettiń tiregi, al Qarýly kúshter – táýelsizdiktiń qalqany. Árbir kezekshilik pen árbir jattyǵý – el qaýipsizdigine qosqan úlesterińiz, – dedi depýtat.
Jańa Konstıtýsııa jobasyna qatysty túsindirme jumystaryn Astana qalasy máslıhatynyń depýtaty Kendebaı Adambek te júrgizdi. Ol 1995 jylǵy Konstıtýsııanyń qabyldanǵanyna shamamen 30 jyl bolǵanyn jáne osy ýaqyt ishinde qujatqa myńnan asa ózgeris engizilgenin atap ótti.
– Tek 2022 jyldyń ózinde 30-dan asa túzetý engizildi. Búginde jańa Konstıtýsııa mátini shamamen 84 paıyzǵa ózgertilgen. Qujattyń jańa jobasymen tanysyp shyqsańyzdar, kóptegen baptyń birneshe ret qaıta jazylǵanyn kóresizder, – dedi depýtat.
Onyń aıtýynsha, dál osy sebepten sıfrlandyrý, jasandy ıntellekt ınstıtýttaryn damytý, Quryltaı men Halyq keńesin qurý sııaqty zamanaýı syn-qaterlerge jaýap beretin Negizgi zańnyń jańa redaksııasyn ázirleý týraly sheshim qabyldanǵan.
Depýtat joba 130 adamnan turatyn jumys toby tarapynan daıyndalǵanyn aıtty. Komıssııa 12 otyrys ótkizip, talqylaýlar ashyq túrde kórsetildi jáne barlyq túsken usynys qaraldy. Ol munyń «Halyq únine qulaq asatyn memleket» qaǵıdatyn júzege asyrýdyń úlgisi ekenin atap ótti.
Basqosý barysynda Kendebaı Adambek sarbazdarǵa áskerdegi qyzmettiń jas jigit ómirindegi mańyzdy kezeń ekenin eske saldy.
– Memleket áskerı qyzmetshiler úshin jaǵdaı jasaıdy. Joǵary oqý oryndaryna konkýrstan tys, tegin túsý múmkindigi bar. Biraq eń aldymen, ár azamat óz eline qyzmet etýge tıis. Bizdiń memleket ásker qatarynda júrgen ár azamatqa qamqorlyq kórsetedi, – dep atap ótti ol.
Quryltaı týraly aıta kele, Máslıhat depýtaty onyń tarıhı tamyrlaryna toqtaldy. Ejelgi zamanda quryltaılarda mańyzdy memlekettik sheshimder qabyldanyp, handar saılanyp, halyq taǵdyry talqylanǵanyn aıtty.
– Búginde Quryltaı joǵary zań shyǵarýshy organǵa aınalyp keledi. Bul – dástúrimizge oralý jáne ulttyq qundylyqtardy nyǵaıtý, – dedi K.Adambek.
Sondaı-aq kezdesýde zań shyǵarý bastamasy múmkindikteriniń keńeıtiletini aıtyldy. Buryn zań jobalaryn engizý quqyǵy Úkimet, depýtattar men Prezıdentke tıesili bolsa, endi mundaı múmkindik Halyq keńesine de beriledi.
Buǵan qosa jıynda azamattardyń saıası ómirge qatysý máselelerine de erekshe nazar aýdaryldy.
– 20 jastan bastap azamat máslıhat depýtaty bola alady, al 25 jastan bastap elde keminde 10 jyl turǵan jaǵdaıda Quryltaı depýtaty bolýǵa múmkindik bar. Sizder de bolashaqta depýtat bolyp, sheshim qabyldaýǵa qatysa alasyzdar, – dep K.Adambek áskerı qyzmetshilerge úndeý jasady.
Kezdesý sońynda depýtattar jeke quramdy 15 naýryzda ótetin referendýmǵa qatysýǵa shaqyrdy. Kezdesý ashyq dıalog formatynda ótti. Áskerı qyzmetshiler ózderin qyzyqtyrǵan suraqtaryn qoıyp, jańa Konstıtýsııa jobasynyń negizgi erejeleri boıynsha jan-jaqty maǵlumat aldy.