Zańdylyq saqtalmaı, tártip ornamaıdy

Keshe Ishki ister mınıstrliginiń Esirtki bıznesine qarsy kúres jáne esirtki aınalymyn baqylaý komıtetiniń burynǵy tóraǵasy Asqar Isaǵalıev QR Bas prokýratýrasy men IIM Interpol Ulttyq ortalyq bıýrosy qyzmetkerleriniń qatysýymen elimizge jetkizilip, Astana qalasynyń ýaqytsha ustaý abaqtysyna qamaldy, dep habarlady Bas prokýratýranyń resmı ókili Nurdáýlet Súıindikov.Qyzmettik ókilettigin teris paıdalanǵany úshin izdeýde júrgen A. Isaǵalıv osy jyldyń 9 qańtarynda Túr­kııa­nyń Antalıa qalasynda ustal­ǵan bolatyn. Bas pro­kýratýra Túrkııanyń quqyq qor­ǵaý organdary tarapyna Isa­ǵalıevti Qazaqstanǵa eks­tra­dısııalaý týraly qoldaýhat joldaǵan edi. Osy qoldaýhatty qaraý nátıjesinde Túrkııanyń Mınıstrler keńesi ony Qa­zaq­stanǵa berý týraly sheshim qabyldady. Odan ári resmı ókil prokýratýra organdary zańdylyqtyń saqtalýyn turaqty túrde qadaǵalaýdy júzege asyryp kele jatqanyn aıtty. Olardyń tekserýleri nátıjesinde zańdardyń bu­zylýynyń kóptegen derek­teri de ashylyp jatyr. Má­selen, Shyǵys Qazaqstan, Jam­byl, Pavlodar, Qostanaı jáne Soltústik Qazaqstan obly­s­tarynda memlekettik satyp alý rásimderin ótkizý kezinde zań talaptaryn buzý faktileri anyqtalǵan. Osy óńirlerde sý jabdyqtaý obektileri qu­rylysyn salý jónindegi kon­kýrstarǵa qatysýǵa kon­kýrs­tyq ótinimdi qoldaný mer­zimderi ótip ketken, biliktilik talaptaryna sáıkes kelmeıtin kompanııalar jiberilip, olar konkýrs jeńimpazdary bolyp tanylǵan. Jergilikti atqarýshy or­gandar keıbir jaǵdaılarda jumysty aıaqtaý merzimderin buzǵan merdigerlerden aıyp­pul sanksııalaryn ón­dirip alý jónindegi sharalardy qol­danbaıdy. Ońtústik Qa­zaqstan oblysynyń Qojatoǵaı aýy­lynda sý qubyry qurylysyn salý merzimin 300 kúnge jýyq merzimge keshiktirgen “IýKaz-Qurylys” JShS-nen 17 mln. teńge mólsherinde aıyppul óndirip alý týraly sheshim prokýror qoldanǵan sharalar nátıjesinde ǵana qabyldandy. Jumysy oryndalmaǵan nemese onyń kólemi asyra kór­setilgen sý qubyry toraptary nysandaryn barmaq basty, kóz qystylyq jaǵdaımen qabyldaý da oryn alyp otyr. Sonyń biri Jambyl oblysynyń Merke aýdanyndaǵy Surat aýylynyń sý jabdyqtaý júıesi qaıta salynǵannan keıin paıdalanýǵa qabyldandy. Sóıtse, qabyldaý aktilerinde kórsetilgen ju­mys­tar kólemi 8,8 mln. teńgege asyra kórsetilgen. Sol sııaqty Aqtóbe oblysyndaǵy Hromtaý aýdany Abaı aýylynyń sý qu­byry toraptaryn qaıta salýǵa 110 mln. teńgeden astam bıýdjet qarajaty jumsalǵan, qaǵaz júzinde nysan paıdalanýǵa berilgen. Alaıda, tekserý kezinde sý qubyry jumys iste­me­gen, jartylaı bólshektenip jatqan. Aýyldy sýmen jab­dyq­taý rezervýardan júrgizilgen, al onda sý Hromtaý qalasynan avto­kólikpen jetkizilip otyr­ǵan. Osyndaı oqıǵalar basqa jerlerde de kezdesedi. Aqmola, Shyǵys Qazaqstan, Jambyl, Qaraǵandy, Soltústik Qa­zaqstan oblystarynda sa­lynǵan sý jabdyqtaý ny­san­daryn zańdy túrde bekitý, olardy kútý jáne halyqqa sý berý jónindegi jumys tıisti deńgeıde uıymdastyrylmaǵan. Nátıjesinde birqatar nysandar ıesiz qalǵan. Aqmola oblysy Atbasar aýdanyndaǵy 15 sý jabdyqtaý toraptarynyń 13-i ıesiz jatyr. Jambyl obly­synyń Talas aýdanynda “Aýyz sý” baǵdarlamasy boıynsha 684 mln. teńge turatyn 8 sý tartý nysandary salynǵan. Qyzmet kórsetetin kásiporynnyń bol­maýyna baılanysty is júzinde olardyń barlyǵy jumys istemeıdi. Sý jabdyqtaý nysan­da­ry­nyń sanıtarlyq-epı­de­mıo­lo­gııalyq talaptarǵa sáıkes kelmeý faktileri anyqtaldy. Pavlodar oblysynyń 71 aýy­lyn­da aýyz sý sapasy sanı­tar­lyq normalarǵa saı kel­meıdi. Ońtústik Qazaqstan obly­synyń Ordabasy aýda­nynda 2009 jyly ornatylǵan 17 sý tazartý qon­dyr­ǵy­lary­nyń 15-i jumys istemeıdi. Sondaı-aq ónerkásip jer­le­rinde sanıtarlyq-qor­ǵaý­shylyq aımaqtaryn bel­gi­leýdiń zańdylyǵyna taldaý júr­gizilgende kóptegen kásip­oryn­darda zań boıynsha óner­kásiptik jerlerdi áleýmettik nysandardan bóletin jáne tıisinshe halyqtyń ómiri men densaýlyǵyna, sondaı-aq qorshaǵan ortaǵa olardyń zııandy áserin boldyrmaýǵa múmkindik beretin mindetti bolyp tabylatyn sanıtarlyq-qorǵaýshylyq aımaqtary joq ekendigi anyqtalǵan. Jer­gilikti jerlerdegi ýákiletti organdar tıisti belsendilik pen tabandylyq tanytpaıdy, ákim­dikter sanıtarlyq-qor­ǵaýshylyq aımaqtaryn ornatý qajettiligi týraly SES qo­rytyndylaryna nazar aýdar­maıdy. Nátıjesinde kóptegen óńirlerde osyndaı jerlerde aýrýhanalar, mektepter jáne shaǵyn aýdandar tuǵyzylǵan. Atap aıtqanda, Qostanaı jáne Almaty oblystarynda lıker-araq, kirpish jáne se­ment zaýyttarynyń jan­darynda birneshe aýrýhana men mektepter salynǵan. Jezqaz­ǵan qalasynda 5-shaǵyn aýdan asa qaýipti óndiristik nysan­daryna jatatyn mys balqytý zaýytynyń sanıtarlyq-qorǵaý aýmaǵynda ornalasqan. Batys Qazaq­stan, Soltústik Qazaq­stan, Aqtóbe, Qostanaı, Aqmola oblystarynyń 500-den astam ónerkásiptik kásip­oryndarynyń sanıtarlyq-qorǵaý aımaqtary múldem belgilenbegen. Osylaısha, jekelegen memlekettik organ­dardyń tıisti jumys iste­meýi azamattardyń áleýmettik quqyqtaryna teris áser etip otyr deıdi resmı ókil. Aleksandr TASBOLATOV. Kól jaǵasynan tabylǵan granata О́tken dúısenbi kúni  SQO IID-niń “Arlan” arnaıy maqsattaǵy bóliminiń jaýyngerleri Mamlıýt aýdanynyń Dýbrovnoe selosynan alys emes jerde  F-1  granatasyn joıdy. Shildeniń 12-i kúni  Mamlıýt aýdandyq ishki ister bóliminiń kezekshi bólimine Dýbrovnoe selolyq okrýginiń ýchaskelik polısııa ınspektory telefon soǵyp, selodan alys emes jerde ornalasqan kóldiń jaǵasynda granataǵa uqsas temir zattyń tabylǵanyn habarlady. Bul qaýipti zatty  13 jastaǵy bala taýyp alǵan eken. Habar túsisimen oqıǵa ornyna AIIB jedel tergeý toby, tótenshe jaǵdaı departamentiniń qyzmetkerleri, “Arlan” arnaıy maqsattaǵy bóliminiń jaýyngerleri shyqty. Granatany taýyp alǵan jetinshi synyp oqýshysy tártip saqshylaryna jarylǵysh zatty tapqan kezde qoryqpaı, ákesine habarlaǵanyn aıtty. Tot basqan granatany saraptamaǵa jiberý úshin tasymaldaý óte qaýipti boldy. Sol sebepti polısııa qyzmetkerleri barlyq qaýipsizdik sha­ralaryn qoldanyp, granatany oqıǵa or­ny­n­da jaryp, joıdy.  “Arlan” arnaıy maqsattaǵy bóliminiń saperleri granata tabylǵan jerdi  arnaıy quraldarmen tolyǵymen tekserip shyqty. Basqa jarylǵysh zattar tabylǵan joq. SQO IID-niń “Arlan” arnaıy maqsattaǵy bólim komandıriniń orynbasary polısııa kapıtany Amantaı Qısatovtyń aıtýynsha, qaýipti granatany trotıl shashkasyn qoldaný arqyly jaryp, joıýǵa sheshim qabyldandy. Granatany joıý barysynda barlyq qaýipsizdik sharalary qoldanylyp, oqıǵa bolǵan jer tártip saqshylarymen qorshaýǵa alyndy. Granata oıdaǵydaı joıyldy. Tártip saqshylarynyń arnaıy maqsattaǵy jaýyngerleri jyl basynan jarylǵysh zatyn joıýǵa tórtinshi ret shyǵyp otyr. Al granatany joıý sharasy birinshi ret tirkeldi, qalǵan úsh oqıǵada jarylǵysh zaty tabyldy degen aqparat óz dálelin tapqan joq edi.  Polısııa qyzmetkerleri oblys turǵyndaryn oq-dárini nemese basqa da kúdikti zattardy tapqan kezde qajetti qaýipsizdik sharalaryn qoldaný maqsatynda  birden ishki ister organdaryna habarlaý qajettigin aıtady. SQO IID-niń baspasóz qyzmeti.