Syr óńiri – negizinen aýyl sharýashylyǵy baǵytyndaǵy aımaq. Dese de jedel ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdyń memlekettik baǵdarlamasyn jáne eldi ındýstrııalandyrýǵa basa nazar aýdarǵan jergilikti jurtshylyq ýaqyt talabyna beıimdelip, óndiristi de órken jaıdyra bastady. Syr aımaǵyndaǵy osyndaı agrarlyq-ındýstrııalyq aýdandardyń biri ǵana emes, biregeıi – Shıeli aýdany.
Shıeli – shıkizat resýrstaryna baı, sırek kezdesetin jáne qymbat metaldar men ýran shıkizatyn shyǵaratyn aýdan. Osyndaı qazba baılyq kózderiniń moldyǵy aýdan ekonomıkasyn ındýstrııalyq baǵytta damytýǵa zor múmkindik berip otyr.
Shıeli aýdanynda ónerkásip óndirisiniń kólemi 1998 jyly 748 mln.teńge bolsa, 2009 jyly 15 094 mln.teńgege jetip, óndiris kólemi bar-joǵy bir jylda 20 esege óskenin aıtýǵa ábden bolady. Al, aǵymdaǵy jyly aýdannyń ónerkásip oryndary 5,8 mlrd. teńgeniń ónimin óndirip, ónim kólemi ótken jylmen salystyrǵanda 13,8 paıyzǵa ósken. Eger saralap aıtar bolsaq, taý-ken óndirisi 130,4 paıyzǵa, óńdeý ónerkásibiniń óndiris kólemi 113,5 paıyzǵa, al aýyl sharýashylyǵy ónimderin óńdeý 102,8 paıyzǵa jetip otyr.
Aýdan týraly áńgimemizdi áriden bastasaq, 2003 jyldan beri álemdik standarttarǵa saı jańa tehnologııalarǵa negizdelgen polıetılen qubyr óndirisin damytyp kele jatyrǵan “Polıhımprodýkt” JShS-niń jumysy kóz aldyńda kólbeńdeı tura qalady. Ýran ónimderin óndiretin bul irgeli kásiporynda 129 adam tórt aýysymda jumys jasap jatyr. Búginde bul zaýyt aýyz sý júıelerine paıdalanatyn polıetılen qubyrlaryn shyǵarýdy qolǵa alyp, óndiristi keńeıtip keledi. Mundaı qubyrlarǵa Syr aımaǵynan ǵana emes, kórshi Ońtústik Qazaqstan oblysynan da suranys kún sanap kóbeıe túsýde. Sondaı-aq elimiz Keden odaǵyna kirgennen soń álemdik standarttarǵa saı jańa tehnologııaǵa negizdelgen ónimderge syrt elderden suranys bolýy ábden múmkin.
Syr aımaǵy turǵyndaryn aýyz sýmen qamtamasyz etý maqsatynda “Syr sýy” JShS de sapaly qyzmet kórsetýde. О́nimge qajetti qural-jabdyqtar qondyrǵysy Polshadan ákelinip, saǵatyna 60 lıtr, al bir aýysymda 480 quty shyǵarýda. О́ndiris ornynda 15 adam jumyspen qamtylyp, Syr aımaǵy turǵyndarynyń aýyz sýǵa degen suranystaryn ýaqytyly qamtamasyz etýde. Al, jeke kásipker Qalmuratov jetekshilik etetin “Remmash” sút zaýyty táýligine 3,5 tonna ónim óndirip, halyqtyń sútke degen suranystaryn qamtamasyz etýde. Izraıldik tehnologııamen jabdyqtalǵan bul óndiris orny óndiretin sút, qatyq, qaımaq, irimshikterge degen tur-ǵyndar suranysy kún sanap arta túsýde eken. Iаǵnı, shyǵarylǵan ónimderdiń basym bóligi jergilikti jerdegi aýrýhana, mektep, balabaqshalarǵa jóneltilýde.
Sondaı-aq jeke kásipker Qydyrálıevtiń kirpish zaýyty 2008 jyldan bastap jylyna 7,0 mln. dana keramıkalyq kirpish shyǵaryp keledi. О́ndiris ornynda 55 adam eńbek etip, aldaǵy ýaqytta jyldyq qýattylyqty 2 esege arttyrýdy mejelep otyr.
Qyzylorda oblysynyń óńirlik ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý kartasyna aǵymdaǵy jyly Shıeli aýdanynan jalpy quny 1 mlrd.240 mln. teńge bolatyn 10 joba usynylyp, osydan quny 1 mlrd. 115mln. teńge bolatyn 5 joba iriktelinip, salalyq mınıstrlikterge kelisim alýǵa joldanǵan. Osy jobalardyń aǵymdaǵy jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda 3-eýi iske asyrylyp, 2 joba jyl aıaǵyna deıin júzege asyrylmaq kórinedi. Osy aýqymdy jobalardyń negizinde 240 adam mamandyqtary negizinde turaqty jumyspen qamtamasyz etilmek.
Syr jerinde jaıqala ósip turatyn qamysty kádege asyrýǵa betburys jasaǵan “Altyn bala-08” JShS boldy. Olar quraq qamystan qurylys materıaldary: lamınattalǵan jáne lamınattalmaǵan túrdegi DSP shyǵarýǵa batyl betburys jasaı bastady. Osy jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi zaýyt qurylysynyń irgetasyn qalap, qajetti qural-jabdyqtarmen qamtamasyz etý maqsatynda óz qarjysy esebinen 450,0 mln. teńge jumsap, táýekeldi tirliktiń jolyna tústi. Jobalyq qýattylyǵy aıyna 62,0 myń sharshy metr DSP shyǵaratyn qondyrǵy alynyp, aldaǵy ýaqytta 300,0 mln. teńgege jańa tehnologııany qamtamasyz etetin agregattar da alynbaq. Búgingi tańda zaýyt 75 adamdy turaqty jumyspen qamtamasyz etip otyrsa, qyrkúıek-qazan aılarynda tolyǵymen iske qosylǵanda 90-100 adamdy jumyspen qamtamasyz etpek.
–Búgingi tańda, – deıdi “Altyn bala - 08” JShS tóraǵasy J.Omarov, – quny 19,0 mln. teńge turatyn 380,0 myń dana baý qamys shıkizaty daıyn tur. Bir baý qamysty aýyl turǵyndarynan 50 teńgeden qabyldap jatyrmyz. Bul degenińiz aýyl turǵyndarynyń tabys kózi emes pe? Aıtqandaı, bizdiń zaýyt bolashaqta karton, keńselik jáne dárethanalyq qaǵazdardy da shyǵarmaq.
О́zderińizge málim, Elbasymyz “halyqtyq qurylys” dep aıdar taqqan “Batys Eýropa – Batys Qytaı” tranzıttik avtokólik jolyna qajetti materıaldarmen qamtamasyz etýdi murat tutqan shıelilikterdiń atqaryp jatqan jumystary jeterlik. Osy baǵytta “Kazvernal” JShS ındýstrııalyq-ınnovasııalyq jobalar kartasyna engen saǵatyna 250-300 tonna túrli fraksııadaǵy qıyrshyq tas óndiretin, quny 525,0 mln. teńge turatyn sheteldik jańa tehnologııalyq zaýytty iske qosýda. Osy ýaqytta munda 61 adam jumysqa tartylsa, aldaǵy ýaqytta olardyń sany 100-ge jetpek. Ken ornynda jumysshylarǵa qyzmet kórsetetin ashana, demalys oryndary, baılanys telefondary ornatylǵan. “Kazvernal” JShS aldaǵy ýaqytta quny 1,5 mlrd. teńge turatyn sement zaýytyn da iske qospaq.
Al, “Shıeli tas-Ońtústik” JShS Qosúıińki ýchaskesinen qurylysqa qajetti tas ónimderin óndirý úshin “NK SPK Ońtústik” AQ-pen birlesip, joǵarydaǵy jobany iske asyrý maqsatynda 119,5 mln. teńge ınvestısııa salǵan. Maýsym aıynda iske qosylyp, táýligine 2500 tonna ónim óndire bastaǵan zaýytqa 85 adam turaqty jumysqa tartylǵan.
О́zderińizge málim, Elbasy elimizdegi jańa ekonomıkany qozǵaýshy kúshtiń biri – kásipkerlikti órkendetýdi únemi aıtyp, basym baǵyt berip keledi. Sodan bolar Shıeli aýdanynda ındýstrııalyq-ınnovasııalyq jobalardy iske asyrýǵa jekelegen kásipkerler de bilek túre kirisýde. Aıtalyq, jeke kásipker P.Mahambettiń jalpy quny 15,0 mln. teńge quraıtyn mal soıý pýnkti de ındýstrııalyq kartaǵa enip otyr. Bul joba jyl aıaǵyna deıin júzege asyrylyp, ondaǵan adamdy turaqty jumyspen qamtamasyz etpek. Osyǵan baılanysty búginde jer telimi daıyndalyp, 100 bas múıizdi iri qara malyn baǵyp-qaǵýda. Sodaı-aq jeke kásipkerdiń shujyq sehy 2004 jyldan bastap táýligine 600-700 kılo 11 túrli et ónimderin óndirip keledi.
Al, jeke kásipker B.Jeńsikbaevanyń quny 6,0 mln.teńge turatyn aǵash óńdeý sehy óz qarajaty esebinen salynyp, 19 adamdy turaqty jumyspen qamtamasyz etip otyr.
Aýdanda ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý saıasatyn iske asyrý maqsatynda aımaqtaǵy ekonomıkanyń áleýeti kúshti jáne álsiz tustary, damýdyń múmkinshilikteri men keri áserin tıgizetin tejeýshi faktorlary taldana otyryp, aldaǵy jyldary atqarylar jumys baǵyttary anyqtalýda. Iаǵnı, 2015 jylǵa deıingi ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý kartasyna birqatar jobalar engizý mejelenip otyr. Saralap aıtar bolsaq, taý-ken baǵytynda vannadıı metalyn alý maqsatynda “Balaýsa” JShS josparly jumys júrgizýde. Bul JShS avtoklavty siltileý tehnologııasymen óndirip, zaýyt salýdy josparlap otyr. Joba úsh kezeń boıynsha atqarylmaq. Jobanyń birinshi kezeńine 4500,0 mlrd. teńge ınvestısııa salynyp, 250 adam turaqty jumyspen qamtamasyz etilmek.
Al, “VEK TEK Kazınvest” JShS altyn óndiretin ken ornyn qolǵa alyp, zertteý jumystaryn júrgizýde. Búgingi tańda ken basynda ákimshilik jáne jumysshylardyń demalý-tamaqtaný ǵımarattary salynyp, arnaıy tehnıkalar da shoǵyrlandyrylǵan. Ken basyndaǵylar elektr energııasymen, aıaq sý jáne aýyz sýmen tolyqtaı qamtamasyz etilgen. Shıelilikter osy bir ıgilikti iske zor úmitpen qarap otyr.
Joǵaryda aıtqandaı, “Batys Eýropa – Batys Qytaı” magıstraldy avtojolyn salýǵa qatysýshylardyń qatary kún sanap kóbeıip, qıyrshyq tas óńdeý men asfalt zaýyttary jarysa salynyp jatyr. Aıtalyq, “Kazsevavtodor” JShS salǵan asfalt zaýyty iske qosylyp, 100-ge jýyq adamdy túrli mamandyqtary boıynsha jumysqa tartpaq bolsa, “Sa-Farı” JShS saǵatyna 200-250 tonnaǵa deıin asfalt óndire alatyn zaýyt jáne qıyrshyq tas óńdeý zaýytyn salýdy josparǵa engizip otyr.
–Agrarly aýdanymyzdyń ónerkásibi órken jaıǵan óndiristi aýdanǵa aınalýy, ıaǵnı agrarlyq-ındýstrııalyq aýdan bolýy Elbasymyzdyń sarabdal saıasatynyń jemisi,– deıdi aýdan ákimi Nurlybek Nálibaev. – “Birlik bar jerde tirlik bar” dep atam qazaq beker aıtpaǵan ǵoı, shıelilikterdiń asqaraly taýlarǵa shyǵyp kele jatqandyǵy eldegi turaqtylyqtyń arqasy.
Iá, ákim aıtsa aıtqandaı, óńirimiz jyl sanap emes, aı sanap eńsesin tiktep-aq keledi. О́ndiristeri órken jaıyp kele jatqan Shıeli aýdanynyń keleshegi munan da zor kemeldene túsetinine bek senimdemiz.
Erkin ÁBIL, Qyzylorda oblysy, Shıeli aýdany.
Qostanaıdy qýańshylyq býyp tur
Bıyl Qostanaıdy qurǵaqshylyq qursap tur. Kóktemnen beri jaýǵan jaýynnyń qarasy mardymsyz. Mamandardyń aıtýyna qaraǵanda, ylǵal qajetti mólsherden on ese kem túsken. Bul eginnen de buryn jem-shóp daıyndaýdy qıyndatyp tur. Jaıylym men shabyndyqtar kúıip barady. Tyrbıyp ósken shóp shalǵyǵa ilinbeıdi. Aıǵa jýyq ýaqytta aýdandarda 221 myń tonnadan sál asatyn pishen ǵana jınaldy. Oblysta byltyrdan qalǵan qordyń mólsheri 144 myń tonna shamasynda. Oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasy bastyǵynyń orynbasary Sergeı Galanınniń aıtýyna qaraǵanda, ótken jylǵy artylǵan qor men bıylǵy daıyndalǵan shóptiń mólsheri 365 myń tonna boldy. Al qoradaǵy maldy qystan qysyldyrmaı alyp shyǵý úshin barlyǵy 765 myń tonna shóp kerek.
Maldyń jaıyn jaqsy biletin sharýalar shóp az bolǵan jyly sabandy artyǵymen jınap alady. Bıyl da soǵan ıek artyp otyrǵan jaǵdaı bar. Biraq saban da qolǵa ońaılyqpen tımeıtin túri bar. Sebebi, qazirgi jetildirilgen sheteldik kombaındar burynǵy “Enıseı” sııaqty arakidik dánimen sabandy bólek tastamaıdy. “Djon Dır” orǵan alqabynda masaq túgil torǵaı shoqıtyn bir dán qaldyrmaı, sabandy talqan etip týrap ketedi. Bul joǵary sapa kórsetkishi bolǵanymen, jem-shópke zárý mal sharýashylyǵyna onsha qolaıly tıip turǵan joq.
–Men sharýashylyq parkin sheteldik úzdik sapamen jumys isteıtin tehnıkalarmen túgeldeı almastyryp jiberýge asyqpaımyn. Mal bolǵan jerde arpanyń sabany kerek. Al jańa úlgidegi kombaındardyń sońynan saban qalmaıdy, bul bizge tıimsiz. Men búgin sharýashylyqqa ne tıimdi sony ǵana qanaǵat etemin,–degen edi Karl Marks atyndaǵy jaýapkershiligi shekteýli seriktestik dırektory Ivan Vechteın. Aıtqandaı, sút baǵytyndaǵy iri qara ustap otyrǵan bul sharýashylyq jyl qalaı bolsa da jem-shópten qınalǵan emes. Isker basshy seriktestikpen qatar aýyldaǵy jeke sektordaǵy maldyń qamyn da birge oılastyrady. Jeke sektor demekshi, aýyldaǵy aǵaıyn shóptiń azdyǵynan qoradaǵy maldyń jaǵdaıyn oılap, alańdap otyr. Qazir jekeler úshin shóptiń tonnasy 16-20 myń teńgege jetti.
Ivan Matveevıch sııaqty sharýashylyqty tutastaı ustap qalǵan isker uıymdastyrýshylar oblysta barshylyq. Solardyń biri Qazaqstannyń Eńbek Eri Saıran Buqanovtyń da bıylǵy qysqa jem-azyq qory jetkilikti. Ol basqaratyn sharýashylyq astyq ósiretindikten az ǵana malyn shópsiz etpeıdi. Onyń oılaıtyny aýyldastarynyń qamy. Jeke sektordaǵy mal qýańshylyq jyldary pyshaqqa ilinse, taıaǵyn ustap qalǵan aýyldaǵy aǵaıynnyń turmysy da tartylǵan kóldeı nasharlaı bastaıdy. Sondyqtan jaqynda oblysqa kelgen Premer-Mınıstr Kárim Másimovpen bolǵan kezdesýde maldyń jem-shóbin daıyndaýǵa memleketten sýbsıdııa kerektigin kótergen de Sákeń bolatyn. Úkimet basshysy bul máseleniń mindetti túrde qaralatyndyǵyn aıtty.
Názıra JÁRIMBETOVA, QOSTANAI.
300 jańa traktor lızıngpen alynady
О́tken jyldyń naýryz aıynda “SemAZ” JShS aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn qurastyrý óndirisin uıymdastyrý baǵytyndaǵy ınvestjobalardy iske asyrýǵa baǵyttalǵan konkýrsta jeńimpaz atandy. Bıylǵy jyldyń basynda jalpy somasy 994 mln. teńgeden astam qarjyǵa 300 birlik “Belarýs” traktorlaryn satyp alý jóninde “QazAgroQarjy” AQ pen “SemAZ” otandyq máshıne jasaý kásiporny arasynda kelisim-shart jasalǵan. Qazirge deıin “QazAgroQarjy” AQ sol jańa tehnıkanyń 175 birligin satyp alyp respýblıkanyń sharýashylyqtary men agroqurylymdaryna jetkizý jumystaryn júzege asyrýda.
Mınsk traktor zaýytymen jasalǵan kelisimi boıynsha “SemAZ” Semeı qalasynda “Belarýs” dóńgelekti traktor qurastyrý óndirisin jónge salǵan. “QazAgroQarjy” AQ sarapshylary jasaǵan zertteýlerge sáıkes 2009 jyly Qazaqstanda 72 000 “Belarýs” traktory boldy. Bul tehnıka túri AО́K sýbektileri úshin suranysy óte joǵary tehnıka bolyp sanalady. Jalpy traktorlar parkindegi onyń úlesi 46 paıyzdan asady, al óz segmentinde (1,4 klass traktorlarynyń) “Belarýs” tehnıkasynyń úlesi 91 paıyzǵa teń. “Belarýs” traktorynyń artyqshylyǵy ártúrli agrotehnıkalyq is-sharalarda qoldanylýymen qatar, kommýnaldyq sharýashylyqta da qoldanylatyn ámbebap tehnıka bolyp tabylatyndyǵynda.
“QazAgroQarjy” AQ jobany qarjylandyratyn uıym retinde kásiporyndy lızıngtik mehanızmder arqyly daıyn ónimdi ótkizý turǵysynan qoldaıdy. 2010 jyldyń basynan bastap, otandyq lızıngtik kompanııa traktorlar satyp alýmen qatar, Semeı máshıne jasaýshylarymen 33 pishentaılaýshy satyp alýǵa kelisim-shart jasasty. О́tken jyly óndiris iske qosylǵannan keıin “QazAgroQarjy” AQ 92 birlik “Belarýs” traktoryn satyp alyp, lızıng alýshylarǵa tabystady. Tehnıka (kompanııanyń bıýdjettik baǵdarlamasy boıynsha qarjylandyrylǵan jaǵdaıda) – jyldyq 4 paıyz stavkamen 7 jylǵa deıingi merzimge alynǵan nesıege beriledi. Kompanııanyń menshikti qarajaty esebinen qarjylandyrylǵan jaǵdaıda – 11,5 paıyzben 7 jylǵa deıin nesıe berildi.
“QazAgroQarjy” 2009 jyldan bastap elimizdiń aýyl sharýashylyǵyndaǵy qazirgi zamanǵy iri taýarly-sút fermalaryn, qus fabrıkalarynyń, jylyjaı sharýashylyqtarynyń, kókónis qoımalarynyń jelilerin qurý jáne damytý, aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn qurastyrý óndiristerin uıymdastyrý, jemis-kókónis, tehnıkalyq jáne maıly daqyldardy óndirýde tamshylatyp sýarý tehnologııasyn engizý sııaqty alty baǵytta perspektıvalyq jobalardy qarjylandyryp keledi. Investjobalar Ulttyq qor qarajatynan 12 jylǵa jyldyq 6 paıyz stavkamen jáne 2 jylǵa deıin negizgi boryshty óteýdegi jeńildik kezeńimen qarjylandyrylady.
“QazAgroQarjy” AQ-tyń negizgi maqsaty aýylsharýashylyq taýar óndirýshileriniń qarjy qarajattaryna, lızıng negizinde aýyl sharýashylyǵy tehnıkalary men tehnologııalyq jabdyqtaryna degen qoljetimdiligin qamtamasyz etý arqyly Qazaqstannyń agrarlyq sektoryn damytýǵa qoldaý jasaý bolyp tabylady. Aksıonerlik qoǵam 1999 jyly el Úkimetiniń qaýlysymen qurylǵan. 2007 jyldan beri, “QazAgro” ulttyq basqarýshy holdıngi” AQ quramyna engen.
Jylqybaı JAǴYPARULY.
Eselengen eńbek
Naryq jáne halyq. Osy uǵymdar ótken ǵasyrdyń sońǵy onjyldyǵynda sanamyzǵa synalaı endi. Sodan bergi ýaqytta jańadan qaz turǵan Qazaqstan ekonomıkasynyń, halyqtyń áleýmettik jaǵdaıynyń ósýine shaǵyn jáne orta kásipkerlik pen sharýa qojalyqtarynyń qaldyrǵan qoltańbasy, qosqan úlesi aıtarlyqtaı. Elbasynyń almaǵaıyp sátte halyqty naryq talabyn túsinýge shaqyrǵany, óz kásibin ashqandarǵa jaǵdaı jasalatynyna jurtty rııasyz sendirgeni este. Sodan jurtshylyq judyryqtaı jumyldy. Sóıtip, kásibin ashqandardyń az jyldarda tabysqa qol jetkizetinine búgingi ýaqyt dálel.
Búginde tabysyn tasytqandar qatarynda sharýa jáne fermer qojalyqtary bar desek, óńirde olardyń qatary 52283-ke jetipti. Bıyl olardyń 48578-i aýyl sharýashylyǵyn órkendetý baǵytynda eńbek etse, 80 fermer orta-iri taýar óndirisin jolǵa qoıǵan. Al, oblystyq jer qatynastary basqarmasynyń málimetine súıensek, sharýa jáne fermer qojalyqtaryna 4586,6 myń gektar egistik alqap beripti. Onyń ishinde aýyl sharýashylyǵyna qajetti 4541,4 myń gektar, egistik alqaby 646,2 myń, shabyndaǵy 155,3 myń, jaıylymy 3676 myń gektardy quraıdy. Eseptesek bir sharýa men fermer qojalyqtaryna 88 gektardan bolsa, onyń 12 gektary egistik, 70 gektary jaıylymdyq, qalǵany shabyndyq alqap.
Atalǵan saladaǵy aýyl sharýashylyǵy daqyldary 584,2 myń gektar jerge ornalastyrylsa, qurylymdaǵy eń úlken úles dándi daqyl men maıburshaq ósirýge baǵyttalǵany ańǵarylady. О́tken jyly sharýalar 326,2 myń gektarǵa dándi daqyl egip, odan mol túsim aldy. Jalpy ósimdik sharýashylyǵy ónimderin satýdan 20926,8 mln. teńge paıda túsirgenin de jaqsy is deýge bolady.
Qazirgi kezde óńirdegi 4348 sharýa men fermerler mal, qus asyrap otyr. Olarda 210,5 myń iri qara, 72,6 myń jylqy, 1088,2 myń qoı-eshki, 109,6 myń qus ósirilýde. Munyń ózi Almaty qalasy mańyndaǵy azyq-túlik qaýipsizdigin nyǵaıtýdaǵy alǵyshart retinde qabyldanyp, atalǵan ónim túrleri tutynýshy talǵamynan shyǵýda. Sondaı-aq ekologııalyq jaǵdaıynyń taza ekendigi de anyq.
О́ńirde aýyl sharýashylyǵyn órkendetýge túbegeıli betburys jasalyp, qyraýly qysqa daıyndyq jalǵasýda. Mal azyǵyn daıyndaý maqsatynda oblys boıynsha 246 shóp shabatyn kombaın, 2212 shóp shabatyn agregat, 1388 tyrma, 541 shóp taılaǵysh naýqanǵa jumyldyrylǵan. Osylaısha qyraýly qysqa qajetti 1546,5 myń tonna mal azyǵynyń buǵan deıin 522,2 myń tonnasy ázirlengen. Al, 91400 gektar jońyshqa alqaby túgeldeı jınalyp, taılanyp, mal qoralaryna tasylýda.
Kúmisjan BAIJAN, Almaty oblysy.
Ortalyq memlekettik organdardyń ınternet-saıttary
Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti www.government.kz
Ishki ister mınıstrligi www.mvd.kz
Qorǵanys mınıstrligi www.mod.kz
Qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstrligi www.eco.gov.kz
Bilim jáne ǵylym mınıstrligi www.edu.gov.kz
Syrtqy ister mınıstrligi www.mfa.kz
Densaýlyq saqtaý mınıstrligi www.mz.gov.kz
Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrligi www.mtk.gov.kz
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi www.enbek.gov.kz
Qarjy mınıstrligi www.minfin.kz
Ádilet mınıstrligi www.minjust.kz
Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi www.emer.kz
Mádenıet mınıstrligi www.sana.gov.kz
Baılanys jáne aqparat mınıstrligi www.bam.gov.kz
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi www.minagri.kz
Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi www.mit.kz
Ekonomıkalyq damý jáne saýda mınıstrligi www.minplan.kz
Týrızm jáne sport mınıstrligi www.mts.gov.kz
Munaı jáne gaz mınıstrligi www.memr.gov.kz
Statıstıka agenttigi www.stat.kz
Jer resýrstaryn basqarý agenttigi www.auzr.kz