Búginde mamandyqtyń neshe alýan túri bar. Sonyń ishinde uıyqtap tursań, umytyp qalatyn mamandyq ta bar. Al oı eńbegi, shyǵarmashylyq jumys qashanda aýyr. Tiginshilikti, etikshilikti oqyp úırenýge bolar, al aqyndyqqa, jazý-syzýǵa, ónerge kezdeısoq adamnyń kelýi neǵaıbyl. О́ıtkeni, bul Alladan buıyratyn sybaǵa. Máselen, jýrnalıst mamandyǵy. Ol ýaqyt talǵamaıdy, toqtaýdy bilmeıdi. Sol ýaqyt arasynda kóre, estı, jaza bilýiń kerek. Iаǵnı, oıǵa da, qyrǵa da, úıde de, túzde de ilesip, oı jeteginde júrgeniń. Al jazýdyń úlken-kishisi joq. Maqala astynda qoltańbań turǵan soń, oǵan úlken jaýapkershilikti qosyńyz.
Eń bastysy, munda jynysqa bólý joq. Sen áıel ekensiń, ana ekensiń degen bolmaıdy. Talap bir. Sodan da shyǵar, bul kásipke kelgen názik jandylardyń, onyń ishinde qazaq qyzdarynyń arasynda osy mamandyqtyń qyr-syryn meńgerip, ystyǵy men sýyǵyna tózip, qyzyǵy men shyjyǵyna bar sanaly ǵumyryn sarp etkender kóp emes. Solardyń biri – qanshama jyldar boıy qolyndaǵy qasıetti qalamyn tý etip ustap, jýrnalıstıkanyń maıyn iship, mańyzyn jegen, oqyǵany da sóz, toqyǵany da sóz, jıǵany da, tergeni de sóz Kúmisjan Baıjannyń aqyn bolmasa da aqynǵa jaqyn bolmaýy múmkin emes edi. О́ıtkeni, ol qyzyr daryp, baq qonǵan, aqyndar men batyrlar eli degen atqa laıyqty, jyr súleıleri Súıinbaı men Jambyl, olardyń ókshe basarlary – О́tep, Ábdiǵalı, Úmbetáli, Ásimhan, Álimqul, Nurǵısa, Áset, Balǵabek, Seıdahmet sııaqty qara óleńnen qazan qaınatyp, órnek sózden órmek toqyǵan óńirde kindik qany tamyp, týyp-ósti.
Ushar basy – muz, balaǵy – kókoraı shalǵyn, bulaǵy syldyraǵan, quraǵy balbyraǵan kóz tartar Alataýdyń silemderi, án men jyrdyń kórigine aınalǵan Maıtóbe men Sýyqtóbe taýlary júreginde oty bar, sulýlyqqa, ásemdikke jany ińkár kishkene erke qyzdy ózine ǵashyq etkenmen, taǵdyr basynan sıpaı qoımady. Adam jalǵyzdyǵyn sezingende jan jarasyn kók ıesi táńirden izdese kerek. Ernin jibitip bala súıgen ákesi Qudaıbergen Kúmisjany apyl-tapyl júrip, qyzyǵyna toımaıtyn eki jasynda ómirden ótti. Anasy Rysbala bolsa jalǵyzyn qushaqtap qala berdi. Jesir áıeldi balanyń býy kóteredi degen, uldyń da, qyzdyń, ákeniń de shesheniń de bar ornyn basqan kóz qýanyshy Kúmisiniń ústinde jany turǵanmen, kókiregi oıaý ana baıǵus qyzynyń bilim alyp, jalǵyzdyǵyn bildirmes úshin kópshil, aǵaıyn-týǵanǵa jaqyn etip ósirýge tyrysty. Keıin anasynan aıyrylyp, qınalǵan shaǵynda myna jalpaq dúnıede jalǵyzdyqtyń dámin tatýǵa týra keletinin, sony moıymaı kóterý qajettigin sezinedi. Ol kezde jas kezi, ushýdy bilgenmen qonaryn bilmedi, sóıleýdi bilgenmen jónin bilmedi. Biraq, bilsem, kórsem degen yntazar kóńili, ójettigi, oqýǵa degen yntasy alǵa jeteledi. Mektep bitirdi, QazMÝ-dyń jýrnalıstıka fakýltetine túsip, ózi armandaǵan mamandyǵyna qol jetkizdi.
Joldama degen jas mamandarǵa jasalǵan qamqorlyqtyń arqasynda Almaty oblysynyń jańadan ashylǵan Kúrti aýdandyq gazetine qyzmetke kirgeni de keshe ǵana sııaqty. Aýdandyq gazette júrip jýrnalıstik satylardan ótken jas qalamger 1986 jyly týǵan eline kelip, Jambyl aýdandyq “Ekpindi eńbek”, keıin ózi atyn ózgertken “Ata meken” gazetine bas redaktor bolyp bekitiledi.
Aýdandyq gazet – aýdannyń aınasy. Onyń ústine aýdandyq gazette basshy bolyp jumys atqarý ońaı emes. О́ıtkeni, aýdan ortalyǵyna qalamy júrdek, tájirıbeli jýrnalısterdiń kelýi ekitalaı. Qalaı bolǵanda da kadrdy óziń jasaqtaýǵa, olardy qalaı jazyp, syzýǵa úıretýiń kerek. Keı jaǵdaıda jalǵyz ózińe gazet shyǵarýǵa týra keledi: ózi avtor, ózi tilshi. Osylaısha basylymdy attaı 20 jyl basqaryp, aýdandyq gazettiń ósip órkendeýine óz úlesin qosady. Mine, osyndaı úlken mektepten ótken qarymdy jýrnalıst 2006 jylǵy qyrkúıek aıynan qazaq baspasóziniń qara shańyraǵy “Egemen Qazaqstan” gazetiniń Almaty oblysyndaǵy menshikti tilshisi qyzmetine shaqyrylady. Azǵantaı ýaqyt aýanynda ol óziniń iskerligimen, oryndaýshylyq, jaýapkershilik qasıetimen, eńbekqorlyǵymen respýblıkalyq basylym betinde Almaty oblysyn jan-jaqty kórsetýde qyrýar sharýa atqardy. Oblystaǵy jylt etken habardan bastap, problemalyq zertteý maqalalar, suhbattar berýde shuraıly tilimen, shymyr oıymen ár túrli taqyrypta jazyp, menshikti tilshiler arasynda aldyńǵy qatardan kórinýde. Uzaq jyldar boıy baspasóz salasynda atqarǵan jemisti eńbeginiń qaıtarymyn kórýde. Búginde “Qazaqstan Respýblıkasynyń mádenıet qaıratkeri”, Jýrnalıster odaǵy syılyǵynyń birneshe márte ıegeri. Kıeli týyp-ósken óńiriniń babalary men sol aýdandaǵy halyqqa belgili azamattarynyń ómirinen jınaqtap jazylǵan “Jambyl eliniń jaısańdary”, “Kıe”, “Jaqsylardyń paryzy”, “Kóz ilmeıtin kóńil”, t.b. kitaptardyń avtory.
...О́mirdiń zańy, kún-túnmen, jamandyq-jaqsylyqpen, joqshylyq-barshylyqpen almasatyny aqıqat. Búginde Kúmisjan apaı jalǵyz emes. Baqyt shúkirge qonady degen, barǵa da, joqqa da shúkirshilik etýde. Qyzmeti halyqpen baılanysqan, eldiń ishinde júrip, jaqsylyqtyń jarshysy bola júre qalam ustaǵan adamda dos ta, tanys ta, tilektes jandar da kóp bolsa kerek. Ondaı dos-jarannan kende emes. Biraq, adamnyń eń basty baqyty – otbasylyq baqyt. О́mirde eń qıyn nárse ózińmen murattas, ózińdi túsinetin adam tabý. Jubaıy Salamat Bereketov ekeýi qyzmet babyndaǵy, turmys jaǵdaıyndaǵy qıyndyqtardy jeńe júrip, ónegeli ul-qyz ósirdi. Tula boıy tuńǵyshtary Gúlmıra Germanııa Federatıvtik Respýblıkasynyń arnaıy grantyn utyp alyp, bilim salasynan doktorlyq dıssertasııasyn sonda shet tilinde qorǵamaq. Bekbolattary Ile aýdanyndaǵy aýyldyq okrýgtiń ákimi, kenjeleri Gúlnur – aǵylshyn tiliniń mamany, Álem tilderi ýnıversıtetin qyzyl dıplomǵa bitirgen, sol bilim ordasynyń oqytýshysy bolsa, kúıeýbalalary Saıymjan búginde Máskeýde Áskerı dıplomatııa akademııasynyń tyńdaýshysy. Bala balym, nemere janym degen qazaqpyz ǵoı, birinen biri tátti Jibek, Núrılá, Nuraıym, Nurdana, Nursana ata-apalarynyń qýanyshtary.
Gúlzeınep SÁDIRQYZY.