Oıyndar olımpiniń oǵylany

Adamzat balasynyń keıbir esiminiń ózinde alapat aýra, qýatty kúsh, otty oı bar sııaqty kórinedi. Qazaqtyń ataqty tulǵalarynyń atyn yrymdap urpaǵyna qoıatyny sondyqtan da bolar. Basqany qaıdam, AQSh-ta Maıkl attastardyń dańqy dáýirlep tur. Ásirese, sport álemindegilerdiń eńsesi tym bıik. Shaǵyn maqalada barlyǵynyń jetistigin jazý áste múmkin emes, onyń ústine, ol bizdiń maqsatymyz da emes. Áńgimeniń álqıssasynda ádiptep aıtyp jatqanymyz bolmasa. Maıkl demekshi, kásipqoı boksta shoıyn judyryǵymen kúlli dúnıege tanylǵan Maık Taısondy bilmeıtin jan joq shyǵar, sirá. «Nokaýt koroli» aýyr salmaqtaǵy eń jas álem chem­pıony (20 jas 144 kún), eń jas absolıýtti chempıon (21 jas). Kásipqoı boksta 58 kezdesý ótkizip, 50 ret jeńiske jetip, sonyń 44-inde qarsylasyn sulatyp túsirgen. 6 márte ǵana jeńilis taýyp, josparlanǵan 2 oıyny ótpeı qalypty. Tentek Taısonnyń, ıaǵnı Maıktyń rıngtegi jetistiginiń bir parasy osyndaı. Al uzyntura Djordannyń bas­ketbol alańyndaǵy jetistigi óz aldyna bir tóbe. Basketbol dobyn qarsylastar «kárzeńkesine» tynymsyz toǵytatyn Maıkldy aıtamyz-daǵy. Ol NBA tarıhyn­daǵy 50 uly oıynshynyń tizimine engen, 2 dúrkin olımpıa­da chempıony, 6 márte NBA chempıony atanyp, 14 márte NBA jul­dyzdarynyń oıynyna qatysqan. Basketbolshy Maıkldyń jeńister shejiresi boksshy Maıkldan áste kem soqpaı­tynyn osydan-aq pa­ıymdaı berińiz. Jeńil atlet, sprınter Djon­son­nyń jóni tipten bólek. 200 jáne 400 metrge júgirýden aldyna qara salmaıtyn jelaıaq Barselona, Atlanta, Sıdneı olımpıadalarynda AQSh-tyń ánuranyn shyrqatty. 4 márte. 8 ret álem chempıonatynda top jar­­dy. Zymyrandaı zýlaǵan Maıkldyń jeńis jylnamasynda osyndaı jetistikteri bar. «Bárin aıt ta birin aıt, Maıkl Felpstiń jyryn aıt». Bizdiń búgingi maqalamyzdyń basty qaharmany. Ataq-dárejesi al­dyńǵy Maıkldardan bir mysqal kem emes, qaıta ony áli de tolyq­tyra túsýge múmkindigi mol. Ame­­­rıkalyq júzgish London olım­pıadasynan keıin sport­pen birjola qoshtasqan-tuǵyn. Ol kezde 27 jasta edi. Alaıda, Maıkl 2014 jyly júzý basseınine qaıta oralyp, kelesi tórtjyldyqtyń alamanyna ázirlikti bastap ketti. О́tken jyly tamyz aıynda San-Antonıoda ótken saıysta Maıkl 100 metrge batterflıaı ádisimen júzýde 50,45 sekýnd, 200 metrge batterflıaı ádisimen júzýde 1 mınýt 25,54 sekýnd kórsetip, óziniń babyna kele bastaǵandyǵyn baıqatty. Endigi maqsat – Rıo olımpıadasy. Maıkl Felps kishkentaı kezinde óte tynyshsyz, beımaza bala bolypty. Tipti, bala­baq­shadaǵy tárbıeshisi Maıkldyń anasyna shaǵym aıtqan kezi de kóp: «Balańyz bir ornynda taǵat ta­ýyp otyra almaıdy. Jybyrlaq. Qabileti joq. Ulyńyz eshqashan belgili bir nársege tolyqqandy kirisip, aıaǵyna deıin jetkize almaıdy», – deıdi. Tártibine kóńili tolmaǵan tárbıeshiniń áýlıeligin Maıkl birjola teriske shyǵardy. Onyń kúsh-qýatynyń tasyp-tolǵany sonshalyq, sýda júzýden aldyna jan salmaı júr búginge sheıin. Tynyshsyz Maıkl áýeli ápkesiniń yqpalymen jeti jasynda sýǵa júzýge úıirsektep, basseındi jaǵalady. Búkil energııasyn sýǵa júzýge baǵyttaǵan bala 10 jasynda óz qatarlastarynyń arasynda ulttyq rekordty jańartqany bar. Sóıtip, Bob Boýmannyń bas­shylyǵymen birjola jat­tyǵýǵa den qoıdy. 15 jasynda Sıdneıde ótken Olımpıadaǵa alǵashqy ret qatysyp, 200 metrge batter­flıaı ádisimen júzýde 5-orynǵa turaqtady. Qola medal qol sozym jerde qalǵany ókindirdi, aralyqty bar bolǵany 0,33 sekýnd qana bólip turdy. Al Afına olımpıadasynyń jóni bólek endi. 19 jastaǵy Felps 8 medal jeńip alsa, onyń 6-ýy altyn, 2-ýi qola. Ellada elinde úsh olımpııalyq jáne bir álemdik rekord jańartqany ta­ǵy bar. Shırek ǵasyrǵa jýyq ýa­qyt boıy jetistikter jylnamasynda shegelengen rekord – bir Olımpıadada 8 medal alǵan keńes gımnasshysy Aleksandr Dı­tıa­­tınniń 1980 jylǵy Máskeý olımpıadasyndaǵy rekordyn qaıtalady. 2008 jylǵy Beıjiń olımpıadasynda Maıkl ózi básekege túsken qashyqtyqtyń barlyǵynda jeńiske jetip, 8 ret AQSh-tyń án­ura­nyn aspandatty. Mıýnhen olımpıadasyndaǵy Mark Spıts­tiń (7 altyn) jetistigin 36 jyldan keıin jańartty. Sóıtip, qos Olımpıadanyń nátıjesinde 14 dúrkin olımpıada chempıony atandy. Osylaısha, «ushqyr fınn» Paavo Nýrmıdi, amerıkalyq jel­aıaq Karl Lıýısti jáne ózi­niń áriptesi amerıkalyq Mark Spıts­­ti artqa tastap, zamanaýı Olımpııa oıyndary tarıhyndaǵy eń kóp jeńiske jetken sportshyǵa aınaldy. Tumandy Albıon tórindegi jeńisi ony olımpıadalarda jeńip alǵan jalpy medaldarynyń sany jaǵynan barlyq sport túrindegi búkil atletterdi art­­qa tastaýǵa sebepshi boldy. 22 medal. Sóıtip, 48 jyl bo­ıy eshkim qaıtalaı almaǵan La­rısa Latynınanyń rekordyn qaıtalap, 18 márte olımpıada chempıony atandy. Sýda erkin júzýge berilgeni son­shalyq, tórtkil dúnıege tańdaı qaqtyrǵan sportshyǵa aınaldy. «Sýda men ózimdi úı­de júrgendeı sezinemin. Sóz joq, bul meniń meke­nim». Ras, Maıkl sýda óz úıinde júrgendeı sezinbese, keremet jetistikterge qol jetkize alar ma edi! Qazirgi kezde Maıkl Felps besinshi Olımpıadasyna, Rıo­ǵa ázirlenip jatyr. Maıkl sııaq­ty bir marqasqa sportshysy bolatyn bolsa, bizdiń qazaqqa mazasyzdanýdyń da jóni joq-aý. Sýda júzýden aldyna jan salmaǵan Baltımordan shyqqan oǵylannyń osynaý jeńis­terine bastaıtyn óz tujyrymy bar. «Qalypty ómirdiń formýlasy sportsyz bolýy múmkin emes». Osylaısha Maıkl Felps ómirin sportsyz elestete almaıtynyn sezdiredi. Jeńiske degen jiger onyń: «Rekord degenińiz ony ornatý úshin kerek qoı», degen jelpinis-tujyrymynan aıqyn ań­ǵarylady. «Sheksizdik degen atymen joq – sen qandaıda bir maqsatqa kóbirek umtylsań, sonshalyqty ilgeri jyljı beretin bolasyń», deıtin de osy Maıkl. Olımp bıi­gine kóterilý úshin de adamnyń rý­hy bıik bolýy kerek, al rýhty shyńdaıtyn – ishki oı ıirimderi. Felpstiń joǵarydaǵy oı oramdary onyń jeńisti jolynyń bas­taýy emes dep kim aıta alady! Maıkl Felps – ázirge álem sportyndaǵy 18 márte olımpıa­da chempıony, 26 ret álem chempıony atanǵan jalǵyz sportshy. Osynyń ózi-aq onyń oı olımpiniń qanshalyqty qýatty ekenin aıǵaqtaıdy. Oı – Oıyndar olımpiniń shyńyna bastaıtyn birden-bir soqpaq! Kezinde bir jýrnalıstiń jaz­ǵany bar eken. Eger de Maı­kl Felpsti jeke el retin­de esep­teı­tin bolsa, úsh Olımpıa­dadaǵy beıresmı esep boıynsha ol 12-oryn­dy ıemdengen bolar edi. Bir ózi bir quramaǵa para-par bolyp tur ǵoı sonda Baltımordyń oǵylany. Qazaq eli táýelsizdik alǵannan beri bes Olımpııa oıyndaryna qatysypty. Otandyq sportshylar barlyǵy – 16 altyn, 17 kúmis, 19 qola medaldy qorjynǵa saldy. Al úsh Olımpıadada olja salǵan «sý perisi» Maıkl Felpstiń kór­setkishi joǵarydaǵydaı: 18 altyn, 2 kúmis, 2 qola! Osydan keıin Felpske tańdaı qaǵyp, qol soqpaǵanda qaıtersiń! «Baltımordyń jebesi» Brazı­lııada da ushqyrlyq tanytyp jatsa, tańǵalmaımyz. Rıoda re­kordtardy jańartyp, Maıkl Felps orda buzyp jatsa, onysyn zańdylyq dep qabyldaıtynymyz anyq. О́ıtkeni, ol – oı olımpin­de alǵan oljasyn Oıyndar olım­pinde jalǵastyrǵan jan. Ǵabıt ISKENDERULY, «Egemen Qazaqstan» Araqashyqtyq 2000 (Sıdneı), alǵan orny 2004 (Afına), alǵan orny 2008 (Beıjiń), alǵan orny 2012 (London), alǵan orny 200 metrge erkin júzý  – 3 1 – 100 metrge batterflıaı ádisimen júzý  – 1 1 1 200 metrge batterflıaı ádisimen júzý 5-oryn 1 1 2 200 metrge keshendi júzý  – 1 1 1 400 metrge keshendi júzý  – 1 1 4 4h100 m estafetalyq erkin júzý  – 3 1 2 4h200 m estafe­talyq erkin júzý  – 1 1 1 4h100 m aralas estafeta  – 1 1 1 Barlyǵy  – 6 altyn, 2 qola 8 altyn 4 altyn, 2 kúmis