On eki tilde kómekshi qural shyǵardy

Memleket basshysynyń tapsyrmasymen qyzmet ete bastaǵan Halyqaralyq «Astana» qarjy ortalyǵy qazaq tiliniń keń qanat jaıýyna qomaqty úles qosa bastady. Osydan úsh jyl buryn bastaý alǵan ıgi is búgingi tańda halyqaralyq sheńberde júzege asyrylý ústinde. Atalǵan ortalyqtaǵy ákim­shilik departamenti dırek­tory­nyń orynbasary Sherýbaı Qur­manbaıulynyń aıtýynsha, ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti men Abylaı han atyndaǵy Qazaq halyqaralyq qatynastar jáne álem tilderi ýnıversıteti, L.N.Gýmılev atyn­daǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti, S.Amanjolov atyndaǵy Shy­ǵys Qazaqstan memlekettik ýnı­­versıteti men KIMEP jáne Qazaq gýmanıtarlyq zań ýnıversıteti syndy elimizdegi beldi oqý oryn­darynyń 40-tan astam avtorlyq top ókilderinen quralǵan oqytý­shylar qaýymy­nyń atsalysýymen taıaýda ǵana on eki tilde aqpar be­retin kómekshi qural jaryq kórdi. Uıymdastyrýshylardyń túsindirýinshe, til úıretýge ún­deıtin jobanyń avtorlyq tobyna bilim berý salasynda uzaq jyldan beri eńbek etip kele jatqan ǵalym, oqytýshylar men tájirıbeli ustazdar qaýymy qa­tystyrylǵan. «Olardyń kópshiligi Shyǵys pen Batystyń ilim-bilimin oqyp-toqyǵan izdenýshiler. Ásirese, qytaı, koreı, japon ǵalymdaryn kóbirek tarttyq. Ondaǵy kózdelgen maqsat – osyndaı kómekshi qural­dar arqyly tilimizdiń qoldanys aıasyn meılinshe keńeıte túsý», – dedi Sh.Qurmanbaıuly. Keler jyly Qazaqstanda ótetin EKSPO-2017 kórmesine shet memleketterden myńdaǵan týrıster men ınvestorlar ke­letindigin eskersek, ana tilimizdiń qoldanys aıasyn keńeıtý baǵy­tynda bul rasymen de der kezinde qolǵa alynǵan joba ekeni daýsyz. Onyń ústine halyqaralyq deńgeıde jumys isteıtin qarjy ortalyǵynyń uıytqysymen jaryq kórgen kómekshi qural 12 tilde ár sózdiń aýdarmasy men túsindirmesin usynady. Olar negizinen qazaqsha – oryssha, qytaısha – qazaqsha, koreıshe – qazaqsha, úndishe – qazaqsha jáne keri baǵytta daıyndalǵan. Osylaısha, túrli ult ókilderiniń ózara túsinisýine sebepker bolatyn kómekshi qural qazirshe bir myń danamen shyǵarylǵan. Desek te, aldaǵy ýaqytta úshbý dúnıeniń elektrondy nusqasyn taratý oıda bar. Árqaısynyń kólemi on baspa tabaqtan turatyn bul tildeskish quraldan bólek, jumys toby osy kúnderi 50 baspa tabaqtan turatyn oryssha-qazaqsha-aǵylshynsha qar­jy, bank salasyndaǵy termınder sózdigin daıyndaýda. Sóz­dikte 40 myńnan astam sózder qamtylady dep josparlanǵan. Mamandar tildeskish quralda álemge eń keń taralǵan on eki til qamtylǵanyn aıtady. Sonymen qatar, qarjy, bank salasyndaǵy qyzmetkerlerge qazaq tilin oqytýǵa arnalǵan oqýlyqtar shyǵarýda. Eýrostandartqa laıyqtalyp, «Qaztest» júıesine negizdelgen bes deńgeıli oqý quraldary jeke-jeke kitap retinde daıyndalýda. Oǵan qosa oqýlyqtardyń qosymshasy retinde jumys dápteri men onyń CD dıskileriniń aýdıo nusqasy da til úırenýshilerdiń nazaryna usynylady dep kútilýde. «Bizde qarjy men ekonomıka salasy qazaqsha sóılemeı, memlekettik til tolyqqandy qol­danysqa enbeıdi degendi jıi aıtady. Rasymen de, osy sózdiń jany bar. Aqıqatynda bul elimizdiń eń negizgi salalary bolǵandyqtan, osy olqylyqtyń ornyn toltyrý maqsatymen qolǵa alynǵan jobalar edi. Osyndaı qadammen memlekettik tildiń tynysyn taryltpaı, esesine qarjy sektorynda qazaq tiliniń qoldanys aıasyn keńeıtýdi kózdeımiz», – dedi fılologııa ǵylymdarynyń doktory Sh.Qurmanbaıuly. Nurlybek DOSYBAI, «Egemen Qazaqstan»