«Ekibastuz – Shúlbi GES – О́skemen»

joǵary kerneýli jelisi jobasy merziminen buryn aıaqtalady Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Nurly Jol» memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde júzege asyrylyp jatqan irgeli jobalardyń biri – 500 kV «Soltústik – Shyǵys – Ońtús­tik» joǵary kerneýli jelileriniń qurylysy. Bıyl el Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna oraı «KEGOC» AQ atalǵan tranzıttik dálizdiń birinshi kezeńin, ıaǵnı, 500 kV «Ekibastuz – Shúlbi GES (Semeı) – О́skemen» joǵary kerneýli jelileri jobasyn merziminen buryn aıaqtaýdy josparlap otyr. Bul jóninde atalǵan joǵary kerneýli jelileri jobasy aıasynda Shyǵys óńirinde salynyp jatqan nysandarmen tanysqan «Samuryq-Qazyna» AQ Basqarma tóraǵasy О́mirzaq Shókeev málimdedi. «Samuryq-Qazyna» jetekshisi qurylys-montajdaý jumystaryna joǵary baǵa berip, «KEGOC» AQ pen merdiger kompanııalarǵa jobany sapaly oryndaǵany úshin alǵysyn bildirdi. Atalǵan joba eki kezeńnen turady. Iаǵnı, birinshi kezeńdegi 500 kV «Ekibastuz – Shúlbi GES (Semeı) – О́skemen» jelisiniń jos­parly iske asyrylý merzimi 2017 jylǵa belgilense, ekinshi kezeńdegi «Shúlbi GES (Semeı) – Aqtoǵaı – Taldyqorǵan – Alma» jelisin 2018 jyly aıaqtaý kózdelgen. «KEGOC» AQ Basqarma tóraǵasy Baqyt­jan Qajıev barlyq qurylys-montajdaý jumystary aǵymdaǵy jyly kúzde aıaqta­latynyn, jabdyqtarǵa keshendi synaq júrgizgennen keıin «Ekibastuz – Shúlbi GES (Semeı) – О́skemen» joǵary kerneýli jelisin aǵymdaǵy jyldyń jeltoqsan aıynda paıdalanýǵa berý josparlanyp otyrǵanyn jetkizdi. – Bul qazaqstandyq energetıkterdiń el Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna arnaǵan salmaqty tartýy bolmaq, – dep atap ótti «KEGOC» AQ basshysy. Kompanııa ókilderiniń aıtýynsha, jo­banyń birinshi kezeńin iske asyrý sheńberinde josparlanǵan 500 jáne 220 kılovolttik uzyndyǵy 700 shaqyrym quraıtyn elektr jetkizý jelileriniń qazirdiń ózinde 673 shaqyrymnan astamy salyndy. Sondaı-aq, 500 kV «Semeı» men «О́skemen» qosalqy stansalarynda jáne 1150 kV «Ekibastuz» qosalqy stansasynda qurylys-montajdaý jumystary júrgizilip jatyr. Qosalqy stansalardyń qurylysyn salýǵa tek otandyq ónimder qoldanylyp keledi. – Shyǵys tranzıti qurylysynyń birinshi kezeńi tolyǵymen «KEGOC» AQ jeke qarajaty esebinen salynyp jatqanyn erekshe atap ótkenimiz abzal, – dedi Baqytjan Qajıev. Jalpy, 500 kV «Ekibastuz – Shúlbi GES (Semeı) – О́skemen» jelisiniń paıda­lanýǵa berilýi – «Soltústik-Shyǵys» baǵy­tyndaǵy jelilerdiń ótkizý qabiletin ar­t­tyrady. Sonymen birge, Shyǵys Qazaq­stan oblysyndaǵy elektr energııasy tapshylyǵyn óńirdegi Reseıdiń bir­tutas elektr jelileri arqyly ótetin ener­gııa júıesimen qosatyn qoldanystaǵy jelilerdiń jaı-kúıine qara­mastan jabýdy qamtamasyz etedi. Sondaı-aq keleshekte Ertis GES-i kaskadynan tolyq qýat berýdi qamtamasyz etedi. Baqytjan Qajıevtiń málimeti boıynsha, Shyǵys tranzıtiniń ekinshi kezeńi – «500 kV «Shúlbi GES (Semeı) – Aqtoǵaı – Taldyqorǵan – Alma» joǵary kerneýli jelisiniń qurylysy aǵymdaǵy jyly bas­taldy. Bul kezeńdi aıaqtaý merzimi – 2018 jyl. Ekinshi kezeńniń jumystaryn shegine jetkizý – Qazaqstannyń «Soltústik-Ońtús­tik» baǵytyndaǵy ulttyq elektr torabynyń tranzıttik áleýetin arttyrýǵa múmkindik beredi. Sonymen birge, temirjoldardyń elek­trlendiriletin ýchaskeleriniń elektr qýa­tyna degen qajettiligi men taý-ken ónerkásibi nysandarynyń energııalyq syıym­dylyǵyn qamtamasyz etýge jáne shekaralas aımaqtar men jańartylatyn energııa kózderin damytý úshin qolaıly jaǵdaı jasaıdy. Bul – qazirgi tańda júzege asyrylyp jatqan «Jasyl ekonomıkaǵa» kóshý tujyrymdamasyndaǵy ózekti máse­lelerdiń biri. Sondaı-aq, Shyǵys óńiriniń Qazaqstannyń birtutas elektr júıesimen baılanysyn kúsheıte túsedi. Jobanyń áleýmettik mańyzy zor. Aıta­lyq, qurylys jumystary kezeńinde 1861 jańa jumys orny quryldy. Jalpy, kompanııanyń energetıka salasyndaǵy aýqymdy jobalardy júzege asyrýdaǵy tájirıbesi mol. Ulttyq elektr jelisin damytýdyń uzaq merzimdi strategııasyn josparly túrde jáne oıdaǵydaı iske asyrýy sonyń aıǵaǵy. Máselen, 2009 jyly kompanııa eki iri kólemdegi ınfraqurylymdyq jobany, atap aıtqanda, «Soltústik – Ońtústik» tranzıtiniń 500 kV ekinshi jelisi men «Jitiqara – О́lke» jelisi jobalaryn aıaqtaǵan bolatyn. «Soltústik – Ońtústik» tranzıtiniń ekinshi jelisin salý elimizdiń ońtústigine elektr energııasyn 600 MVt-tan 1259 MVt-ge deıin eki esege arttyrýǵa múmkindik berdi. Sonymen birge, sol kezeńde oryn alǵan Qazaqstannyń ońtústigindegi elektr energııasy tapshylyǵyn sheshti. Al Aqtóbe men Qostanaı oblystaryn baılanys­tyratyn «Jitiqara – О́lke» jelisi Aqtóbe energııa torabynda qazaqstandyq elektr energııasynyń jetispeýshiligi máselesin sheship, óńirdegi tutynýshylardyń Reseıden jetkiziletin elektr qýatyna táýelsizdigin qamtamasyz etti. 2014 jyly taǵy bir aýqymdy joba – «Qazaqstannyń 500-220 kV kerneýli ulttyq elektr torabyna jalǵanatyn 500 kV «Alma» qosalqy stansasy» oıdaǵydaı aıaqtaldy. «Alma» qosalqy stansasynyń táýelsizdik jyldarynda salynǵan  500 kV kerneýli alǵashqy qosalqy stansa ekendigin atap ótken jón. Bul jobanyń paıdalanýǵa berilýi – Almaty qalasy men Almaty oblysynyń tutynýshylaryn elektrmen jabdyqtaýdyń senimdiligin edáýir arttyryp, óńirdiń damýyn qamtamasyz etti. Taǵy bir atap óterlik jaıt, «KEGOC» AQ ulttyq elektr torabynyń (UET) jab­­dyqtaryn jańǵyrtý jumystaryn aıaqtamaq. Osy oraıdaǵy mindetter «Ulttyq elektr torabyn jańǵyrtý» jáne «UET-ty jańǵyrtýdyń II-kezeńi» ispetti aýqymdy jobalardy júzege asyrý arqyly sheshildi. Osy arqyly qýatty transformatorlar, reaktorlar, kommýtasııalyq apparattar, tok pen kerneýdi ólsheý transformatorlary jáne basqa da bastapqy jabdyqtar aýystyryldy. Nátıjesinde, energııa júıeleri jumysynyń tıimdiligi men turaq­ty jumysy qamtamasyz etildi, qosalqy stansalar jabdyqtaryndaǵy tehno­logııa­lyq buzylýlar 4 esege qysqardy, tuty­nýshylardy elektrmen jabdyqtaýdyń senimdiligi men sapasy artty. Jalpy, kompanııanyń barlyq joba­synyń iske asyrylǵanyn atap ótken jón. Zamanaýı qural-jabdyqtar men ózekti tehnologııalardy qoldaný – Qazaqstannyń ıntellektýaldyq energııa júıesiniń ózegi bolatyn belsendi-beıimdelgish ulttyq elektr torabyn (Smart Grid tehnologııasy bazasynda) qurý syndy kompanııany ınnovasııalyq-tehnologııalyq damytý jónindegi strategııalyq maqsatqa jetýge baǵyttady. Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan» Shyǵys Qazaqstan oblysy