ÚKIMET

«Egemen Qazaqstannyń» aptalyq qosymshasy

Mindetter men mejeler

Memleket basshysynyń «Bolashaqtyń irgesin birge qalaımyz» atty Joldaýynyń negizgi baǵyttary boıynsha nátıjeler men ındıkatorlar Memleket basshysynyń «Bolashaqtyń irgesin birge qalaı­myz» atty Qazaqstan halqyna Joldaýyn júzege asyrý, sol sııaq­ty, Elbasynyń «Nur Otan» halyqtyq-demokratııalyq par­tııasynyń HIII sezinde bergen tapsyrmalaryn júzege asy­rý maqsatynda Úkimet naqty is-qımyl sharalaryn belgiledi. Osy turǵyda Úkimet alǵashqy kezekte Daǵdarystan keıingi qalpyna keltirý (básekege qabiletti kásiporyn­dardy saýyqtyrý) baǵdarlamasyn bekitti. Daǵdarystan keıingi qalpyna keltirý baǵdarlamasy «Nur Otan» HDP HIII sezinde sóılegen sózinde Prezıdent Nursultan Nazarbaev ekonomıkanyń naqty jáne qarjy sektorynda oryn alǵan problemalardy atap óte otyryp, Úkimetke Ulttyq bankpen jáne Qarjy qadaǵalaý agenttigimen birlesip, daǵdarystan keıingi qalpyna keltirý baǵdarlamasyn ázirleýdi tapsyrǵan bolatyn. Memleket basshysy bul mindetti eki baǵytta – básekege qabiletti kásiporyndardy saýyqtyrý úshin kómek kórsetý jáne qarjy júıesin saýyqtyrý joldarymen júzege asyrý kerektigin belgilep berdi. Daǵdarystan keıingi qalpyna keltirý (básekege qabiletti kásiporyndardy saýyqtyrý) baǵdarlamasy boryshtary 4,5 mıllıard teńgeden asatyn básekege qabiletti kásiporyn­dar­dy saýyqtyrý maqsatynda ázirlendi. Qazaqstan Respýblıkasynyń damý ındıkatorlary (jalpy) • 2020 jylǵa qaraı IJО́ ósimi 30 paıyzdan kem bol­maı­dy. • О́ńdeý salasynyń ósimi ekonomıkanyń óndirýshi sala­laryn­daǵy ósimnen kóp nemese birdeı bolady. • Ulttyq qor aktıvteri IJО́-niń 30 paıyzynan kem bol­maıdy. • Inflıasııa 5-8 paıyz deńgeıinde bolady. Boryshtary atalǵan somadan az básekege qabiletti kásiporyndar «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy sheńberindegi memlekettik qoldaýdy paıdalana alady. Memleket basshysy kásiporyndardy saýyqtyrýdaǵy memleket qoldaýynyń ýaqytsha ekenin, onyń kásip­oryn­dardyń ósý strategııasyna kóshýine kómektesý úshin ǵana kórsetiletinin aıtqan bolatyn. Sondyqtan baǵdarlamaǵa ený múmkindigi 2011 jylmen shekteledi. О́zderiniń tólem qabiletterin qalpyna keltirgen kásiporyndar odan ári «О́nimdilik-2020» baǵdarlama­syna jáne Memlekettik úde­meli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasyn júzege asyrýǵa qatysa alady. Baǵdarlamada kásiporyndardy saýyqtyrý kredıtorlar­dyń, menshik ıeleriniń jáne memlekettiń birlesken is-qımylymen júzege asyrylýy kerektigi, al memlekettik kómektiń kólemi kredıtorlar men menshik ıeleri kórsetken kómekpen birdeı bolatyndyǵy qarastyrylǵan. Baǵdarlamany júzege asyrý tetigi oǵan qatysýshy kásiporynnyń qarjylyq jaǵdaıyna taldaý jasaý jáne ár kásiporyn boıynsha jeke saýyqtyrý josparlaryn ázirleý máselelerin qamtıdy. Baǵdarlamaǵa júıe quraýshy mártebesi bar, «Jeke kásipkerlik týraly» zań qaǵıdalaryna sáıkes orta jáne iri kásipkerlik sýbektileri bolyp tabylatyn, ónerkásiptiń óndirý salalarynda jumys isteıtin, sol sııaqty, alkogoldi jáne temeki ónimderin shyǵaratyndardan ózge kásiporyndar qatysa alady. Sonymen qatar, qarjy uıymdarynyń aldynda qabyldaǵan mindettemeleri 2011 jyldyń 1 qańtaryna qarasty jıyntyǵynda 4,5 mıllıard teńgeden aspaı, sol sııaqty, qaıta qurylymdaýsyz olardy oryndaý bolashaqta problema týǵyzady degen negiz bolýy kerek. Sol sııaqty, belgilengen krıterılerge sáıkes keletin, «Bankrot­tyq týraly» zańǵa sáıkes 2011 jyldyń 1 qańtaryna deıin sot sheshimimen qalpyna keltirý prosedýrasy qoldanylǵan kásiporyndar da baǵdarlamaǵa qatysa aldy. Memlekettiń qatysýyndaǵy zańdy tulǵalar, ulttyq basqarý holdıngteri, ulttyq holdıngter, ulttyq kompanııalar jáne olar baqylaıtyn zańdy tulǵalar, sol sııaqty, shet elderdiń qatysýyndaǵy zańdy tulǵalar baǵdarlamaǵa qatysýshy bola almaıdy. Atalǵan krıterıler boıynsha irikteýden ótken kásiporyndar kásiporynnyń saýyqtyrý josparyn ázirleý úshin kredıtorlar komıteti tańdaǵan konsýltanttardy jaldaıdy. Úkimet tarapynan konsýltanttar qyzmeti qunynyń 50 paıyz mólsherin qosa qarjylandyrý júzege asyrylady. Biraq ol bir qatysý­shyǵa 35 mıllıon teńgeden aspaýy tıis. 2016 jylǵa qaraı baǵdarlamanyń negizgi sandyq jáne sapalyq nátıjeleri tómendegideı bolady: - Qazaqstan ekonomıkasy úshin zor mańyzy bar 30-50 kásiporyn saýyqtyrylady; - baǵdarlamaǵa qatysýshy kásiporyndarda burynnan bar jumys oryndarynyń keminde 70 paıyzy saqtalady. Bıznes ahýaldy jaqsartý • Ekonomıkanyń shıkizattyq emes sektoryna (ónerkásip, aýyl­sharýa­­shylyq ónimderin óńdeý, qyzmetter) otandyq jáne sheteldik ınvestısııalar keminde 30 paıyzǵa artady. • IJО́-ge tikeleı sheteldik ınvestısııalardyń úlesi on paıyzdyq pýnktke ulǵaıady. • IJО́-degi shaǵyn jáne orta bıznestiń úlesi 7-10 paıyzǵa artady. Eńbekpen qamtýdyń jańa strategııasy-2020 Baǵdarlamanyń maqsaty – turaqty jáne ónikti eńbekpen qamtýǵa jaǵdaı jasaı otyryp, halyqtyń tabystaryn arttyrý. Mindetter: - ózin-ózi jumyspen qamtýshy, jumyssyz jáne az qam­tamasyz etilgen turǵyndardy ónikti ekonomıkalyq eńbekke tartý; - ındýstrııalandyrý baǵdarlamasyn júzege asyrý úshin kadrlar áleýetin damytý; - ataýly áleýmettik kómek berý júıesin jetildirý. Baǵdarlama birinshi kezekte turǵylyqty jerleri boıynsha oqytýǵa, eńbekke ornalastyrýǵa, óz isin uıymdastyrýyna yqpal jasaýǵa baǵyttalǵan, ondaı múmkindikter bolmaǵan jaǵdaıda, ekonomıkalyq ósý oryndaryna óz erkimen qonys aýdarýyna yqpal etý. Baǵdarlama tómendegi úsh baǵyt boıynsha júzege asyrylady: 1. О́zin-ózi jumyspen qamtýshy, jumyssyz jáne az qam­tama­syz etilgen turǵyndardy oqytý jáne eńbekke orna­lasýy­na jaǵdaı jasaý. 2. Aýylda kásipkerliktiń damýyna yqpal etý. 3. Eńbek resýrstarynyń jumylǵyshtyǵyn art­tyrý. Baǵdarlama úsh satyda júzege asyrylady. 2011 jyl qanatqaqty jyl bolyp, baǵdarlamany júzege asyrý tetikteri men ony quqyqtyq qam­tamasyz etý máseleleri ázirlenedi. Ekinshi saty 2012-2015 jyldary, al úshinshi saty 2016-dan 2020 jylǵa deıingi kezeńde júzege asyrylady. Baǵdarlamanyń jańa baǵyttary Baǵdarlama turǵylyqty jerlerde eńbekpen qamtylýǵa yqpal etý arqyly azamattardyń turaqty jáne ónikti jumys isteýin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan, ol ózin-ózi jumyspen qamtýshy, jumyssyz jáne az qamtamasyz etilgen azamattardy qamtıtyn bolady. Baǵdarlamada aýyl jastarynyń qatysý múmkindikterine basymdyqtar berilgen. Baǵdarlamanyń birinshi baǵytyna qatysýshylarǵa kásiptik daıarlaý, qaıta daıarlaý jáne biliktilikti arttyrý kýrstaryna joldama berý, oqý ornyna deıingi jolaqy men jataqhanada turý qunyn sýbsıdııalaý, sáıkes keletin bos oryndar izdeý jáne eńbekke ornalasýǵa kómektesý, sol sııaqty, psıho­logııalyq beıimdelý tárizdi memlekettik qoldaý túrleri kórsetiletin bolady. Baǵdarlamanyń ekinshi baǵyty Maqsat – óz isin uıymdastyrý arqyly azamattardyń ekonomıkalyq belsendiligin arttyrý. Baǵdarlamaǵa óz isin uıymdastyrýǵa nıeti bar jáne sondaı múmkindikterge ıe azamattar qatysa alady. Aýyldyq jerlerde bıznespen aınalysqysy keletinderge basymdyqtar beriledi. Bul baǵyttaǵy qoldaý sharalary: 1. Konsýltatıvtik qyzmet kórsetý. 2. Kásipkerlik negizderine oqytý. 3. Mıkronesıler berý. 4. Infraqurylymdy damytý. Mıkronesıe qaıtarymdy negizde, 5 jyldan aspaıtyn merzimge beriledi jáne ol 3 mıllıon teńgeden aspaýy kerek. Mıkronesıe alý úshin kepildik talap etiledi. Mıkronesıeler berý úshin óńirlerge 5 jyl merzimge nóldik syıaqy stavkasymen bıýdjettik kredıtter usynylatyn bolady. Baǵdarlamanyń úshinshi baǵyty Úshinshi baǵyt oǵan qatysýshylardyń jaldamaly eńbek­pen nemese óz isimen aınalysýlaryna naqty perspek­tı­va­lary bolmaǵan jaǵdaılar úshin oılastyrylǵan. Bul rette de aýyl jastary basymdyqqa ıe bolady. Baǵdarlama azamat­tardy ekonomıkalyq áleýeti tómen óńirlerden ekonomıkalyq belsendiligi joǵary ortalyqtarǵa kóshirýdi qarastyrady. Ol bir aýdannyń ishinde nemese bir aýdannan ekinshi aýdanǵa qonys aýdarý arqyly júzege asyrylýy múmkin. Bul baǵdarlamaǵa qatysýshy adam ózin-ózi jumyspen qamtýshy, jumyssyz nemese az qamtamasyz etilgen bolyp, ekonomıkalyq áleýeti tómen eldi mekende ómir súrip, birge turyp jatqan otbasy músheleriniń árqaısysyna shaqqanda eń tómengi kúnkóris deńgeıinen aspaıtyndaı jıyntyq aılyq tabys tabatyn bolýy kerek. Mundaı jaǵdaıda kóshi-qondy sýbsıdııalaý, satyp alý quqyǵy bar arendalyq turǵyn úı berý, turǵylyqty jerinde osy baǵdarlama sheńberinde oqytý, psıhologııalyq beıimdeý sııaqty qoldaýlar kórsetiledi. Arendalyq turǵyn úı retinde «Nurly kósh» baǵdarlamasy sheńberinde salynǵan úıler, sol sııaqty, otbasylyq úlgidegi jataqhanalar paıdalanylýy múmkin. 2015 jylǵa qaraı jańa baǵdarlama boıynsha 1,5 mıllıon adamdy eńbekpen qamtý kózdelip otyr. Ony júzege asyrý kedeıshilik deńgeıin 8,2 paıyzdan 6 paıyzǵa deıin tómendetedi, al jumyssyzdyq deńgeıi 5,5 paıyzdan aspaıtyn bolady. «О́nimdilik-2020» baǵdarlamasy «О́nimdilik-2020» baǵdarlamasy «Bıznestiń jol kar­tasy-2020» baǵdarlamasymen qatar, Qazaqstan Respýb­lı­kasyn 2010-2014 jyl­dary údemeli ındýstrııalyq-ınnova­sııa­lyq damytýdyń memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrý quraly bolyp tabylady. Quraldardy anyqtaý jáne qarjylyq qoldaýdyń qajetti kólemin bilý maqsatynda 200-den astam iri jáne orta kásiporyndarǵa zertteý júrgizildi. Baǵdarlama eńbek ónimdiligin arttyra otyryp, ekono­mıka­nyń basym sektoryndaǵy ónerkásip kásiporyn­darynyń báse­ke­ge qabilettiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Alǵa qoıylǵan maqsattarǵa qol jetkizý úshin tómendegi mindetterdi sheshý qajet: - kásiporyndar qoldanatyn basqarý jáne óndiristik tehnologııalardy jetildirý; - jumys istep turǵandardy jańǵyrtyp (tehnıkalyq qaıta jaraqtaý), básekege qabiletti jańa óndirister qurý. 2020 jylǵa arnalǵan maqsatty ındıkatorlar: - óńdeý óner­kási­bin­de eńbek ónimdi­li­gin kem degende 2 ese ul­ǵaıtý; - IJО́ quryly­myn­daǵy óńdeý óner­kásibiniń úlesin kem degende 13 paıyzǵa deıin ulǵaıtý. Baǵdarlama eki sa­tyda júzege asyry­latyn bolady. Birinshi saty 2011-den  2014 jylǵa deıingi kezeńdi qamtıdy jáne 2011 jyl qanatqaqty bolyp esepteledi. 2012-2014 jyldary baǵdarlamanyń oryndalýy jańa bıznes bastamalarǵa qoldaý kórsetý jáne jumys istep turǵan kásiporyndardy jańǵyrtý, sol sııaqty, ındýstrııalyq kásip­oryndardyń kadrlyq áleýetin kúsheıtý arqyly kórinis tabatyn bolady. 2015-2020 jyldary jańa bıznes basta­ma­larǵa qoldaý kórsetilip, jumys istep turǵan kásiporyndar jańǵyrtylady. Baǵdarlamany júzege asyrý quraldary: - uzaq merzimdi lızıngtik qarjylandyrýdy usyný; - bilikti jobalyq jáne ınjınırıngtik uıymdardy tartýǵa ketken shyǵyndardyń bir bóligin óteý; - tehnologııalar satyp alýǵa ketken shyǵyndardyń bir bóligin óteý; - joǵary bilikti sheteldik mamandardy tartýǵa ketken shyǵyndardyń bir bóligin óteý; - qazirgi zamanǵy basqarý jáne óndiristik tehnolo­gııa­lardy engizý; - uzaq merzimdi kezeńge kepildendirilgen tapsyrystar berilýine yqpal jasaý. Baǵdarlamaǵa tómendegi krıterılerge sáıkes keletin kásiporyndar qatysa alady: - memlekettik údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy sheń­be­rinde ekonomıkanyń ba­­sym sektor­laryn­da­ǵy ınvestısııalyq jo­balardy júzege asy­ryp jatqan nemese jú­­zege asyrýdy josparlap otyrǵan kásip­oryn­dar; - qarjylyq turaqty kásiporyndar; - ınvestısııalyq jobalardyń 3 jyldan astam merzimge keshendi jospary  bar kásiporyndar. Investısııalyq jobalardyń keshendi jospary ınves­tı­sııalyq jobanyń qarjylyq qaıtarymdylyǵyn, eń­bek ónim­diliginiń 2 ese artýyn, ónimderdiń básekege qabilettigin qarastyrýy tıis. Baǵdarlamany júzege asyrýǵa respýblıkalyq bıýdjetten 2011 jyly 4,9 mıllıard teńge qarastyrylǵan. 2020 jylǵa deıin turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqty jańǵyrtý baǵdarlamasy Biz turǵyn úı-kommýnaldyq qyzmettiń sapasyn artty­ramyz. Aýyldyq eldi mekenderdiń 80 paıyzy jáne shaǵyn qalalardyń 100 paıyzy ortalyqtandyrylǵan taza aýyz sýmen qamtamasyz etý júıesine qol jetkizetin bolady,  dep atap kórsetken bolatyn Prezıdent Nursultan Nazarbaev «Nur Otan» HDP HIII sezinde sóılegen sózinde. Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqty jańǵyrtý baǵ­dar­lamasy Memleket basshysynyń «Jańa onjyldyq – jańa ekonomıkalyq órleý – Qazaqstannyń jańa múmkin­dik­teri» atty Joldaýyn oryndaý maqsatynda ázirlengen bolatyn. Baǵdarlama turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqtyń ózara baılanysty eki negizgi elementi boıynsha ázirlendi. Birinshi, kommýnaldyq sektor, sonyń ishinde sýmen, gazben, jylýmen, elektr qýatymen jabdyqtaý jáne sý taratý. Ekinshi, kommýnaldyq qyzmetti negizgi tutynýshy bolyp tabylatyn turǵyn úı sektory. Halyqty aýyz sýmen qamtamasyz etýdiń aıryqsha mańyz­dylyǵyna baılanysty eldi mekenderdi sýmen jabdyqtaý má­selesi jeke baǵdarlama retinde bólindi. 2004-2010 jyl­dary jelilerdi jóndeýge jáne salýǵa eleýli bıýdjet qar­jylary jumsaldy. Ol bútindeı alǵanda ómir súrý jaǵdaıyn qamtamasyz etý júıesiniń turaqty jumys isteýine múmkindik týǵyzdy. Bul jumystar áli de jalǵasýda. Biraq sonymen birge, jaǵdaıdy túbegeıli ózgertý úshin turǵyn úı-kommýnaldyq qyzmet salasyn jańǵyrtý qajet. Baǵdarlamada kommýnaldyq salanyń ınfraqury­ly­myn damytý úshin tómendegideı júıeli kózqarastar qaras­tyrylǵan. 1. Jańa jeliler men ǵımarattar salý. Olardy keleshekte kimderdiń paıdalanatynyna qaramastan, jumystar respýb­lıkalyq jáne jergilikti bıýdjetter esebinen qarjylan­dyry­latyn bolady. 2. Kommýnaldyq menshiktegi jeliler men ǵımarattardy jóndeý men qaıta jańartý kásiporyndardyń óz qarjylary jáne bıýdjet qarjylary esebinen qarjylandyrylady. 3. Jeke menshiktegi jeliler men ǵımarattardy jóndeý jáne qaıta qurý tolyqtaı kásiporyndardyń óz qarjylary esebinen qarjylandyrylady. 4. Jóndeý jáne qaıta jańartý jumystaryna baǵyttal­ǵan memlekettiń jáne jeke kásiporyndardyń qarjylary tarıf belgileýdiń jańa tetikterin engizý esebinen qalyptas­tyrylady. 5. Jergilikti atqarý organdary salalyq baǵdarlamanyń maqsatty ındıkatorlary negizinde aýmaqtardy damytý boıynsha atalǵan baǵdarlamanyń tıisti bólimin ázirlep, ony oryndaýy tıis. 2004-2010 jyldary sý taratý isin damytýǵa ákimdikter 43 mıllıard teńge shamasynda bıýdjet qarjylaryn jumsa­d­y. Sonyń nátıjesinde halyqtyń sý taratý jelileri qyz­metine qoljetimdiligi 4 paıyzǵa ósip, apattar sany 2 ese qysqardy. Elektrmen jabdyqtaýdy damytýǵa 2004-2010 jyldary ákimdikter 8 mıllıard teńgeden astam bıýdjet qarjylaryn bólip, olar negizinen apattardy qalpyna keltirý úshin paıdalanyldy. Eldi mekenderde elektr jelilerin salý, qaıta qalpyna keltirý baǵdarlamada belgilengen ortaq prınsıpterge sáıkes júzege asyrylatyn bolady. Sol sııaqty, jańa tehnologııalar engizilip, kósheni jaryqtandyrý úshin únemdegish jabdyqtar ornatý, birinshi kezekte bıýdjettik uıymdarda qyzý lampylaryn qazirgi zamanǵy lampylarǵa aýystyrý josparlanyp otyr. Gazben jabdyqtaýdy damytýǵa 2004-2010 jyldary ákimdikter 5 mıllıard teńgeden astam bıýdjet qarjylaryn baǵyttady. Olar negizinen jóndeý jumystaryna jumsaldy. Qazirgi ýaqytta respýblıkada 9 oblys jáne Almaty qalasy gazdandyryldy. Tabıǵı gazben jabdyqtaý 5 oblys pen Astana qalasyna ǵana jetken joq. Gazben jabdyqtaý júıesin damytý sheńberinde «Beıneý-Bozoı-Shymkent» gaz qubyry qurylysyn salý josparla­nyp otyr. Qyzylorda oblysynda 16 eldi meken gazdan­dy­ry­lady. Qosymsha Ońtústik Qazaqstan oblysynda 9 eldi me­ken­di gazdandyrý qarastyrylǵan. Sol sııaqty, «Qos­ta­naı-Kókshetaý-Astana-Qaraǵandy» magıstraldy gaz qubyryn salý nusqasy da oılastyrylýda. Jylýmen jabdyqtaýdy damytýǵa 2004-2010 jyldary ákimdikter 19 mıllıard teńgeden astam bıýdjet qarjy­laryn jumsady. Qazaqstanda turǵyn úı-kommýnaldyq sektor respýblı­ka­nyń búkil energııa resýrstarynyń 30 paıyzdaıyn tu­ty­nýshy bolyp tabylady. Sonymen birge, jylýdyń rásýa bolýy da óte joǵary. Baǵdarlamaǵa sáıkes kóp páterli tur­ǵyn úıler men áleýmettik nysandardaǵy jylýdy únemdeýge olardy termojańǵyrtý jónindegi keshendi jumystardy júzege asyrý arqyly qol jetkiziletin bolady. 2012 jyldan bastap termojańǵyrtý jumystary páter ıeleri esebinen jáne qaıtarymdy negizdegi bıýdjet qarjylary arqyly júrgiziledi dep josparlanýda. Termojańǵyrtý jónindegi jospardy tabysty júzege asyrý úshin turǵyn úı qorynyń jaǵdaıyn jaqsartý qajet. Sondyqtan baǵdarlamanyń jeke bóliminde kóp páterli úılerdi qalypty ustaýdy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan sharalar qarastyrylýda. Búgingi tańda respýblıkada 172 myń kóp páterli turǵyn úıler bar bolsa, solardyń tek 8,5 paıyzy ǵana kondomınımým nysandary retinde tirkelgen. 2011 jyly turǵyn úı ınspeksııalary týraly tıptik erejeler, kondomınımým nysandaryn basqarýǵa arnalǵan tıptik kelisimsharttar, kondomınımým nysandaryn basqarý organdary basshy­laryna qoıylatyn biliktilik talaptary men attestasııalaý tetikteri ázirlenip, óńir­lerge jiberiletin bolady. Respýblıkalyq bıýdjetten bóli­ne­tin 52,7 mıllıard teńge qarjynyń 50,6 mıllıard teńgesi nemese 96 paıyzy sý taratý, jylýmen, elektrmen jáne gazben jabdyqtaý júıelerin jańǵyrtý men damytý jónindegi ınves­tısııalyq jobalardy júzege asyrýǵa baǵyttalatyn bolady. Jergilikti bıýdjetterden kommýnaldyq júıeni modernızasııalaý men damytý jobalaryn júzege asyrýǵa respýb­lıkalyq bıýdjet qarjylarynyń 30 paıyzynan kem emes mólsherde mindetti shyǵyndar belgilengen, ol 11,2 mıllıard teńgeni quraıtyn bolady. Kommýnaldyq sektor kásiporyndaryn tarıftik retteý­diń jańa tetikterin engizý esebinen 3 jyl ishinde kommýnaldyq júıeni jańǵyrtý men damytýǵa 208,4 mıllırad teńge baǵyttaýǵa múmkindik týady. Osylaısha baǵdarlamanyń birinshi satysyn júzege asyrýǵa ketetin jalpy shyǵyndar 272,3 mıllıard teńgeni quraıdy. Onyń basym bóligi, ıaǵnı 77 paıyzy kásiporyndar qarjylarynyń esebinen jabylatyn bolady. Halyqty sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etý 2010 jyly 2002-2010 jyldarǵa arnalǵan «Aýyz sý» salalyq baǵdarlamasyn júzege asyrý aıaqtaldy. Memleket basshysynyń tapsyrma­syna sáıkes Úkimet respýblıka halqyn aýyz sýmen tolyq kólemde qamta­masyz etý úshin jańa joba ázirledi. Onda 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan jańa salalyq baǵdarlama kórinis tabatyn bolady. 2002-2010 jyldarǵa arnalǵan «Aýyz sý» salalyq baǵdarlamasyn júzege asyrý qorytyndylary Aýyz sýmen qamtamasyz etý máselesin sheshýge barlyq kózderden 195 mıllıard teńge bólinip, ıgerildi. Ol qarjyǵa 13 282 shaqyrym sý qubyrlary men aýyz sýmen jabdyqtaý jelileri salyndy, qaıta jańǵyrtyldy jáne kúrdeli jóndeý jumystary júrgizildi. 3 449 aýyldyq eldi mekenderde sýmen qamtamasyz etý jaqsardy. Osylaısha 5 mıllıonnan astam, onyń ishinde, 3,5 mıllıon aýyl turǵyndary bar, halyq aýyz sýmen qamtamasyz etildi. Atalǵan merzim ishinde 48,5 mıllıon AQSh dollary jáne 5,1 mıllıon eýro zaımdar men granttar tartyldy. Respýblıkada ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyqtaý júıe­si­nen alynatyn aýyz sý qaýipsizdigi jaǵdaıy turaq­tan­dyryldy. 2002-2008 jyldary jumys istemeıtin sý qubyr­lary­nyń úles salmaǵy 299-dan 209-ǵa jáne sanıtarlyq-epıdemıologııalyq talaptarǵa sáıkes kelmeıtinder sany 363-ten 235-ge deıin qys­qardy. Bútindeı alǵanda tasyp jetkiziletin sýdy paıda­la­natyn aýyl turǵyndarynyń qatary azaıa túsýde. 2001-2020 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamany júzege asyrýǵa qatysty jańa kózqarastar 1. Sý sharýashylyǵy sektoryna jeke kapıtaldy barynsha tartý. Sý sharýashylyǵy sektoryna jeke ınvestorlardy tartý úshin tómendegideı sharalar júzege asyrylmaq. Birinshiden, keıbir sýmen jabdyqtaý nysandaryn jekeniń paıdalanýyna berýdi zańdyq deńgeıde qarastyrý. Ekinshiden, ákimdikter ınvestısııalyq tartymdy sý arnalarynyń jumysyn orta merzimdi (1 jyldan 5 jylǵa deıin) nemese uzaq merzimdi (5 jyldan astam) tarıfterge kóshirýdi qamtamasyz etýi kerek. Úshinshiden, derbes esepteý quraldarymen 100 paıyz qamtamasyz etý qajet. Sý sharýashylyǵy sektoryna jeke ınvestorlardy tartý aýyz sýdy utymsyz paıdalanýdy tómendetýge, sýdyń óndi­risten tys rásýa bolýyn qysqartýǵa, negizgi qorlardy jań­ǵyr­týdy júzege asyrýǵa, sýdy esepteý quraldarymen qamtý­dy ulǵaıtýǵa jaǵdaı jasaıtyn bolady. 2. Jer asty sýlarynyń resýrstyq áleýetin keńinen paıdalaný. Bul oraıda eldi mekenderge barynsha jaqyn jer asty sýlary kózderin izdeýge basymdyq beriletin bolady. Eldi mekenderdi jer asty aýyz sýlary qorlarymen qamtamasyz etý jónindegi geologııalyq barlaý jumystaryna 2018 jylǵa deıin jyl saıyn 6,2 mıllıard teńge qajet bolady. 3. Sýmen jabdyqtaýdyń jańa nysandaryn salýǵa júıeli kózqaras. Sýmen qamtamasyz etýdiń jańa nysandaryn salý úderi­sin júıelendirý úshin tómendegi jáıtter qarastyry­latyn bolady. Birinshiden, sýmen jabdyqtaý jobalaryn odan ári júzege asyrýdy Úkimet jyl saıyn bekitetin jobalardyń biregeı tizimine sáıkes júzege asyrý qajet. Ekinshiden, jobalardy júzege asyrý barysynda basym­dyq krıterııleri anyqtalýy tıis. Úshinshiden, sýmen jabdyqtaý problemasyn sheshýge qa­jet bolatyn qarjylandyrý kólemin jyl saıyn respýb­lıkalyq jáne jergilikti bıýdjetterde bekitip otyrý kerek. Tórtinshiden, jobalaý-zertteý jumystaryn júrgizýge baqylaý qatań bolýy tıis. Aýyz sý • Qalalarda ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyqtaýǵa tolyq qoljetimdilik qamtamasyz etiledi. • Aýyldyq jerlerde ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyq­taý­ǵa qoljetimdilik 80 paıyzǵa deıin ulǵaıady. • Sýmen jabdyqtaý nysandaryndaǵy apattylyq 2 ese qysqarady. • Normatıvtik shyǵyndar deńgeıi 15 paıyzdan aspaıtyn bolady. Turǵyn úı qurylysyn qoldaý sharalary Úkimettiń daǵdarysqa qarsy sharalary 2010 jyly turǵyn úıdi iske qosý kóleminiń tómendeýine jol bermeı, ony 2009 jylǵy deńgeıde saqtaýǵa jaǵdaı jasady. 2011 jyly qarjylandyrýdyń barlyq kózderi esebinen 6 mıllıon sharshy metr turǵyn úı salý josparlanýda. Qazirgi ýaqytta turǵyn úı qurylysyna memlekettik qoldaý kórsetýdiń úsh negizgi baǵyttary anyqtaldy. Olar, birinshi, turǵyn úı qurylys salymdary júıesin paıdalaný arqyly satylatyn qymbat emes turǵyn úıler salý. Ekinshi, qurylysty qarjylandyrý úshin ekinshi deńgeıli bankterdi qorlandyrý. Úshinshi, ınjenerlik kommýnıkasııalar salý. Birinshi baǵyt – ol jergilikti atqarý organdarynyń tur­ǵyn úı qurylys salymdary júıesiniń áleýetin paıdalanyp satýy úshin nesıelik turǵyn úıler salýy. Bul shema Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha júzege asyrylady jáne 2011-2013 jyldarǵa 40,8 mıllıard teńge bólý qarastyrylǵan. Onyń ishinde 20,8 mıllıard teńge qanatqaqty jobalardy júzege asyrý úshin 2011 jyly bóli­netin bolady. Bul shema boıynsha qanatqaqty jobalar ústimiz­degi jyly júzege asyrylyp, respýblıkanyń búkil óńirleriniń turǵyndaryn qoljetimdi turǵyn úımen qam­tamasyz etedi. 2011-2012 jyldary osy atalǵan shema boıynsha saly­natyn turǵyn úılerge 40 mıllıard teńge shamasynda, sonyń ishinde, 2011 jyly 8 mıllıard teńge bólý qarastyrylǵan. Ol 2012 jyly 300 myń sharshy metr nesıelik turǵyn úıdi paıdalanýǵa berýdi qamtamasyz etetin bolady. Ekinshi baǵyt – ekinshi deńgeıli bankterdi qorlandyrý. 2011-2012 jyldary qosymsha 70 mıllıard teńge, sonyń ishinde 2011 jyly 57 mıllıard teńge bólý usynylyp otyr. Atalǵan shemany júzege asyrý nátıjesinde 2012 jyly 1,7 mıllıon sharshy metr kommersııalyq turǵyn úı paıdalanýǵa beriledi dep kútilýde. Úshinshi baǵyt – ol ınjenerlik kommýnıkasııalyq ınfraqurylym qurylysy. Injenerlik jeliler qurylysy turǵyn úı salynatyn aýdandarda, sonyń ishinde, jeke turǵyn úı qurylysy da bar, júrgiziletin bolady. 2011-2012 jyldary osy maqsattar úshin qosymsha 40 mıllıard teńge, onyń ishinde, 2011 jyly 10 mıllıard teńge bólý kózdelip otyr.  Ol jylyna qosymsha 1,2 mıllıon sharshy metr jeke turǵyn úıler salýǵa, sol sııaqty, memlekettik jáne kommersııalyq turǵyn úılerdi ýaqytynda iske qosýǵa jaǵdaı jasaıtyn bolady. 2011-2012 jyldary bıýdjet qarjylaryna degen qosymsha qajettilik 150 mıllıard teńgeni, onyń ishinde 2011 jyly 75 mıllıard teńgeni quraıtyn bolady. Bútindeı alǵanda joǵaryda aıtylǵan usynystar qoldaý tapqan kúnde, jyl saıyn shamamen 6 mıllıon sharshy metr turǵyn úı qurylysyn qamta­ma­syz etý múmkindigi týady. Mal sharýashylyǵyn qoldaý jónindegi sharalar «Agrarlyq sektorda etti mal sharýashylyǵyn damytý jó­ninde buryn-sońdy bolyp kórmegen joba júzege asyrylady. 2016 jyldyń ózinde et eksporty 60 tonnaǵa jetedi, munyń quny 4 mıllıon tonna bıdaı eksportyna teń. Memleket bul maqsatqa 130 mıllıard teńgelik nesıe resýrstaryn bóledi. Bul aýyldyq jerlerde 20 myńnan astam jumys oryndaryn ashýǵa múmkindik beredi, júz myńnan astam aýyl turǵyndarynyń kiris kózine aınalady. Munyń ózi maldyń barlyq túriniń asyl túlikteri men tuqymdarynyń bas sanyn kóbeıtýge múmkindik beredi. Bulardyń barlyǵy sabaqtas salalarda – aýylsharýa­shylyq, máshıne jasaýda, hımııa jáne tamaq ónerkásibinde, jem-shóp óndirisinde, tehnıka jóndeýde óndiristi ulǵaıtýǵa qozǵaý salady. Úkimet, barlyq óńirlerdiń ákimderi selodaǵy ın­dýs­trııa­landyrýdyń osynaý mańyzdy bóligimen aınalysýǵa tıis», dep atap kórsetken bolatyn Prezıdent Nursultan Nazarbaev Qa­zaq­stan halqyna arnaǵan «Bolashaqtyń irgesin birge qalaı­myz» atty Joldaýynda. Álemdik tájirıbeni jáne Qazaqstannyń jaǵdaılaryn eskere otyryp, «QazAgro» holdıngi «Iri-qara mal etiniń eksporttyq áleýetin damytý» atty joba ázirlep, ol Memleket basshysynyń qoldaýyna ıe boldy. Bul joba tómendegideı ózara baılanysty negizgi is-sharalardy júzege asyrýdy qaras­tyrady. Bordaqylaý alańdary jelilerin salý. Mal bordaqylaý alańdarynyń jelileri salynatyn bolady. Onyń mindeti maldy qa­zir­gi zamanǵy teh­no­logııalarǵa sáı­kes bordaqylaý­dy júzege asy­rý bolyp taby­lady. Et borda­qy­laý alańdarynan et kom­bınat­ta­ry­na jetkizilip, onda ettiń daıyn kommersııalyq par­tııa­lary ázir­­le­nedi. Bul ju­mysty nesıeleý «QazAgro» hol­dınginiń enshiles kom­pa­nııasy «Agrarlyq nesıe korpora­sııa­sy» AQ arqyly júzege asy­ry­lady. Nesıeleý sharttary birshama jeńildikterdi qaras­ty­ra­dy. Nesıeleý stavkasy – 6 paıyz, merzimi – 9,5 jylǵa deıin, zaımdy qaıtarýdyń jeńildikti merzimi – 2 jylǵa deıin. Fermerlik sharýashylyqtardy nesıeleý. Etti mal basynyń sanyn ulǵaıtyp, sapasyn arttyrý úshin etti mal sharýashylyǵy salasyndaǵy fermerlik sharýa­shy­lyqtarǵa qoldaý kórsetilip, damytylatyn bolady. Fermerlik sharýashylyqtarǵa qoldaý kórsetý nesıeleýdiń «Sybaǵa» atty arnaıy baǵdarlamasy sheńberinde júzege asyrylady. Fermerlik sharýashylyqtarǵa nesıeler jeńildikti túrde beriledi. Asyl tuqymdy tóldeıtin mal sharýashylyqtary jelilerin qurý. Qazirgi ýaqytta Qazaqstanda 18 aılyq buqalardyń ortasha tiri salmaǵy shamamen 310 kılony quraıdy, al álemde standartty salmaq 520 kılo bolyp tabylady. Taýarlyq tabynnyń ónimdiligin arttyrý úshin 5 jyl ishinde shamamen 72 myń bas joǵary ónimdi, et baǵytyndaǵy iri qara maldy ımporttaý josparlanyp otyr. Et óńdeý keshenderin qurý. Qazirgi zamanǵy et óńdeý keshenderi et ónimderiniń eksport­tyq partııalaryn qalyptastyratyn bolady. Et óńdeýshi keshenderdi qarjylandyrýdy «Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ jeńildikti jaǵdaılarda júzege asyratyn bolady. Tabyndy basqarý men konsaltıngtiń qazirgi zamanǵy ortalyǵyn qurý. Ortalyqtyń mindeti tabyndy basqarý men tóldetýdiń aqparattyq  júıesin qurý, asyl tuqymdy materıaldy tańdaý men jetkizý bolyp tabylady. Jobany júzege asyrý 2016 jyly shamamen 60 myń tonna jáne odan keıingi 5 jylda jylyna 180 myń tonnaǵa deıin eksporttalatyn et óndirisine jaǵdaı týǵyzady. Osy atalǵandardyń syrtynda jem-shóp óndirisin damytý, veterınarııa júıesin jetildirý baǵytynda da aıtarlyqtaı jumystar atqarylatyn bolady. 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan memlekettik densaýlyq saqtaý baǵdarlamasy 2010 jyldyń 29 qarashasynda Memleket basshysy 2011-2015 jyldary densaýlyq saqtaýdy damytýdyń «Salamatty Qazaqstan» baǵdarlamasyn bekitti. «Salamatty Qazaqstan» baǵdarlamasy Memleket basshysy neǵurlym basym baǵdarlama retinde atap kórsetken tórt sheshýshi memlekettik baǵdarlamalardyń qataryna jatady. 2005-2010 jyldardaǵy memlekettik baǵdarlama: júze­ge asý qorytyndylary. «Halyqtyń densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń kodeksi qabyldandy. Densaýlyq saqtaýdyń, jergilikti jáne respýblıkalyq mańyzdaǵy medısınalyq bilim berýdiń 59 nysanynyń qurylystary salyndy jáne qaıta jańartyldy. Ulttyq medısınalyq holdıng quryldy. 2010 jyldyń 1 qańtarynan Birtutas ulttyq densaýlyq saqtaý júıesi engizilýde. О́mir jasynyń kútiletin uzaqtyǵy: 2005 jyly – 65,91; 2009 jyly – 68,6 jas. Jalpy ólim kórsetkishi: 1000 adamǵa shaqqanda 2005 jyly – 10,37; 2009 jyly – 8,97. Ana ólimi: jańa týǵan 100 nárestege shaqqanda 2005 jyly – 40,5; 2009 jyly – 36,8. Sábı ólimi: tiri týǵan 1000 nárestege shaqqanda 2005 jyly – 15,15; 2009 jyly – 18,23. (Búkilálemdik densaýlyq saqtaý uıymynyń jańa krıterıılerin eskergende). Týberkýlezben syrqattaný: 100 myń turǵynǵa shaqqanda 2005 jyly – 147,3; 2009 jyly – 15,3. 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan densaýlyq saqtaýdy da­my­tý­dyń «Salamatty Qazaqstan» memlekettik baǵdar­la­masy. Maqsat: Qazaqstan Respýblıkasy azamattarynyń densaý­lyq­taryn nyǵaıtý jáne eldiń áleýmettik-demografııalyq damýyn qamtamasyz etý úshin tıimdi densaýlyq saqtaý júıe­sin qurý. 2011-2015 jyldarǵa tıesili barlyq shyǵyndar – 445,66 mıllıard teńge. Baǵdarlamany júzege asyrý baǵyttary: • azamattardyń densaýlyǵyn qorǵaý máseleleri boıynsha sektoraralyq jáne vedomstvoaralyq is-qımyldardyń tıimdiligin arttyrý; • profılaktıkalyq is-sharalardy, skrınıngtik zertteýlerdi kúsheıtý, dıagnostıkany, negizgi áleýmettik mańyzdy dertterdi dıagnostıkalaý men emdeýdi jetildirý; • sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qyzmetti jetildirý; • Birtutas ulttyq densaýlyq saqtaý júıesindegi medısı­nalyq kó­mekti uıymdastyrýdy, basqarý men qarjylandyrýdy jetildirý; • medısınalyq, farmasevtıkalyq bilim berýdi jetildirý, medısınada ınnovasııalyq tehnologııalardy damytý jáne engizý; • dári-dármektiń halyq úshin qoljetimdi ári sapaly bo­lýyn arttyrý. Memlekettik baǵdarlamany júzege asyrý halyqqa ne beredi? 1. Dárigerdi, medısına uıymyn, jeńildikti dáriler men dárihanalardy tańdaý erkindigi qamtamasyz etildi, sol sııaqty, otandyq dári-dármekke qoljetimdilik arttyryldy. 2. Áleýmettik qyzmetkerler ınstıtýtyn engizý nátı­je­sinde medısınalyq-áleýmettik pro­b­lema­lardy sheshýge kóńil aýdaryldy. 3. Dári-dármek pen tamaq ónim­deri qaýipsizdigine baqylaý jasaýdyń qazirgi zamanǵy júıe­sin engizý esebinen dári-dármek pen azyq-túlik ónim­deri­niń sapa­sy arttyryldy. 4. Salamatty ómir saltyn engizý úshin jaqsy jaǵdaılar men múmkindikter jasaldy, sport klýbtary men fıtnes-ortalyqtar halyq úshin qol­je­tim­di boldy. 5. Dıagnostıka men emdeýdiń halyqaralyq standarttaryn engizý esebinen emdeýdiń sapalyq, qol­jetimdilik jáne qaýip­siz­dik deńgeıi arttyryldy. Baǵdarlamany júzege asyrý medısına qyzmetkerlerine ne beredi? Jumys úshin jaqsy jaǵdaılardaǵy jumystyń kólemi men nátıjelerine qaraı kóbirek tabys tabý múmkindigi týdy. Kásibı biliktilikti, sonyń ishinde, shet elde de kóterýdiń múmkindigi kóbeıdi. Qazirgi zamanǵy jabdyqtarmen jumys isteý jáne jańa tehnologııalardy paıdalaný múmkindigi artty. Baǵdarlamany júzege asyrý memleketke ne beredi? Azamattardyń syrqattarynan, múgedektigi men merziminen buryn qaza bolýynan keletin tikeleı jáne janama shyǵyn­dardy qysqartý esebinen Qazaqstan ekonomıkasyna aıtar­lyq­taı úles qamtamasyz etildi. Azamattardyń densaý­lyq­taryn qorǵaý men ny­ǵaıtýda azamattardyń, jumys berýshi­ler­diń, medısınalyq qy­z­met qórsetýshiler men memleket jaýapkershiliginiń ońtaıly tepe-teńdigi qamtamasyz etildi. Táýekelderdi basqarýdyń jańa júıesin engizý nátıjesinde sanıtarlyq-epıdemıologııalyq, me­dı­sınalyq jáne farma­sev­tıkalyq qyzmet salasyna baqylaý ońtaılan­dy­ryldy. Den­saýlyq saqtaýdy qarjylandyrýǵa qosym­sha kózder tar­tyldy: memleket-jeke menshik áriptestigi, azamat­tar­d­yń jınaq­taýshy esep-shottary, erikti medısınalyq saqtandyrý. Baǵdarlamanyń birinshi baǵyty. Halyqtyń densaýlyǵyn nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan vedostvo­aralyq is-sharalardy júzege asyrý boıynsha taratylatyn bıýdjettik baǵdarlamaǵa biregeı bıýdjettik klassıfıkasııa engizý. Qoǵamdyq densaýlyqty saqtaý máseleleri boıynsha 7 sektoraralyq baǵdarlamalardy júzege asyrý. Qoǵamdyq densaýlyq salasyndaǵy memlekettik baǵdarlamany júzege asyrýǵa bıznes qurylymdar men ÚEU-lardy tartýdyń tıimdi tetikterin kelise otyryp ázirleý jáne engizý. Baǵdarlamanyń ekinshi baǵyty. Profılaktıkalyq is-sharalardy, skrınıngtik zertteýlerdi kúsheıtý, dıagnostıkany, negizgi áleýmettik mańyzdy dertterdi dıagnostıkalaý men emdeýdi kúsheıtý. Baǵdarlamanyń úshinshi baǵyty. Sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qyzmetti jetildirý. Maqsatty ındıkatorlar: • 2015 jylǵa qaraı kútiletin ómir súrý uzaqtyǵyn 70 jasqa deıin ulǵaıtý; • ólimniń jalpy koeffısıentin 15 paıyzǵa tómendetý; • náreste ólimi kórsetkishin 1,5 ese tómendetý; • ana ólimi kórsetkishin 1,5 ese tómendetý; • balalardyń ókpe qabynýymen syrqattanýyn 50 paıyz­ǵa, odan bolatyn ólimdi 20 paıyzǵa tómendetý; • qaýipsizdik kórsetkishine sáıkes kelmeıtin tamaq ónim­deriniń úles salmaǵyn 2008 jyly – 2,7 paıyzǵa, 2015 jyly 1 paıyzǵa tómendetý; • 2015 jylǵa qaraı medısınalyq ımmýnnobıologııalyq dári-dármekterdi shyǵarý jóninen otandyq baza qurylatyn bolady. Baǵdarlamanyń tórtinshi baǵyty. Birtutas ulttyq densaýlyq saqtaý júıesindegi medı­sınalyq kómekti uıymdastyrýdy, basqarý men qarjy­lan­dyrýdy jetildirý. Baǵdarlamanyń besinshi baǵyty. Medısınalyq, farmasevtıkalyq bilim berýdi jetildirý, medısınada ınnovasııalyq tehnologııalardy damytý jáne engizý. Baǵdarlamanyń altynshy baǵyty. Dári-dármektiń halyq úshin qoljetimdi ári sapaly bolýyn arttyrý. Maqsatty ındıkatorlar: - praktıkalyq daǵdylardy qalyptastyrý úshin óńirlik sımýlıasııalyq ortalyqtar qurý; - sheteldik basylymdardaǵy jarııalanymdar men pa­tent­terdiń úlesin arttyrý; - halyqaralyq talaptarǵa sáıkes keletin otandyq dári-dármekterdiń úlesin arttyrý, - 2015 jylǵa qaraı barlyq synaq zerthanalary halyq­aralyq standarttarǵa sáıkes keletin bolady. 2011-2020 jyldary bilim berýdi damytýdyń memlekettik baǵdarlamasy Bıyl 2005-2010 jyldarǵa arnalǵan bilim berýdi damytý­dyń memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrý aıaqtalady. «Bilim berý týraly» zań jańa redaksııada qabyldandy. Bes respýblıkalyq ortalyq quryldy. Mektepke deıingi uıymdar jelisin ulǵaıtý esebinen mektepke deıingi tárbıe men bilim berý 16,3 paıyzǵa artty. Oqýshylar orny tapshylyǵy 129 myń orynǵa qysqardy. Tórt aýysymmen oqý joıyldy. Úsh myńnan astam mektep ınteraktıvti kabınettermen jabdyqtaldy. Mektepterdiń 34 paıyzy keń jolaqty ınternetke qosyldy. Kásiptik lıseıler jelisi 118-ge kóbeıip, kontıngent 172 myń adamǵa artty. Úsh deńgeıli bakalavr-magıstr-Ph.D doktory boıynsha mamandar daıarlaý engizildi. 43 joo-ǵa sapa menedjmenti júıesi engizildi. Joo-lardyń materıaldyq-tehnıkalyq bazalary nyǵaı­tyl­dy. 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan bilim berýdi damytý baǵdarlamasynyń maqsaty bilim berýdiń básekege qabilettigin arttyrý, azamattardyń materıaldyq jáne rýhanı ál-aýqatyn jaqsartý úshin adamı kapıtaldy damytý, sapaly bilim alý qoljetimdiligin barsha úshin de qamtamasyz etý jolymen ekonomıkanyń turaqty ósýine qol jetkizý bolyp tabylady. Baǵdarlama 9 baǵytta júzege asyrylady. 1. Bilim berý júıesin qarjylandyrý. 2. Pedagog mártebesi. 3. Bilim menedjmenti. 4. «e-learning» elektrondy oqytý. 5. Mektep jasyna deıingi tárbıe men oqytý. 6. Orta bilim. 7. Tehnıkalyq jáne kásiptik bilim. 8. Joǵary jáne joo-dan keıingi bilim. 9. Tárbıe jumysy jáne jastar saıasaty. Memlekettik baǵdarlama jobasy sheńberinde úsh tilde oqy­tatyn mektepter sanyn 720-ǵa deıin ulǵaıtý, halyq­ara­lyq «Bolashaq» baǵdarlamasy sheńberinde aǵylshyn tildi pedagog kadrlaryn daıarlaýdy qamtamasyz etý, tildi meń­gerýdiń halyqaralyq standarty negizinde memlekettik tildi «Balabaqsha-mektep, kásiptik lıseı, kolledj-joǵary oqý orny» boıynsha úzdiksiz oqyp-úırený júıesin qurý júzege asyrylady. Qazaq tilin bilý deńgeıin baǵalaýdyń Qaztest júıesi engiziletin bolady. Baǵdarlamadan kútiletin tıimdilikter. Halyqaralyq reıtıngter kórsetkishiniń jaqsarýy. Qazaq­standyq bilim berý júıesiniń tartymdylyǵyn qamtamasyz etý. Balalardyń mektepke deıingi tárbıe men oqýǵa qol­jetim­diligin qamtamasyz etý. Balanyń oqýy týraly qashyqtyqtan aqparattyq habarlaý. Muǵalimderdiń qyzmet babynda ósý júıesin qamtamasyz etý. Oqýshylardyń sapaly bilimge, ozyq bilim berý resýrstary men tehnologııalaryna qol jetkiz