Azamattarymyz belsendilik tanytsa ıgi

«Qazaqstan Respýblıkasynyń kezekten tys prezıdenttik saılaýyn baqylaý jónindegi Respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııasy» saılaýaldy jáne saılaý barysy is-sharalaryna baqylaý jasap, qandaı da bir saılaý zańdylyqtaryn buzýshylyqtarǵa jol berilmeýin qada­ǵa­­lap, úgit-nasıhat naýqany barysynda ákimshilik resýrstardyń paıdalanyl­maı, saılaýdyń ádiletti ótýine, oqý ýaqytynda mektep oqýshylary men stýdentterdiń kópshilik kórinister úshin tartylmaı, saılaý komıssııalarynda barlyq partııa ókilderiniń enýi men saılaýshylar tizimderiniń durystyǵyna nazar aýdarýdy mindetimiz dep sanaıtyn komıssııa quramynda esimderi elge belgili azamattar barshylyq ekeni belgili. Bizdiń tilshimiz joǵaryda atalǵan máselelerge baılanysty kózqarasyn bilmek maqsatpen osy qoǵamdyq komıssııanyń múshesi, jazýshy Smaǵul ELÝBAIDY sózge tartqan bolatyn. – Smaǵul aǵa, ózińiz quramyna engen qoǵamdyq komıssııa saılaýaldy úgit-nasıhat jumystary bastalǵan­nan beri baıqaýshylyq jumystarǵa kirisip ketkeni aıan. Ne baıqadyńyzdar? – Elimizde ótetin prezıdenttik saılaýda Qazaqstan halqy tek prezıdent saılap qana qoımaıdy, óziniń aldaǵy bolashaǵyna tańdaý jasaıdy. Sondyq­tan Nurlan inimniń (Erimbetov) osyn­daı bir qoǵamdyq komıssııa quramyz degen oıyna qoldaý bildirip, onyń qu­ramy­na enýge kelisimimdi berdim. Bul meniń birinshi ret baıqaýshy retinde saı­laýǵa qatysýym. Jalpy, meniń oıym­da árbir qazaqstandyqtyń saılaýdan tys qalýǵa azamattyq esh quqyǵy joq. Sebebi, memleketińniń basshysyn saılaý – ol seniń ózińniń, otbasyńnyń, bala-shaǵań­nyń bolashaǵyna tikeleı qatysty. Osy tań­daý jasaý arqyly sen elińniń de, óziń­niń de bolashaqtaǵy tańdaýyńdy jasaı­syń. Bul – táýelsiz elińniń bolashaǵy degen sóz. Endeshe, osyndaı naýqanda belsendilik tanytpaǵan adam qandaı kezde belsendi bolady? Komıssııa qurylýynyń da negizgi maqsaty osynda jatyr. Eger biz ótken ómirimizge kóz salsaq, Keńes ókimetiniń tusynan bastap, bizdiń saılaýǵa degen kózqarasymyz onsha bolmaǵany aıan. Sebebi, totalıtarlyq zamanda saılaýshynyń shyn máninde erki bolǵan joq. Barlyǵy aldyn ala sheshilip qoıylatyn, tek san kóbeıtý úshin, paıyzdyń úlken etip kórsetilýi úshin jasalatyn. Buıryqtyń kúshimen, bas­tyq­tardyń nyǵarlaýymen, bilektiń kú­shimen saılaýǵa qatysý májbúrlenetin. О́kinishke qaraı, osy ádet bizderdiń sa­na­myzǵa sińip qalǵandaı. Al azamattyń óziniń tańdaý quqyǵynyń bolmaýy – úlken kemshilik. Al qazirgideı táýel­siz­dik alǵan zamanda azamattar tarapynan belsendiliktiń tabylmaı qalýynyń bir sebebi osydan bolsa kerek. – Siz birneshe jyl qatarynan Eýropada turyp, eńbek ettińiz. Aı­ty­ńyz­shy, olardyń azamattarynyń bel­sendiligi qandaı dárejede? – Árıne, batystaǵy saılaý bólekshe. Onda paıyzdy ulǵaıtýdy maqsat tut­paı­dy. Halyqtyń 50 paıyzynyń daýy­syn alsa, ol el seniminiń óte jaqsy kór­setkishi dep baǵalanady. Jáne olarda azamattardyń saıası belsendiligi óte joǵary dárejede. Biz úshin de árbir qazaqstandyqtyń úıinde otyryp qal­maı, saılaýǵa qatysýy mańyzdy. Jáne olardyń árqaısysynda saılaýdy osy­laı ádil, ashyq ótkizýge bolady eken ǵoı degen senim paıda bolsa, onda ko­mıssııanyń maqsatynyń oryndalǵany. Al endi osy komıssııanyń múshesi retinde Qyzylorda oblysynda bolyp qaıttym. Kóńilim qýanǵany, saılaý ýchaskeleri «100 mektep, 100 aýrýhana» aıasynda salynǵan jańa mektepterde ornalasypty. Ondaı mektep keıde aýyl túgili buryn Almatynyń ózinde bolmaıtyn. Jasaqtalýy men jab­dyqtalýyn kórgende kóńiliń tolady. – Sonda barlyǵy óte joǵary deńgeıde me? Eshqandaı olqylyq kórmedińiz be? – Qoǵamdyq komıssııa bolǵandyq­tan, biz kórgen-bilgenimizdi OSK-ǵa aı­typ turýdy mindetimiz sanaımyz. Árı­ne, eshbir is minsiz, kemshiliksiz bol­maı­dy. Másele sonyń kórsetilgen ýaqy­tyn­da jóndelýinde. Biz ótkende OSK-ǵa ashyq hat joldadyq. Mysaly, lıng­vıs­tıkalyq komıssııanyń jumysyn zań­na­malyq turǵydan qaıta qaraý týraly. Sebebi, ol komıssııadan memlekettik tildi jetik bilmeıtin adam ótip ketip otyr. Osyny kórgen azamattyń kóńi­li­ne saılaýǵa degen senimsizdik ornaýy ǵajap emes. Osyny biz hatymyzda kórsettik. Úmitkerlerdi nasıhattaıtyn bılbordtardyń úlken qalalarda ilinýi jónindegi ketken kemshilikterdi de aıtyp kórsettik. Al OSK-dan bizdiń usynystarymyzǵa degen naqty jaýap túspedi. Osyǵan tańqalýdamyz. Kerek deseńiz, OSK týraly da jańa zań qabyldanýy qajet degen oıdamyz. – Sózińizge qaraǵanda, komıssııa saılaý ótken soń da jumysyn jalǵastyra be­retin tárizdi. Sebebi, zańnamalyq óz­ge­rister úshin jumys júre berýi tıis qoı. – Durys ańǵarypsyz. Biz qoǵamdyq uıym retinde tirkelgendikten, jumysymyzdy saılaý bitti dep doǵaryp qoımaımyz. Aldaǵy saılaýlar úshin, zańnamalyq ózgerister engizý baǵytynda jumysymyzdy jalǵastyra beremiz degen oıdamyz. Áńgimelesken Anar TО́LEÝHANQYZY.