Aýyr atletıka: búgin jáne erteń

Sońǵy kezderi aýyr atletıkadan Qazaq­stan quramasy ár jarystarda kem degende eki-úsh altyn júlde alatyn jaǵdaıǵa jetip otyr. Buǵan Beıjiń Olımpıadasy, 2009 jáne 2010 jyldary ótken álem chempıonattary men Azııa oıyndary dálel bola alady. Qytaıda Qa­zaq­stan quramasy bir altyn, eki kúmis jáne bir qo­la ıelense, Goıang pen Antalıadaǵy álem­dik dodada alty altyn jáne bir qola medal je­ńip al­dy. Al byltyr Gýanchjoýda ótken Azııa oıyn­da­ryn­da sport­shy­larymyz úsh al­tyn jáne kúmis pen qola júldeler ákeldi. Bul Aýyr atletıka fede­ra­sııasynyń jarys­tyń osy túrin jyl­­dan jylǵa damytý úshin qolda bar jaǵdaıdyń bárin jasap ke­le jatqanyn kórsetedi. Jaqynda biz osy jaǵdaıdy bilý úshin Azııa aýyr atletıka konfederasııasynyń vıse-prezıdenti, elimizdiń aýyr atletıka federa­sııa­synyń prezıdenti Qaırat TURLYHANOVTY áńgimege tartqan edik. – Qaırat Bolatuly, byl­tyr­ǵy jylǵy jarystarǵa qan­daı baǵa berer edińiz? О́tken jylǵa ókpeńiz joq pa? – О́kpem joq. Byltyrǵy ju­­mys­­tar josparly, júıeli túrde ótti. Búginde Qazaqstannyń aýyr atletıkasyn búkil álem biledi. 2010 jyly bizdiń sportshylar jaq­sy óner kórsetti. Endi aldaǵy basty maqsatymyz – London Olım­pıa­da­synda eki-úsh altyn júlde jeńip alý. Ar jaǵynda kúmis, qola medaldar bolatyny anyq. – Eki-úsh altyn bizge az bolmaı ma? – Biz altynǵa dánigip alǵan sııaqtymyz. London Olımpıa­da­syn­da altyn alý ońaı bolmaıdy. Sondyqtan bizge qazirden bastap chempıondarǵa kóp úmit arta bermeı, kóptiń arasynda kórinbeı júrgen jastardy shyǵarý kerek. – Bizde jańa esimder shyǵyp jatyr ǵoı. Olar týraly ne aıtar edińiz? – Álem chempıonatyna Almas О́teshov pen Dáýren Sháýteevti apar­dyq. Jańa jyl aldynda Shym­kentte ótken Qazaqstan kýbogynda jas­tary­myz jaqsy jaǵynan kó­rin­di. Jas­tar ishinde taǵy Jazıra Ja­parkúl, Rús­tem Sybaı, Roman Rýsıanovskıı, Qýa­nysh Rahatov, Erbolat Jolamanov, Aıbol Aldabergenov, Alek­sandr Zaıchıkov, Erbol Meıirmanov pen Sáýle Sádýaqasovany aıtý­ǵa bolady. Qazir jastarǵa qol­daý kórsetilip jatqany tek fede­ra­sııa­nyń ǵana emes, ol Týrızm jáne sport mınıstrligi men bapkerler ko­man­dasynyń birigip istep jatqan ju­mysy. Aýyzbirlik, tártip bolsa bári bolady. – Shet el mamandary sizderge qandaı keńes berip júr? – Afına Olımpıadasynan keıin sol kezdegi Týrızm jáne sport agenttiginiń tóraǵasy Dáýlet Tur­lyhanov Túrkııadan Enver Túrke­lerı­di shaqyrǵanyn bilesizder. Osy kisi bizge kóp kómektesýde. Biz­ge deıin de ol 2-3 Olımpıada che­m­pıonyn da­ıyn­daǵan. Bilikti bapker jasy ózi­niń áriptes­teri­nen úlken bolǵany­men bá­rin bilip otyrady. Sport­shy­nyń deń­geıin, kimge qan­daı tamaq jaǵa­ty­nyn, qandaı vıtamınızasııa kerek ekenin bárin biledi. Onyń Qa­zaq­­stan­da tu­ryp jatqanyna 10 jyl­dan astam ýaqyt boldy. Kelesi jyly buıyrsa, ekinshi Olımpıadasy bo­la­dy. Qazir bizdiń bapkerler so­ǵan qa­rap kóp nárseni úırenip júr. Ja­qynda onyń uly Semeıdiń qyzyn aldy. Endi ol qazaqqa quda bolyp otyr. – О́tken jyly jarystarda qatelikter boldy ma? – Antalıada ótken álem chem­pıo­natyna kóńilim tolmady. Gýanchjoýda budan da jaqsy óner kór­setýge bolar edi. Biraq oǵan bar kúshimizdi sal­madyq. О́ıtkeni, aldaǵy ja­rys­tarǵa daıyndalý úshin ózimizdiń qu­pııa­­l­a­ry­myzdy ash­qymyz kelmedi. Ony tak­tıka­lyq ádis, aıla-tásil deıdi ǵoı. Olar­­syz jarysqa qaty­sýǵa bolmaıdy. – Qazir aýyr atletıkaǵa «Sa­m­­ruq-Qazyna» qorynyń kóp kó­mek­tesip jatqanyn bilemiz. Byl­tyr sizderge qor qansha qarjy bóldi? – «Samruq-Qazyna» qory­nyń tóraǵasy Qaırat Kelimbetovke, onyń janynan qurylǵan «Sa­m­ruq-Qazy­na-Astana» korporatıvtik qoryna kóp rahmetimdi aıtqym keledi. On­daǵy azamattar jarysqa ba­ryp, aýyr atle­tı­­ka­nyń jaǵda­ıyn óz kóz­deri­men kó­r­­gen­nen keıin bizge kómek­tesip ja­tyr. Osy­nyń bári birigip istegen ju­mys­tyń ar­qasy dep bilemin. Al byltyr qor aýyr atletıkaǵa 1 mln. AQSh dol­lary kóleminde qar­jy bóldi. Bıyl Almaty oblysynda salynatyn aýyr atletıka orta­ly­ǵyna 4 mln. AQSh dollaryn bóleıin dep otyr. – Osy ortalyq jóninde aıt­sańyz, onda ne bolady? Qandaı jaǵdaı jasalady? – Bul ǵylymı zertteý ortaly­ǵy bolady. Ol Almaty obly­sy­nyń Qa­ra­saı aýdany men Jambyl obly­sy­nyń túıisken jerinde Úsh­qońyrǵa qa­raı salynady. Onda dú­nıe júziniń mamandary oqý-jat­tyǵý jıyndaryn ótkizip, bapkerlermen tájirıbe bó­li­sedi. Or­ta­lyqtyń ákimshilik korpýsy, basseın, fýtbol, basketbol alań­dary, qonaq úıi, 30 shaqty pomost, medı­sınalyq bólmeleri bo­lady. Ol jer­ge Qytaı men Reseı­diń medı­sınalyq ma­man­dardy shaqyrýdy josparlap otyrmyz. Qytaıda 8 mln. adam aýyr atletıkamen aına­lysady eken. Biz de solardan úlgi alsaq dep oılaımyn. – Qytaıdan Maııa Maneza men Zýlfııa Chınshanlony sha­qyryp edik qoı... – Iá, olardy biz nátıje úshin, ekeýine qarap bizdiń sportshy­larymyz boı túzesin degen oımen, ekeýi ziltemir kóterip jatsa, bizdiń sportshy­lardyń osyny men nege kótere al­maımyn, olardan qaı jerim kem dep oılandyrý úshin aldyq. – Endi nátıje kórinip jatyr ma? – Nátıje bar. – Kelesi Olımpıadaǵa kim barady? – Ony aıtý áli erte. Aldy­myz­da áli Parıjde ótetin álem chempıonaty tur. – Qazir Qazaqstanǵa kelip, eli­mizdiń atynan synǵa túsip, sport­tyq karerasy bitken soń óz elderine ketip jat­qan­dar bar ǵoı. Reseıden kelgen Svetlana Podo­bedovany aıta­myn. Onyń qaıtyp ketý oıy joq pa? – Shynyn aıtý kerek, biz ony izdegen joqpyz. Ol bizdi ózi izdep keldi. Qazir Qazaqstannyń jaǵ­da­ıyn kórip, bizge kelgisi keletinder kóp. О́te kóp. Olardy alý oıy­myzda joq. Biz ózimizdiń sport mektepterindegi ul-qyz­dary­myzdy kó­terýimiz kerek. – Kezinde ózińiz Semeıdiń ákimi boldyńyz ǵoı. Jergilikti jerde sportty damytý úshin aldymen ne isteý kerek dep oılaısyz? – Ol úshin ákimdikte, sport bas­qarmasynda jergilikti sport­ty jaq­sy biletin adam otyrýy kerek. Bul sportqa qana emes, bar­lyq salaǵa baılanysty. Mysa­ly, Týrızm jáne sport mınıstri Temirhan Dosmuham­betov ózi sport ma­ma­ny bolǵannan keıin sportty jaqsy biledi. Sportqa jaýapty adam so­nyń ishinde júrýi kerek, ol adam­nyń ishki dúnıesi bolýy kerek. Keıde ol kisi bizge kelip, nege bulaı boldy, onyń sebebi nede dep surastyryp jatady. – Joǵarydaǵy saýaldy qo­ıyp otyrǵanymyz barlyq óńir­de aýyr atletıka birdeı damysa degen tilek qoı bizdiki. – Onyń durys, árıne. Ol úshin jer­gilikti sport basqarmasynyń bas­shysy ákimmen tyǵyz baı­lan­ys­ta ju­mys isteýi kerek. Ákimge saýat­ty túr­de jaǵdaıdyń bárin túsindirip, óz oıyn naqty dáleldermen jetkizetin bol­sa, aýyl, aýdandaǵy sporttyń da­mı­tyny sózsiz. Osy jerde aýyr at­le­tı­kanyń Almaty oblysynda jaq­sy da­myp kele jatqanyn atap ótken jón. Ob­lys ákimi Serik Úm­betovke kóp rahmet, ol kisi jalpy barlyq sportqa qol­da bar jaǵ­daıdyń bárin jasap jatyr. Áńgimelesken Dastan KENJALIN.