Endigi maqsat – eksport

Otandyq taýarlardyń syrtqy rynoktaǵy básekelestigin arttyrý jolyndaǵy is-izdenister bıyl Qaraǵandy aımaǵynda qulashyn keńge jaıǵaly otyr. Jaqynda qabyldanǵan «Eks­port-2020» eksportty damytý jáne jyldamdatý baǵdarlamasy oǵan qolaıly múmkindikter týǵyzady dep kútilýde. Ol Úki­mettiń 2010 jyldyń 29 qarashasyndaǵy 1625 qaýlysymen bekitilgen jergilikti ónimderdi eksporttaýshylardyń shyǵy­ny­nyń ornyn toltyrý joly arqyly shyǵarý boıynsha memlekettik qoldaý jasaý jaǵdaılary men erejelerine sáıkes iske asyrylady. Onyń negizgi maqsaty eks­portqa beıimdelgen jáne eko­nomıkanyń shıkizattyq emes júıesindegi jumys isteýshi eks­­porttaýshy kásip­oryn­dar­dyń qataryn ulǵaıtý jáne qa­zaq­stan­dyq ónimder eksporty geo­gra­fııasyn ke­ńeıtý úshin keshendi qol­daý­dy qamtamasyz etý bolyp ta­by­lady. Kór­se­­ti­letin mun­daı kó­mek sha­ǵyn jáne orta ká­sip­kerlik býyn­da­ǵy otandyq kompanııalarǵa, ju­mys isteýshi jáne óńdeý júıe­sindegi múm­kin­digi bar eks­porttaý­shy­larǵa arnalǵan. Buǵan baılanysty salmaq júgin Eksport jáne ınvestısııalar jónindegi ulttyq agent­tigi men «Qazeks­port­Garant» eks­port­tyq nesıeleý qamsyz­dan­dyrý kor­po­rasııasy» AQ kóteredi. Baǵdarlamany daı­yn­daǵan oblys­tyq kásipkerlik jáne óner­kásip basqarmasynan bilgenimizdeı, eks­porttaýshy­lar shyǵyny túrle­ri­niń ornyn toltyrýǵa shet elderde ónim­derdi jáne taýarlyq belgilerdi tirkeý, ony sertıfıkattaý, otandyq taýarlardy jarnamalaý, kórmelerge qatysý, ma­man­dardy oqytý nemese sheteldik sarapshyny qazaqstan­dyq óndiriske tartý jatady eken. Jáne bir túsindirilgen­deı eksporttaý­shy­nyń negizdelgen jáne qujattalǵan shy­­ǵyndardyń 50 paıyzy kóle­minde shyǵyndardyń bir ne birneshe túri­niń orny toltyra alýyna múm­kin­digi bar. Sony­men birge, otandyq ká­sip­oryn­dardy servıstik qoldaý aıa­syn­da eksporttyq rynoktar boı­yn­sha marketıngtik jáne sa­rap­tama­lyq kómek, ımport­taý­shy elderdiń rynoktyq ahýa­ly týraly saýdalyq aqparatpen qamtamasyz etý, qazaq­standyq óndirisshilerdiń taýarla­ryn ta­nystyrý boıynsha tusaý­ke­serlik sharalar uıymdastyrý jáne ótkizý, otandyq ónim­der­di tutyný­shy­lardy izdestirý júrgiziledi. Syrtqy eko­nomı­ka­lyq kelisimdegi arasynda mindetterdi oryndaý boı­ynsha kommersııalyq jáne saıası táýe­keldi qamsyzdandyrý osy ba­ǵyt­taǵy sharalardyń biri. Jalpy alǵanda, jańa bıznes-bastama­lar­dy qoldaýda eks­port­qa birinshi shy­ǵý­shylarǵa, eksport geografııasyn keńeı­tý­shilerge, shaǵyn jáne orta bıznes nysandary bolyp ta­by­la­tyn eksporttaýshy kásip­oryn­darǵa basymdyq beriletindigin atap ótpeske bol­maı­dy. Elimizdegi belgili bankterdiń jeńildikpen nesıe berýge yntalylyǵy da isti alǵa bastyrýy tıis. Bizde búginde tól ónim­deri­miz­diń syrtqy rynokta da ótim­direk bola alatyn túrleri barshylyq. Atalǵan baǵdarla­ma­nyń soǵan múmkindik ke­ńeıt­pektigi kóńilge qonady. О́n­dirisi qalyptasqan, kúsh-qa­bileti ny­ǵaıǵan birqatar kásiporyndarǵa zor umtylys týǵyzatyndyǵy daýsyz. Eksportty damytý eko­nomıkamyzdy órkende­tý­diń óreli joly ekeni anyq. Sol úshin baǵyttalǵan jańa qadam isker toptar arasynda jyly qabyl­dan­dy. Qazaqstandyq ónim­di alysqa ta­ny­tý izdenisterine sony serpin beretindigi úmit úlkeıtýde, – deıdi kásip­kerlerdiń Ortalyq Qazaqstan qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Talǵat Doskenov. Ázirge ishki rynokta syrt­qy ónimderdiń úlesi salmaq­ty­raqtyǵy belgili. Saıyp kelgende, eksport­tyq áleýetti kóte­rýge óndiristi óńirdiń ba­tyl bet túzeýi jaıdan-jaı emes. Sharýashylyqtyń qaı sa­lasynda bolmasyn básekele­se ala­tyn taýarlar tabylady. Máselen, qaraǵan­dy­lyq dári­ger ǵalymdar­dyń maq­ta­nyshy «Arglabın» pre­paraty biraz elge tanymal. Alaıda, eks­port­qa shy­ǵarylý kólemi kóńil kón­shit­peıdi. Otandyq dárilik ónim­derdiń 85 paıyzyn qaıta óndirilgen preparattar qamty­sa, al biregeı preparattar rynogy 15 paıyzdan aspaı­dy. Sondyqtan syrttan jetkiziletin túrleri áli basym. El Úki­metiniń farmasevtıka óner­kásibin damytý­dyń 2010-2014 jyldarǵa arnalǵan baǵdarla­masynda osy merzim araly­ǵyn­da memleket qajet­tigin qa­naǵat­tandyrýda otandyq dári-dármekter úlesin 50 paıyzdyq deńgeıge jetkizý belgilengen. Bul rette Qara­ǵan­dydaǵy «Fı­tohımııa» halyqaralyq ǵy­lymı-óndiristik holdıngi» AQ janynan qurylǵan óndi­ristik keshenge úlken mindet júktelip otyr. Sonyń ishinde eksporttyq úles te umytyl­maıdy. О́ndiristi osyǵan laı­yq qaıta ja­raqtandyrý, ın­dýs­trııalyq-ınnova­sııalyq joba­lardy iske asyrýǵa birinshi kezekte mán berý búgingi kúndegi jumystyń basty ba­ǵytyna aınalyp keledi. Qara­ǵandy quıý zaýyty óndiristik birlestigi sııaqty eksportqa ónim shy­ǵarý jóninde iskerlik baılanysty ornatyp, tereń­detýshiler budan bylaı qaraı arta túsetindigi aıqyn. Buǵan deıin bul tóńirekte tá­ji­rıbe azdyǵy, qarjylyq múmkindik jetimsizdigi qol uzart­paı kelgen edi. Endi sátin salsa, bular joldan ysyryla­tyn syńaıly. Eksportty qol­daýdyń arnaıy baǵdarlamasy soǵan arqaý bolmaq. Iá, endigi maqsat – eksport. Aıqyn NESIPBAI. Qaraǵandy.