Basqasyn aıtpaǵanda, iri halyqaralyq jıyndarda, joǵary deńgeıdegi kezdesýlerde únemi qyzǵylt-sary beshpet, qara shalbar kıip júretin Angela Merkeldi álemdik qoǵamdastyq salmaqty saıasatker, qajymaıtyn qaıratker retinde jaqsy biledi. Kez kelgen máselede óz eliniń múddesimen qatar, Germanııa múshe bolyp tabylatyn Eýropalyq odaqtyń da múddesin qorǵaýdan sharshaǵan emes. Sondyqtan bolar, onyń usynysymen odaq quramyndaǵy elderdiń basshylary sanasyp jatady...
Angela Merkel Germanııa tarıhynda kanslerlik qyzmetke saılanǵan tuńǵysh áıel jáne ol osy joǵary laýazymdy atqarǵandardyń ishindegi eń jasy. Sondaı-aq, saıasatker GFR kansleri bolyp úsh márte, Hrıstıan-demokratııalyq odaǵy partııasynyń jetekshiligine qatarynan toǵyz ret saılanǵan. Endi onyń kanslerlikke tórtinshi márte saılanýyna múmkindigi bar sııaqty. О́ıtkeni, naýryzdyń ekinshi jartysynda Saar jerinde ótken óńirlik saılaýda Merkeldiń partııasy saılaýshylar daýysynyń 40 pa-
ıyzyn aldy. Al kanslerlikten úmitker kandıdattyń taǵy biri – Martın Shýls tóraǵalyq etetin Sosıal-demokratııalyq partııasy 30 paıyz daýys jınady. Sarapshylar bul saılaý Býndestag (parlament) saılaýy qarsańynda nemis saıası kúshteri úshin bastapqy mańyzdy synaq bolǵanyn aıtady.
AQSh-taǵy saılaý naýqanynda A.Merkel prezıdenttikke kandıdat Hılları Klıntonnyń prezıdent bolýyn, onyń saıasatyn qoldaıtynyn bildirgen edi. Jaǵdaı basqasha boldy. Sarapshylardyń pikirinshe, Donald Tramptyń jeńiske jetýi kanslerge aýyr soqqy tıgendeı qatty áser etken. Sonymen qatar, D.Tramp Merkelge Germanııa aýmaǵyna kelgen mıgranttarǵa baılanysty syn da aıtqan bolatyn. «Men Angela Merkelge qurmetpen qaraımyn. Ol – uly kóshbasshy. Biraq, ol elge mıgranttardy zańsyz kirgizip, apatqa soqtyratyn qatelik jiberdi», – degen edi sonda.
AQSh sııaqty irgeli eldiń basshysymen sanaspasa bolmaıtynyn kúni buryn bilgen suńǵyla saıasatker ókpe-nazdyń bárin jıyp qoıyp, naýryzdyń ekinshi jartysynda Vashıngtonǵa tartty. Donald Tramppen ekeý-
ara kezdesip, halyqaralyq birqatar ózekti máselelerdi talqylady. Sóıtip, prezıdent pen kansler bir-birimen «til tabysqandaı» boldy. Bul Eýropalyq odaq elderi basshylarynyń AQSh-tyń jańa prezıdentimen alǵashqylardyń biri bolyp Merkeldiń kezdeskeni retinde este qalady.
О́tken jyldyń 19 jeltoqsanynda Berlındegi Rojdestvo jármeńkesinde bolǵan terrorlyq áreket el bıligin de, Germanııa halqyn da ári-sári kúıge túsirdi. On eki adam qaza tapqan bul qaıǵyly jaǵdaı halyqtyń bos-
qyndarǵa degen kózqarasyn túbirimen ózgertti. Oppozısııa buǵan «mıgranttarǵa esikti aıqara ashty, olarmen birge terrorıster de elge kirdi», dep Merkeldi kinálady. Derekterge qaraǵanda, ótken jyly Germanııaǵa bosqyn retinde 280 myń adam kelgen eken. Al 2015 jyly kelgen bosqyndardyń sany budan úsh ese kóp bolǵan. Mine, osylardyń barlyǵyna A.Merkel bastaǵan el bıligi múmkindigine qaraı jaǵdaı jasaı bildi.
Synǵa da ushyraıtyn, maqtaýǵa da iligetin Angela Merkel – reti kelgende jibergen qateligin de moıyndaı biletin tulǵa. Onyń osy jyldyń 24 naýryzynda Rımge barǵan sapary kezinde Eýropalyq odaqtyń qateligin moıyndaı kelip: «Biz syrtqy shekarany ashtyq, biraq olardy nyǵaıtý týraly oılamadyq. Biryńǵaı valıýtany engizdik, biraq daǵdarysqa daıyn bolmaı shyqtyq. Endi sonyń barlyǵyn banktik odaq jáne turaqtandyrý mehanızmi arqyly túzetip kelemiz», – dep málimdegeni Eýroodaqta kúrdeli máselelerdiń az emes ekenin bildirse kerek.
Merkel úlken saıasatqa Berlın qabyrǵasy qulaǵannan keıin keldi. Sarapshylar onyń saıasat baspaldaǵymen tez kóterilýi Germanııanyń sol kezdegi kansleri Gelmýt Koldiń qoldaý kórsetýi dep esepteıdi. Jaǵymdy maǵynada «mazasyz» Merkel dep ataǵan ol Forbes jýrnalynyń baǵalaýy boıynsha, toǵyz jyldan beri álemdegi eń yqpaldy 100 áıeldiń kóshin bastap keledi.
Álısultan Qulanbaı,
«Egemen Qazaqstan»
