Berik ustanym kerek

«TELERADIOHABAR TARATÝ TÝRALY» ZAŃ JOBASY TALQYLANDY Keshe Astanada EQYU jáne Baılanys jáne aqparat mınıstrligi ókilderiniń qatysýymen «Teleradıohabar taratý týraly» zań jobasyn talqylaýǵa arnalǵan dóńgelek ústel ótti.  Oǵan Parlament Májilisiniń depýtattary, úkimettik emes, sondaı-aq kommersııalyq uıymdardan, dıplomatııalyq ókildikterden tıisti mamandar qatysty. Sharany Jýrnalıster odaǵy bas­qarmasynyń tóraǵasy Seıitqazy Mataev qysqasha sóz sóılep ashqan soń, EQYU-nyń Astanadaǵy ortalyǵy­nyń basshysy Aleksandr Kelchevskı Qazaqstandaǵy teleradıohabar taratý júıesiniń qazirgi ahýalyna toqtala kelip, zań jobasynyń negizinen halyqaralyq talaptarǵa saı keletinin, áıtse de,  búkil halyqtyń talqylaýyndaǵy jobanyń áli de keıbir tustaryn tolyqtyryp, pysyqtaı túsý kerektigin tilge tıek etken. Baılanys jáne aqparat vıse-mınıstri Nuraı Orazov «Teleradıohabar taratý týraly» zań jobasynyń maq­sattary men mindetteri tóńiregindegi kópshilikti tolǵantqan máselelerdi egjeı-tegjeıli áńgimelep, dóńgelek ústelge qatysýshylar tarapynan qoı­ylǵan saýaldarǵa jaýap berdi. «Teleradıohabarlaryn taratýǵa arnap  jeke óz aldyna zań qabyl­daýdaǵy negizgi kózdelgen maqsat – otandyq ónimniń sapasyn barynsha arttyryp, halyqqa joǵary deńgeıli qyzmet kórsetý bolyp tabylady» dedi baıandamashy. Zań jobasynyń EQYU-nyń ustanymdary men BAQ bostandyǵy boıynsha halyqaralyq talaptarǵa saı kelýi turǵysynda oı órbitken M.Lomonosov atyndaǵy Más­keý memlekettik ýnıversıteti janyndaǵy aqparattyq quqyq máse­le­leri ınstıtýtynyń dırektory Andreı Rıhter Qazaqstanda bul salanyń qar­qyndy damyp kele jatqanyn alǵa tartsa, Parlament Májilisiniń depýtaty Maıra Aısına 2015 jyly respýblıka turǵyndarynyń 95 paıyzǵa jýyǵy sandyq telearnamen qamtamasyz etiletinin aıta kelip, munyń ózi kórer­men­niń, tutynýshynyń tańdaýyna múm­kindik týǵyzatyn jetistik dep atap kór­setti. Parlament Májilisiniń depýtaty Aıgúl Soloveva máskeýlik qonaqtyń aldyna dinı nanym-senimderge baıla­nysty aqparat taratatyn arnalardyń jumysyna baılanysty halyqaralyq uıymdardyń talaptarynda qandaı da bir aıryqsha ustanymdar qarasty­ryl­ǵan ba degen negizdegi suraǵyn tossa, Qaraǵandydan kelgen «TV – ART» telearnasynyń bas dırektory Rýslan Nıkonovıch zań qabyldanǵannan keıin aımaqtardaǵy telearnalardyń jaǵ­daıyn­da qandaı ózgerister oryn alýy múmkin degen oıdy kóldeneń tartty. Jýrnalıster odaǵy, teleradıohabar taratý ulttyq assosıasııasy, munan basqa taǵy da úkimettik emes, kommersııalyq uıymdardyń músheleri zań jobasynyń keıbir baptaryna baılanysty týyn­daǵan oılarymen bólisti. Zań jobasynyń 23-babyna sáıkes keler jyldyń ekinshi jartysynan bastap elimizdegi otandyq baǵdarlama­lar­dyń  kem degende jartysyna jýyǵyn tól týyndylar men óz oryn­daýshylarymyzdyń án-kúıleri quraýǵa tıis ekeni málim. Al aldaǵy qańtardan bastap qazaq tilindegi baǵdarlamalar barlyq teleradıo habarlardyń 25 paıyzyn, odan keıingi jyly 35 paıyzyn, 2015 jyly teń jartysyn quraýy tıis eken. Kabeldik, spýtnıktik telearnalar arqyly taraıtyn sheteldik ónimderdi qazaq tiline aýdaryp, halyqqa memlekettik tilde qyzmet jasaýdyń tyń múmkindikteri ashylady degen senim kókeıdegi kóp úmitti úrleıdi. Arnalar kórkem dúnıeler men  derekti fılmderdiń qazaqshasyn keıde tek júgirtpe joldarmen aldarqatyp qoıady, al mundaı ónimder keleshekte arnaıy mamandardyń dybystyq negizdegi dýblıajimen berilip otyrsa, qazaq tildi tutynýshyǵa qyzmet kórsetý sapa­sy áldeqaıda joǵarylar edi. Telear­nalardaǵy til máselesine qatysty  elý de elý ustanymy áli de sol ótkir qalpynda, qajyrly is-qımyldy qajet etip otyr. Qazaq tiliniń úlesin tún ja­rymyndaǵy sapasyz konserttik baǵdar­lamalarmen toltyrý faktileri áli kúnge deıin oryn alyp keledi. Talǵamǵa talas joq, árıne. Ár kórermenniń óz erki, qaı arnany qossa da. Alaıda, teledıdardy rýhanı tereze desek, ol terezeni árkimniń shaldyr-shatpaǵymen kirletpeı ustamaq kerek qoı. Búginde kabeldi teledıdar arqyly jurt seksenge jýyq arnany tamashalaıdy. Deni – Reseıdiki. Másele onda emes, gáp solardy qazaqshalaýda. Jalpy kabeldik júıe arqyly aqparat taratatyn sheteldik arnalardyń Qazaqstan keńis­tigindegi habar taratý quqyǵyn zańdy túrde retteý máselesi buǵan deıin de biraz basqosýdyń basty taqyryby bolǵan. Máselen, elordadaǵy on­laın-konferensııada olardyń ar­na­ıy tirkeýden ótý tıistigi kóterilgen. Dóńgelek ústel barysynda osy oı taǵy qoz­ǵaldy. О́ıtkeni, olardy mem­lekettiń qadaǵalaýynsyz qaldyrýǵa bol­maı­dy. Máselen, keı arnalardyń alkogoldi sýsyndar men temeki ónim­derin jarnamalaýy Qa­zaq­stan aýma­ǵyna emin-erkin taralyp jata­dy.  Reseıde mundaı taýarlardy telearna arqyly jarnamalaýǵa zań­dy jolmen shekteý qoıylmaǵan. Sodan kelip bizdegi zań men sheteldik telearnalar arasynda qarama-qaıshy­lyqtar týyndaıdy. Bul – Qazaqstan zańyn  ózge bireýdiń aıaǵymen tap­taý­y­na jol berip qoıý degen sóz. Sheteldik telearnalar tirkeýge alynyp, syrt­tan tasymaldanatyn ónimge «ke­denkóz» ornatylsa, mundaı óres­kel­dikterdiń joly ózdiginen kesilip qalar edi. Telearnany álemdi jaýlaǵan qudiretti qural desek, ol týraly elimizde qabyldanǵaly jatqan zańnyń róli óte joǵary ekenine kúmán joq. Ol arqyly aqparattyq qaýipsizdikti, onyń ishinde ulttyq aqparattyq keńistikti qalyptastyrý máselesinde josparlanǵan kóp másele turǵany anyq. Zań jobasyndaǵy árbir bap problemalardyń jan-jaqty zerdelenip jasalǵanyn ańǵartsa, al Qazaq­stannyń búgingi tańdaǵy ulttyq aqparattyq keńistigi ózge elderdiń jaǵdaıymen salystyrǵanda, áli kóp ter tógýdi qajet etedi, ásirese, shal­ǵaıdaǵy aýyldarǵa otandyq ónimniń tolyq jetpeı jatqany qyrýar mindetter júkteıdi. Saıyp kelgende, árbir úıdiń tórindegi «kógildir jáshik» arqyly rýhanı sana men adamı kelbet qalyptasyp jatyr. Muny qalaı paıdalaný úshin de berik ustanym kerek. Sol sheshimge der kezinde kelip jatqan sııaqtymyz. Zań jobasynyń kezekti talqylanýy osyndaı baılam jasatady. Qarashash TOQSANBAI.