– Lıýbov Ivanovna, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HHV sessııasy qarsańyndaǵy kóńil kúıińiz qandaı?
– О́te jaqsy! Jyl saıyn kóktemde bizder elimizdegi Assambleıanyń berik qanaty – túrli ult ókilderi Astanaǵa jınalamyz. Elbasymen kezdesý ótedi dep asyǵamyz. Bir jyly Astanada belorýstardyń ulttyq merekesi ótti. Meıramda pisirilgen taýyq jumyrtqalary túrli-túske boıalady. Bizder tabaqqa salynǵan ártúrli boıalǵan jumyrtqany merekemizge arnaıy kelgen Elbasyna usyndyq. Sol sátte áli esimde, álgi jumyrtqalardyń arasynan kók tústi jumyrtqany tańdap aldy. Bul jaıt, bárimizdi úlken oıǵa qaldyrdy.
– Rasynda da, este qalatyn sát eken. Osy jýyrda «Gýkanıe vıasny» merekesin ótkizdińizder ǵoı deımin?..
– Bul «Kóktemdi shaqyrý» atty belorýs halqynyń kóktem merekesi. Mereke 14 naýryzdan bastalyp, kóktem boıy toılanady. Belorýstardyń nanymy boıynsha, kóktem Lada sulýlyq jebeýshisi beınesinde keledi. Lada kelse, kún jyly bolady, kúzde egin mol, adamnyń ómiri de jaınap gúldenedi. Biraq, bastysy gýkanıe kóktemdi shaqyrý kerek. Sondyqtan, bizder qaǵazdan kustar jasap, osylaı kóktemdi shaqyramyz.
Bizdiń etnomádenı birlestik úshin basty maqsat – jastardy, kishkentaılardy óz halqynyń salt-dástúrlerine úıretý. Merekege kelgenderge qustardyń túrinde «javorankı» dep atalatyn toqashtar tarattyq. Qonaqtar tilekterin aıtyp, aǵashqa qaǵazdan jasalǵan qustardy ildi. Osy Dostyq úıinde ótken kóktem merekesinde belorýs ortalyǵynyń «Karamel», «Krynısy», «Jaýranachek», «Praleskı», «Svıtanak», «Nadzeıa» ansamblderi men «Dabranach» vokaldy-aspaptyq ansambliniń oryndaýynda ánder shyrqaldy. Birlestikte alqa keńesi, ártúrli bólimder, belorýs ardagerler keńesi, jastar qanaty «Krynısy» jastar vokaldy ujymy, «Jaýranachak» bı ujymy, «Padarýnkı» teatraldy stýdııasy, qasyqtar ansambli, «Istokı» jastar klýby, «Belorýsachka» áıelder klýby jumys isteıdi. Ortalyq halyqtyq salt-dástúrlerdi jańǵyrtý baǵytynda dástúrli merekeler ótkizedi, sonymen qatar, óńirdegi belorýstar turatyn aýyldarǵa baryp, etnografııalyq ekspedısııa jumystaryn jalǵastyrýda.
– Mınskiniń tehnıkalyq ýnıversıtetinde Abaı atyndaǵy mádenıet jáne til ortalyǵy ashylǵany, osy qaladaǵy №42 mektepke Muhtar Áýezovtiń esimi berilgeni elder arasyndaǵy oń baılanystyń nátıjesi ǵoı?..
– Abaı, Muhtar Áýezov – qazaq úshin asa qasterli tulǵalar. Osy tulǵalardyń esimin Belarýs eline de tanytý paryz. Ekinshiden, Mınskide de qazaq dıasporasy bar. Bizdiń olarmen baılanysymyz jaqsy. Bizdiń «Belarýs» etnomádenı birlestigi elimizdegi Belarýs eliniń elshiligimen, Bilim jáne ǵylym, Syrtqy ister mınıstrlikterimen tyǵyz baılanysta. Men Belarýs Syrtqy ister mınıstrligi konsýltatıvtik keńesiniń múshesimin. Al, 17 jyl buryn qurylǵan birlestigimiz «Qazaqstan belorýstary qaýymdastyǵynyń» quramyna enedi. Baılanys ornyqty deıtinimiz, jalpy, Dostyq úıindegi etno-birlestikterdiń maqsaty bir, ol elimizdegi, óńirdegi beıbitshilik pen kelisimdi saqtaý, elder arasyndaǵy dostyqty nyǵaıtý, tilderin úırený, oqytý, ortalyq ókilderimen birge ulttyq mádenıetti, salt-dástúrdi jańǵyrtý bolyp tabylady. Byltyr oblysqa Belorýssııanyń Gomel oblysy atqarý komıtetiniń tóraǵasy Vladımır Dvornık bastaǵan delegasııa kelip ketti. Qonaqtardy Dostyq úıinde Assambleıa músheleri nanmen jáne tuzben qarsy aldy. О́zge ult ókilderiniń basyn qosqan Dostyq úıine kelgende qazaq eliniń keńpeıildi nıetine rıza bolǵan gomeldikter tipti, ózderin basqa elde júrgendeı sezinbegenderin aıtqandary bar. Al eki el arasyndaǵy saýda-sattyq qarym-qatynasy jyldan-jylǵa damyp kele jatqany da gomeldikter kelgen kezde aıtyldy. Iаǵnı, aýyl sharýashylyǵy jáne ónerkásip salasynyń áleýetin arttyrý úshin birlesken yntymaqtastyq ornady. Bizdiń óńir Belarýs elinen sút baǵytyndaǵy iri qara mal basyn satyp alýǵa, al, bizden ol jaqqa maıly daqyldardy jetkizýge múmkindik bar. Sonymen qatar, «Jıtkovıchhımservıs» AQ-tyń ekologııa máselelerindegi tájirıbesi bizdi qyzyqtyrdy. Aldaǵy ýaqytta pavlodarlyq kásiporyndar tıimdiligi joǵary organıkalyq tyńaıtqyshtardy qaıta óńdeýdi birlesip ázirlemekshi.
– Sizdiń de ata-anańyz taǵdyr jazyp, basqalar sekildi qazaq jerine kelgen be?
– Men 1947 jyly qazirgi Ekaterınbýrg oblysy, Kamen-Ýralsk degen qalada ómirge keldim. Anam Marııa Pavlova men ákem Ivan Petrovıch eńbek armııasy qatarynda Belorýssııadan sol jaqqa jiberilgen. Taǵdyr degen osy, odan keıin 54-shi jyldary tyń ıgerý kezinde Pavlodarǵa, Ertis aýdanyna keledi.
– Qazir sheshem 90 jasqa keldi. Biz naǵyz qazaqstandyqtar boldyq. «О́z elim meniń! – О́zegim meniń!» degen án joldary esimizde máńgilik jattalyp qaldy. Joldasym ekeýmiz baqytty otbasy retinde balalarymyz ben nemerelerimizdiń qyzyǵyn kórýdemiz. О́zim muǵalim mamandyǵyn aldym. Keńes Odaǵy kezinen oblys ortalyǵyndaǵy oqý-bilim bólimderinde qyzmet ettim. Odan keıin qoǵamdyq jumystar bastaldy. Qazir Dostyq úıindegi «Belarýs» etnomádenı birlestiginiń qalyptasyp, ósip-órkendeýine úles qosyp kelemin.
Men ózimdi baqytty sanaımyn. Qazaq jerinde týyp-óstim. Qazaqstandyqpyz dep maqtanamyz. Maǵan Elbasy
Nursultan Nazarbaevpen tikeleı betpe-bet júzdesý baqyty birneshe ret buıyrdy. Byltyr Qazaqstan halqynyń birligi kúnine oraı saltanatty jıyn ótti. Elbasy kesh sońynda delegattarǵa jaqyndap, árqaısymyzben amandasyp shyqty. Kezek maǵan kelgende ózimdi tanystyraıyn dep edim, Prezıdent: «Seni bilemin, sen pavlodarlyq belorýssyń» degende qýanǵanymdy kórseńiz.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan»
Pavlodar oblysy
