Bas keıipker Aqsáýle rólin Mádına Aıdarbekova oryndasa, jastyq órligimen, syrbazdyǵymen súıkimi artqan kompozıtor Nurtýǵandy Sultan Baqytjan beıneledi. Keıipkerlerdiń psıhologııalyq minezderi men jekelegen kórinisterin jetkizýde Mırhan Tileýles, Ardaq Tólepbergenov, Nımatılla Zkrlaev úlken izdenis ústinde ekendikterin tanytty.
Qoıylymnyń lıbrettosyn jazǵan Tileýǵazy Beısembek bolsa, rejısseri Iýrıı Tolchko, operany oryndaýshylar – QazUО́Ý stýdentteri men ýnıversıtet kolledjiniń sımfonııalyq orkestri.
Ádette adamı jyly sezimder men mahabbat týraly aıtqanda kóz aldymyzǵa ásem Almatynyń kele qalýy zańdylyq sııaqty kórinedi. Mundaı jaımashýaq kóńil-kúı men mamyrajaı oıyn-kúlkiden Astana da kende emes eken. Kóptegen vokaldyq shyǵarmalardyń avtory Serikjan Ábdinurov Astana qalasynda órbıtin oqıǵa negizinde jandary shynaıylyqty súıetin jastardyń jarqyn beınesin jasapty.
Beıtanys shahardyń tynys-tirshiliginen habarsyz Nurtýǵandy poıyzdan túse qalǵanda-aq elordanyń ııý-qııý ıirimi dereý ıirip átken-di. О́mir súrýge qushtarlyq, dostyq sııaqty izgi sezimder, baqyt jaıly armandar kompozıtordyń partıtýrasynda keremet kórinis tapqan.
– Opera Astananyń búgingi kelbeti men jastar taqyrybyna arnalǵan. Tarıhı taqyryptardy jyrlaıtyn opera, balet, sımfonııalar jeterlik. Osy sebepti Astana taqyrybyna shyǵarma arnaýdy jón kórdim. О́zim 1999 jyly munda alǵashqylardyń biri bolyp kelgenmin. Qala kóz aldymda kún saıyn ósip keledi. Astana jastarynyń tynys-tirshiligi, olardyń júrek qaǵysy, lebi, osynyń barlyǵy men úshin basty nazarda, – dedi S. Ábdinurov.
Oqıǵa jelisi boıynsha Nurtýǵan men Aqsáýleniń mahabbatyna Aıastan degen jigit barlyq jan-tánimen qarsy shyǵady. Osydan úshburyshty shıelenis bastalady. Degenmen spektakldi «Abaı», «Birjan – Sara», «Qyz Jibek» sııaqty shyǵarmalardyń tereń kompozısııalyq qurylymymen salystyrýǵa kelmeıdi. Avtordyń ózi muny atalmysh týyndynyń tarıhı-qaharmandyq janrdan alshaq bolýymen túsindiredi. – Qazirgi zaman bolǵan soń, oqıǵany tragedııaǵa aınaldyrmaı, barlyǵyn beıbit sheshýge tyrystyq, – deıdi ol.
Opera sıntezdi janr bolǵandyqtan, orkestr, dramatýrgııa, horeografııa jáne beıneleý óneriniń (dekorasııa, kostıým) jıyntyǵynan týady. Mýzykanyń ekpini men dınamıkalyq yrǵaǵyn tap basyp, ansambl úılesimin shashaý shyǵarmaı uıystyra bilgen dırıjer Damır Sansyzbaı, tutas operany oınap shyǵýdyń qıyn tustaryna toqtalyp ótti:
– Shyǵarmaǵa jarty jyl boıy daıyndaldyq. Alǵash ret ýnıversıtet stýdentteriniń oryndaýymen sahnalanyp otyr. Ár vokalıspen jeke-jeke jumys istedik, – deıdi dırıjer.
Operada ornyndaýshylyq ónerdiń orny bólek. Obraz somdaýda akterlik sheberlik mańyzdy komponentterdiń biri. Desede tusaýkeser barysynda vokaldyq partııany oryndaýshylar daýysynyń kórkemdik sapasy men kúshiniń mýzykalyq turǵyda keıbir eskerilmeı jatqan tustaryn sımfonııalyq orkestr ilip áketip, kómkerip ketip otyrdy. Árıne, talaılardy tańqaldyryp júrgen «Astana Opera» teatrynyń atshaptyrym sahnasynyń jańashyl, sáni men saltanaty jarasqan baı dekorasııasyna úırenip qalǵan bizge áýelgide stýdenttik sahna tym jupyny kóringeni ras. Degenmen teatrdaǵy marketıng týraly aıtqanda Madrıdtegi «Real» Koroldik teatrynyń tájirıbesi eske túsedi. 60 paıyz memlekettik taraptan qarjylandyrylatyn óner ordasyna qajet qarajattyń qalǵan bóligi demeýshiler kómegimen jınalady. Opera – jekelengen mádenıetter arasyn jaqyndastyra túsetin kezdesý alańy ekenin eskersek, Koroldik opera teatrynyń demeýshilermen jumys strategııasynyń osy bir tusy bizdiń azamattardy da oılandyrsa deımiz.
Aıa О́MIRTAI,
Sýretti túsirgen Erlan OMAROV,
«Egemen Qazaqstan»
