Jalpy, halyqaralyq patrıottyq «Batyrlar jolymen» atty jobaǵa bizdiń óńirdegi arhıv, mýzeı qyzmetkerleri, joǵary oqý oryndarynyń stýdentteri 2010 jyldan bastap qatysyp keledi. Qazir pavlodarlyq «Maıdan joly» izdeýshiler otrıady «Batyrlar jolymen» jobasyna óte jaqsy tanys. Mysaly, «Maıdan joly» izdeýshiler otrıadyn basqarǵan Jumabek Hamzınniń aıtýynsha, Nevel qalasynda Lebıaji aýdanynyń týmasy, polkovnık Ábilqaıyr Baımoldınge qoladan bıýst ornatylyp, jaýyngerler zıraty qalpyna keltirildi. Qalanyń eskertkish turǵan alańy Baımoldın esimimen atalady. Pskov oblysynyń Novorjev qalasynyń ortalyǵyndaǵy Jeńis alańyna Aqtoǵaı aýdanynyń týmasy Pavel Dýbovoıdyń qola músini ornatylady. Pavel Dýbovoı 28 panfılovshynyń erligin qaıtalap, janyndaǵy 28 sarbazben birge Borodın bıiktigin qorǵaǵan, 1944 jylǵy naýryzda erlikpen qaza tapqan.
Al bıyl oblystan jolǵa shyqqan bul otrıadty endi ekspedısııanyń qatysýshysy, otstavkadaǵy maıor Baqytjan О́tepov basqarýda. Izdeýshilerdiń urany: «Biz panfılovshylar urpaǵymyz – biz mıllıonbyz». Bıylǵy sapar Máskeý túbindegi Mojaı baǵytynda jalǵasady. Jerles jaýynger Petr Melnıkovtiń múrdesin týǵan jerine jetkizý, sondaı-aq, izdeýshiler Kalýga qalasynda Kishi júz hany – Arynǵazynyń ómirine qatysty málimetter men máıitin izdestirý jumystaryn jalǵastyrady. Izdeýshi otrıad múshelerin oblystyq memlekettik muraǵat, qorǵanys isteri jónindegi departament, «Aıbyn» qorǵanys kúshteri ardagerler keńesiniń, G.Potanın atyndaǵy tarıhı-ólketaný mýzeıiniń ókilderi, Chernobyl apatynyń zardaptaryn joıýǵa qatysýshylar men Aýǵan soǵysynyń ardagerleri shyǵaryp saldy. Soǵys ardageri Bekbolat Hazyrov «Panfılovshylar» izdestirý jasaǵynyń komandırine ózi jazǵan «Lıýdı nesgıbaemoı volı» atty kitabyn syıǵa tartty.
– Máskeý túbindegi shaıqasqa qatysqan júz myńdaǵan jaýyngerdiń erligi óshpesteı iz qaldyrdy. Olardyń kóbisiniń múrdesi áli sonda jatyr. Mine, sol ýaqyttan beri úsh urpaq ósti. Erlik – elge mura, urpaqqa uran. Izdeýshilerdiń bastaǵan bul jumystary osynyń aıǵaǵy, – dedi Bekbolat aǵa Hazyrov.
– Eshkimniń kóńilinde «Bizge osy qajet pe?» degen suraq bolmaýy tıis. Atalar joly – urpaǵyna mura. Áli kúnge deıin soǵystan qaıtpaǵan soldattardy kútetinder júr aramyzda. Qanshama taǵdyr júr júregi jaraly. Ákesin, ulyn, súıikti jaryn ómir boıy izdeýmen júrgen jandarǵa izdeýshiler kóńilderine úmit syılaıdy, – dedi oblystaǵy izdestirý qozǵalysynyń uıymdastyrýshysy Jumabek Qamzın.
Buǵan deıin, «Maıdan joly» izdestirý jasaǵy halyqaralyq «Batyrlar jolymen» sharasy aıasynda Pskov oblysynda soǵysta erlikpen qaza tapqan qazaqstandyqtardyń qurmetine memorıaldyq keshen de turǵyzdy. Izdestirý barysynda belgili bolǵanyndaı, bul jerde maıdanda qaza tapqan 700-ge jýyq jerles jaýyngerlerdiń múrdeleri jatqan kórinedi. Iаǵnı, alda áli izdestirý jumystary jalǵasady degen sóz. Memorıaldyq keshende Álııa Moldaǵulovaǵa arnalǵan qulpytas ta ornatyldy.
Taǵzym degen osy. О́ıtkeni, izdestirý otrıadynyń músheleri soǵys tarıhyn jazýdy jalǵastyrady. Búgingi urpaq atalar erligin, ótken shejireni de bilip, sezingenderi durys. Jıynǵa qatysýshylar osylaı dep tarasty.
Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan»
Pavlodar oblysy
Sýretti túsirgen Rýfına TORPIShEVA
