Suranysqa saı sapa

Qostanaı óńirlik avtoqurastyrý ortalyǵyna aınalmaq Qostanaıda otandyq avto­óner­kásip kesheni ortalyǵyn qurý tý­raly jobanyń elimizdiń memlekettik údemeli ındýstrııa­lyq-ınno­va­sııalyq damý baǵdar­lamasyna engeni týraly gazetimizde osyǵan deıin jazylǵan bo­latyn. «AgromashHoldıng Qa­zaq­stan» AQ bazasynda  qys­qa merzimde qazirgi zamanǵy má­shı­ne jasaý óndirisi iske qosyldy. Onyń ózi tehnologııalar tran­sferti­niń jáne qazaqstandyq ma­mandardyń ınnovasııalyq ta­l­da­malarǵa belsendi tartylýynyń naq­ty mysaly bolyp tabylady. Qostanaılyq avtomobıl ja­saý­shylar ósip kele jatqan ónd­i­ris qýattarymen tanystyrý úshin jetekshi memlekettik gazetterdiń jýrnalısterin shaqyrǵan bola­tyn. Atalmysh ónerkásip ke­sheni­niń tabaldyryǵynan attaı berip-aq onyń aýqymyna tań­da­na qaraýǵa týra keledi. Qos­ta­naı­dyń janynan avtomobıl ja­­saýshylardyń bútindeı bir qala­sy boı kóterip keledi. «AgromashHoldıng Qazaqstan» AQ-tyń quramyna kiretin, osydan jeti jyl buryn jańǵyrtylǵan, bú­gin­de qazirgi zamanǵy aýylsha­rýa­shylyq óndirisi júrip jatqan «Qostanaıdızel» zaýytynda bir jylǵa jetpeıtin ýaqyt ishinde jańa máshıne jasaý korpýstary boı kóterdi. Kásiporyn, sony­men birge qalanyń ózi de, kóz al­dynda iri máshıne jasaý tora­by­na, halyqaralyq ónerkásiptik «habqa» aınalyp keledi. Jańa ónerkásiptik ortalyq­ty qurý boıynsha qatar jumys istep jatqan «AgromashHoldıng Qazaq­stan» AQ jáne Allur Auto avtomobılder kompanııasy toby qazirgi zamanǵy óndiristi da­my­týǵa júıe­li túrde kelip otyr. Keshen aýmaǵy orasan zor, oǵan birneshe fýtbol alańdary syıyp keter edi. Degenmen, munda shóp basyp ketip, paı­dalanylmaı jat­qan alańdar joq. Teh­no­logııalyq turǵyda oılasty­ryl­ǵan logıstıka barlyq jerlerde de baıqalyp tur. Oń jaqtan «AgromashHoldıng» sehtarynan alańǵa kombaındardy shyǵaryp jat­sa, sol jaqtaǵy jańa sehtan SsangYong ońtústikkoreıalyq ón­dirý­shisiniń ýaqyt synynan ótken djıpterin shyǵaryp, qatarǵa qoıý­da. Búginde Qostanaıda joltań­da­mastardyń tórt modeli quras­ty­rylýda, al maýsymnyń basynan bas­tap Jeneva avtosalonynda naý­ryzda kórsetilgen eń jańa 2011 jylǵy New Actyon modeli qu­rastyryla bastaıdy. – Kúnine alty avtomobıl, jy­lyna – 1200 – bul búgingi  nor­mamyz, bastapqy jobalyq qýat, biraq ol da shegimiz emes, deıdi «AgromashHoldıng» AQ basqarma tóraǵasynyń orynbasary Serik Rahımov. – Búginde seh jylyna shamamen 8 myńdaı avtomobıl shyǵarýǵa múmkindik beredi. Eger búkil alańdy paıdalanar bolsaq, meniń oıymsha, jylyna 100 myń shyǵarý da problema emes. Shynymen de, ornalasý jaǵ­daıyna kóz salyp qarasań ón­di­ris ornynyń artyǵymen salyn­ǵany túsinikti bola túsedi. Qajet bolǵan jaǵdaıda is-júzinde ony qalaýyńsha keńeıtýge bolady – alańdar da, sol sııaqty jınaq­taýshy bólshekterdiń konveıer boıynda qozǵalý shemasy da oǵan múmkindik beredi. Serik Rahımov atap kórsetkendeı, bola­shaq­ta taǵy da birneshe óndiris­tik alańdar jolǵa qoıylyp, olar­da kommersııalyq avtotehnıka jasa­la­tyn bolady. Shy­ǵarylatyn ónim­degi jergilikti mazmundy tu­raqty túrde arttyryp otyrý jos­parlanǵandyqtan, ózindik jı­naq­taýshy óndiristi keńeıtý úshin de alańdar qajet bolmaq.  Alty jyl ishinde túpki ónimdegi qazaq­stan­dyq mazmunnyń úlesi 50 paıyzǵa deıin jetýge tıis, al bul degenińiz qarapaıym «burandaly» qurastyrý emes, tolyq dárejeli má­shıne jasaý jobasy. Avtomobılder ádette eldiń jol jaǵ­daı­laryna sáıkes bolý úshin mo­der­nızasııalanady. Zaýytta  tirek-berilis toraptary men transmıs­sııa­ny qazaqstandyq joldarǵa beıimdeýmen aınalysyp qana qoımaı, sonymen birge, SsangYong joltań­damastarynyń arnaıy jıyntyq­taryn ázirleýmen aınalysatyn derbes tájirıbelik-konstrýktor­lyq bıýro jumys isteıdi. TJM-nyń qutqarý qyzmetteri, kúshtik qu­rylymdar, kommýnalshylar úshin arnaıy modelder jasaldy. Osy qyzmetterge arnalǵan alǵashqy máshınelerdi zaýyt tapsyrys berýshilerge jetkizip te úlgerdi. Má­selen, taıaýda ońtústik astana­nyń ákimi  Ahmetjan Esimov aıtar­lyq­taı bóligi Qostanaıdaǵy zaýytta shyǵarylǵan 159 jańa qyzmettik avtomáshınelerdi Almaty ishki ister departamentine berdi. Alda áli de keń aýqymdy ósý­diń turǵanyna qaramastan, koreıa­lyq krossoverlerdi qurastyrý jó­nindegi Qostanaı kásiporny qazir­diń ózinde tańdanýǵa turarlyqtaı. Alańqaı tehnıkanyń eń sońǵy úl­gilerimen jabdyqtalǵan. Bólshek­ter men kýzov toraptaryn, agre­gat­tardy oryndaryna qondyrý jú­ıesi robot arqyly jumys isteıdi. О́ndiris oryndary tap-taza, konveıerdegi jumysshylardyń bári operasııalardyń belgilengen tizbegin buljytpaı saqtaıdy. Tikeleı jumys ornynda ózimiz tildesken qurastyrýshy slesar Ivan Ivanov úderistiń tehnıkalyq ja­ǵynyń meılinshe naqty uıymdas­tyrylǵanyn aıtady. Barlyq operasııalar kún tártibinde mınótter boıynsha kórsetilgen, al maman­darǵa eń qatal talaptar qoıylady. Jumys qyzyq, úsh aı istedik – mezgil-mezgil aılyǵymyzdy kóte­rip otyrady, eńbekaqy tolyq qa­na­ǵattandyrady, deıdi Ivanov. Bas­tapqyda atalmysh óndiris úshin qyzmetkerlerdi barynsha muqııat­ty­lyqpen iriktegenin atap ótý qajet. Irikteýden ótkender oqýǵa ji­berildi, kóptegen mamandar Oń­tústik  Koreıadaǵy SsangYong zaýy­tynda taǵylymdamadan ótti. Álemdik avtomobıl jasaý stan­darttaryna sáıkes keletin kásip­oryn ónimderine degen suranys Qa­zaqstanda da, sonymen birge Keden odaǵy keńistiginde de barshylyq. Ol túsinikti de. SsangYong Pyong Tech bólimshesiniń mamandary ba­qylaý jasaıtyn sapalyq ólshem­deriniń barynsha uqsas bolǵanyna qaramastan, qazaqstandyq joltań­damastar Koreıada qurastyryl­ǵan­darǵa qaraǵanda shamamen 10 myń dollarǵa arzan. Biz konveıer janynda óziniń op­tımızmin ashyq málimdegen  Allur Auto kompanııasynyń basshysy Andreı Lavrentevpen áńgimeles­tik. Onyń aıtýynsha, «Allıýrdiń» kóptegen avtosalondarynda bul avtomobılderge kezek qazirdiń ózinde 1-2 aı buryn jazylyp qoıylǵan. Ásirese, qazaqstan­dyq­tar 2009-2011 jyldardaǵy eń jańa modelderge kóz salýda, deıdi Andreı Sergeevıch. Ol tú­si­nikti de. Otandyq sarapshy­lar­dyń baǵalaýynsha, osyndaı ko­reıa­lyq  markiler qazirgi kúni sa­pasy men senimdiligi boıynsha jetekshi japondyq jáne eýro­pa­lyq óndirisshiler deńgeıinde tur. Ońtaıly baǵa men joǵary sapanyń ara-qatynasy – satýdyń úzdiksiz ósip otyrýyn da osymen túsindirýge bolady. Qazaqstan­dyq tutynýshy da osy artyq­shy­lyqtardy jete baǵalaǵan tárizdi. Allur Auto kompanııasy maman­darynyń boljamynsha, 1 maý­sym­da ustalǵan avtomobılderdi ákelýge berilgen jeńildikti baj salyqtary joıylǵannan keıin qazaqstandyq kásiporyn ónim­de­ri­ne degen suranystyń budan da góri aıtarlyqtaı ósýi múmkin. Son­dyqtan,  osynda aıtylyp júr­­gendeı, bolashaqta óndiris qýa­tyn ulǵaıtý – ol tek jospar ǵana emes, sonymen birge obek­tıvti qajettilik. SsangYong joltańdamas­ta­ryn shyǵarý sehymen qatar, Qos­tanaıda búginde reseılik iri «Sollers» avtomobılder toby­men birlesken  taǵy bir joba qolǵa alynýda. Jazdyń sońy men kúzdiń basynda ýaqyt tezinen ótken, onsha bap qalamaıtyn jáne qymbat emes ári júrý qabileti joǵary «ÝAZ» avtomobılderin qurastyrý bastalady. Olardy armııanyń, Ishki ister mı­nıstrliginiń, aýyl sharýa­shy­lyǵynyń, tótenshe jaǵdaılar qyzmetiniń qajettilikteri úshin elimizge jetkizý turaqty kúıinde tur. Sondyqtan Keden odaǵynyń aýmaǵy Qostanaıda jańa óndiris alańyn qurý «Sollers» basshy­lyǵy úshin ońtaıly bolyp otyr. Otandyq avtomobıl óndirisi ortalyǵynyń dál Qostanaıda tamasha ornalasqandyǵy jónin­de otandyq ta, sol sııaqty reseılik sarapshylar da aıtyp júr. Qostanaı oblysynyń ákimi Sergeı Kýlagınniń «Sollerstiń» bas­shysy Vadım Shvesovpen taıaýdaǵy áńgimesi kezinde de osy jóninde sóz boldy. Qostanaı – eldiń avtoónerkásip ortalyǵyn qurý úshin óte qolaıly oryn. Osy jerden neǵurlym mańyzdy degen ótkizý rynoktaryna, onyń ishinde qazaqstandyq ta, reseılik te bar, araqashyqtyq bip-birdeı. Transsibir magıstrali jaqyn óte­tindikten, avtokeshenderdi jet­kizip berý de arzanǵa túsedi. Tipti zaýyt taýarynyń ońtaıly baǵa­sy­nyń ózi kóbine-kóp óndiristi ornalastyrýynyń oılastyryl­ǵan logıstıkasynyń nátıjesi bo­lyp tabylady. Bylaıǵy faktor­lar­dy eskermegende, zaýyttyń ornalasýynyń ózi ǵana árbir avtomobıldiń ózindik qunyn 600 dollarǵa arzandatýǵa jaǵdaı jasady, deıdi A.Lavrentev. Jýrnalısterdiń kózderi jetkenindeı, Qostanaıdyń keń kó­lemdi avtomobıl óndirisi orta­ly­ǵyna aınalýy úshin barlyq jaǵdaılar jasalǵan. Konveıerlerdegi jumys bir mınótke de tolastamaıdy. Jańa ǵana quras­tyrylǵan máshıneni retteý stendine jáne tehnıkalyq suıyq­tyq­tar quıý ornyna endi apara bergen sátte, konveırdiń basynda barlyq qajet bólshekterdi qon­dyrý kerek bolatyn jańa «ja­lańash» qańqa – kýzov paıda bo­lady. Búginge deıin zaýytta 400-den astam avtomobıl qurasty­ryldy, al jyl aıaǵyna deıin ol san bir jarym myńnan asyp tús­pek. Qarqyn arta túsýde. Degenmen, munyń ózi de istiń tek basy ǵana.   Seıfolla ShAIYNǴAZY.