Mándi máseleler sóz boldy

Elordada ótip jatqan Dúnıejúzi qazaqtary IV quryl­taıynyń delegattarymen dóńgelek ústel keshe Bilim jáne ǵylym mınıstrliginde ótti. Alǵashqy sózdi mınıstr Ba­qyt­jan Jumaǵulov alyp, qu­ryl­taıdaǵy Elbasynyń bergen tapsyrmasy aıasynda atqary­la­tyn jumystardy naqtylap jat­qa­nyn aıtty. Ol sonymen qatar, táýelsizdik alǵannan bergi jyl­dar ishinde bilim men ǵylym sala­sy boıynsha atqarylǵan jumys­tar men alda turǵan mindetterge de toqtalyp ótti. Ásirese, 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan jańa bilim baǵdarlamasy boıynsha ju­mys josparlaryna mán berdi. Elordadaǵy «Nazarbaev Ýnıver­sı­tetiniń» kemel keleshegi jaıly da sóz qozǵap, «Bolashaq» baǵdar­lamasymen shetelderde maman daıyndaý isine toqtaldy. Dúnıejúzi qazaqtary qaýym­das­tyǵy Tóralqa tóraǵasynyń birinshi orynbasary Talǵat Mamashev shetelderdegi qazaq mektepteri, qazaq tiliniń jaıy, oqý­lyq máselesi, shet elderde oqyp jatqan stýdentter týraly óz baılamyn alǵa tartty. Túr­kııa­dan kelgen ǵalym Ábdýaqap Qara alys jáne jaqyn shet elderde turatyn qandastar týraly óz oıyn tarata kelip, ózge memleketterdegi qazaq ǵalymdarymen Qazaq eli oqymystylarynyń qa­rym-qatynasyn nyǵaıtý, basqa memleketterde turyp jatqan jas­tardyń tilinen aıyrylyp bara jatqanyn, olardy Otanyna tartý máselesin qozǵady. Qytaı memleketinen kelgen baýyrymyz, qoǵam qaıratkeri Sultan Janbolatov ol jaqtaǵy aǵaıyndardyń jaǵ­daıy­nan jan-jaqty habardar etip, jastardyń atajurtyna kel­gende eki maqsatty alǵa qoıa­ty­nyn, onyń birinshisi – bilim alý bolsa, ekinshisi – osynda qalý ekenin de búgip qalmady. Bir zamandardaǵy KSRO-nyń saıa­saty sııaqty Qytaıda qostildilik qanat jaıyp bara jatqanyn, negizinen qytaı tili bel ala bas­taǵanyn aıtyp, birte-birte jas­tar­dyń sińip ketpeýin oılastyrý kerektigin nazarǵa saldy. Sol sekildi О́zbekstannan kelgen qanda­sy­myz, professor Bákir Serikbaev ta áriptesteri aıtqan máse­leniń О́zbekstanda da bar ekenin, osydan 5 jyl buryn 750 qazaq mek­tebi bolsa, qazir 541-ge azaı­ǵanyn aıtyp, jas qyzdardyń ózbek jigitterine turmysqa shy­ǵyp jatqanyna qynjylys bildirdi. Qazaq mektebin bitirgenmen, joǵary ne orta oqý ornyna túsý úshin ózbek tilinde emtıhan tapsyratynyn jetkizdi. Álemniń tórt buryshynan kel­gen qandastarymyz jarysa sóz alyp, úlken máselelerge mán berdi. Aıtalyq, Reseıge jiberip jatqan oqýlyqtarymyz ol jaqta saraptaýdan ótkennen keıin ǵana mektepterde oqýǵa ruqsat beriledi eken. Keıbir oqýlyqtardyń 2009 jyldan beri saraptaýdan qaı­tpaı jatqanyn, osyndaı má­se­lelerdi memlekettik dárejede sheshse degen tilekterin tilge tıek etti. Árıne, onyń bárin shaǵyn maqalada qamtý múmkin emes. Al­daǵy ýaqytta taratyp jazý oıy­myzda bar. Dóńgelek ústeldi qorytqan Baqytjan Jumaǵulov, shetelde júrgen baýyrlaryna rızalyǵyn jetkizip, alǵa tartylǵan pikir­ler­diń nazarǵa alynatynyn, qa­zaq ǵalymdarynyń arasyndaǵy baılanysty, professorlardy joǵa­ry oqý oryndaryna shaqyrý sheshiletinin, jastarǵa qatysty problemalar da oryndalatynyn atap ótti. Al shet elden mı­nıs­trliktiń ókildigin ashý máselesine kelgende, qazir 10 elde ǵana ondaı qurylymnyń baryn, bola­shaqta ol da oılastyrylatynyn jetkizip, Reseıden kelgen qazaq tili men ádebıeti pániniń mu­ǵa­limi Nurǵaısha Barınovaǵa Y.Al­tynsarın tósbelgisin tapsyrdy. Súleımen MÁMET.