«Egemen Qazaqstannyń» osy jylǵy 26 sáýirdegi nómirinde jarııalanǵan «Bir otbasy – bir aýyl» degen maqala, shyndyǵyna kelsek, Almaty oblysynyń Jambyl aýdanyndaǵy Aqseńgir aýyldyq okrýgine qarasty Jaısań aýylynda turatyn burynǵy qoıshylar Mels jáne Máken Shoıynbaevtardyń 16 ul-qyz ósirip, baqytty ǵumyr keship jatqandary týraly syr shertedi. Jaz jaılaýda, qys qystaýda júrip-aq 16 balany aman-saý týǵan Máken anadan da, sol 10 qyz, 6 uldy eshteńeden taryqtyrmaı ósirgen, báriniń de orta mektepti bitirýine, mamandyq alýyna jaǵdaı jasaǵan, qyzdaryn uzatyp, uldaryna otaý tigýine qamqor bolǵan Mels ákeden de aınalyp ketkenimiz jón shyǵar. Olar úshin qýandyq ta maqtandyq.
Átteń... Bulaı deýge sebep ómir boıy qoı baǵyp, zeınetkerlikke shyqqan Mels aǵamyzdyń aı saıynǵy zeınetaqysynyń bar-joǵy 24 myń teńge bolyp otyrǵandyǵy. Úsh aı qoı fermasynda kishi esepshi bolǵan, eki jyl tikeleı qoı baqqan adam retinde de, úlken aǵasy ómir boıy qoı baǵyp, zeınetkerlikke shyqqan shopannyń inisi, úlken jeńgesi qoıda júrip 10 bala týyp-ósirgen Batyr ananyń qaınysy retinde de biletinim: keńestik kezeńde de, táýelsizdik tusynda da zeınetaqy jóninen alys mal jaıylymynda júrgen, aptap ystyqta da, qaqaǵan aıazda da qoıdyń kútimin oılaǵan jandar shetqaqpaı kórdi. Árıne, qaı eńbektiń de óz aýyrtpalyǵy bar, biraq shahterler men metallýrgterge, áskerıler men depýtattarǵa qaraǵanda shopannyń eńbegi áldeqaıda jeńil dep kim aıta alar eken.
Ár saýlyq úshin aıyna 40 tıyn, ár boıdaq qoı úshin (toqtydan bastap etke ótetin besti qoıǵa deıin) 29 tıyn tólenetin. Ár otarda 600 bas qoı bolsa, saýlyq baqqan úsh adam (shopan, kómekshi, kúzetshi) 240 som, boıdaq qoı baqqandar 174 som alatyn. Sodan esepteı berińiz, Mels Shoıynbaevtyń qazirgi 24 myńyna da, meniń úlken aǵamnyń alǵashqy zeınetaqy reformasynan keıin alǵan 12 myń teńgesine de tańdanbaısyz.
Búginde 24 myń teńge eń tómengi zeınetaqy mólsheri (jasyńyz jetsin deńiz) ekenin eskersek, ómir-baqı qoı baǵyp, kórgen qıyndyǵy shash-etekten bolǵan Mels aǵanyń zeınetaqysyn búginde jaı júrip-aq zeınet jasyna jetkender alatynyn oılasaq, zeınetkerlik reformasy mal baqqandar jaǵdaıyn eskerdi dep aıta almasymyz anyq. Sondyqtan bolar, maqala avtory, gazettiń Almaty oblysyndaǵy menshikti tilshisi, sol maqalasy mınıstrdiń kózine túsýin aıryqsha kózdegen eken.
«Osy maqala Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Gúlshara Ábdiqalyqova hanymnyń nazaryna túsip, el ishinde óte sırek kezdesetin eren áýlettiń ıesi Mels aǵamnyń tipti kúlkili zeınetaqysyn qaıta qaraýǵa muryndyq bolar, kim biledi, úmitsiz shaıtan degen ǵoı», dep naqty kórsetipti avtor.
Bizdiń de aıtpaǵymyz osy. Búginde ómir boıy qoı baǵyp, 1998 jylǵa deıin zeınet demalysyna shyqqandar sanaýly-aq qaldy. Bizdiń aýylda ekeý-úsheý ǵana... Olardyń zeınetaqylary Mels aǵanyń alatynymen shamalas. Beınetti kórýdeı-aq kórgen bulardyń zeınetin kórýin oılaıtyn Eńbek mınıstrinen basqa kim bar eken?
Erjuman SMAIYL, zeınetker.
Astana.