«Jyrym saǵan, atajurt!»

Keshe Prezıdenttik mádenıet ortalyǵynda IV quryltaıdyń aıa­synda Dúnıejúzi qazaqtarynyń qaýymdastyǵy uıymdastyrǵan shet elde turatyn jáne elimizge syrttan kóship kelgen qazaqtar arasynda «Jyrym saǵan, Ata­jurt» atty jyr músháırasy ótti. Músháırada  betashar sóz Dú­nıejúzi qazaqtary qaýymdas­ty­ǵy Tóralqa tóraǵasynyń oryn­basary Sultanáli Balǵabaevqa berildi. Ol osy dodaǵa 35 jasqa deıingi jas aqyndar qatysqanyn, jalpy, quryltaıdy ótkizýde álemniń túkpir-túkpirinde júr­gen jastarǵa basa mán berilgenin, soǵan oraı, kelgen qonaqtardyń 60 paıyzy jastar ekenin, jas býynnan kópshiliktiń úlken úmit kútetinin tilge tıek etti.  «Ult­tyq bolmysymyzdy saqtap qalýdyń bir joly – tildi saqtaý. Ana tilimen jazylatyn jyrdy saqtaý. Sondyqtan poezııa árqa­shan óziniń mártebeli ornynda qa­lady» – degen ol jas aqyndarǵa sáttilik tiledi. Odan keıin ile-shala sahnaǵa kóterilgen aqyn Orazaqyn Asqar «Kúı toıy» degen óleńimen alystan saǵynyp jetken qandas baýyrlarymyzǵa shashý shashty. Jyr báıgesine negizinen atamekenge degen saǵynysh,  sheteldegi qandas baýyrlardyń kóshi-qon máselesi arqaý bolǵan eken. Bul dodaǵa alys-jaqyn shetelderden jáne óz elimizdegi qan­das­tardan 40 aqyn qatysypty.  Keshe sol qyryqtan iriktelgen onshaqty jas talap óleń oqydy. Bul rette qazylar alqasynyń qu­ramyn da aıta ketkenimiz jón sııaq­ty desek, Memlekettik syı­lyq­tyń laýreaty Ulyqbek Es­dáý­let bastaǵan qazylar alqa­sy­n­yń quramynda Sultanáli Bal­ǵabaev, Dáýletbek Baıtursynuly, Aq­suń­qar Aqynbaba, Ákim Sádýa­qasuly syndy kópshilikke tanys aqyn-jazýshylar boldy.  Is-shara tek músháıramen, óleń oqýmen shektelgen joq. Shet­te júrgen qandas baýyrlary­myzdyń arasynda da talaı-talaı myqty ónerpazdar bar eken. Bul keshte olar da óz ónerlerin pash etip, týǵan jurtyna án-kúıimen, bıimen syılyq jasady. Onyń ishinde Altaı Respýblıkasynyń halyq ártisteri Erkin Ajmuhan men Janarbek Rysálıev, Qytaı Halyq Respýblıkasynyń birinshi dárejeli ártisi Ádilhan Jumgen, halyqaralyq konkýrstardyń laý­reaty, Mońǵolııadan kelgen baýy­rymyz Aıǵan Bádel, ózbek­stan­dyq ánshi Serjan Janahmet syn­dy qandastarymyz kórermender­di án-kúılerimen tánti etti. Altaı men Atyraýdyń arasynda aıtylmaǵan án, tartylmaǵan kúı qalmaǵan shyǵar desek te, «Shińgildiń móldir sýyndaı» bop móldiregen Sulýbaıdyń áni, bizge tańsyq yrǵaqpen, ózgeshe áýen­men qulpyrǵan «Er qazaq», «Kósh­pendiler», «El kóshkende» ánderi talantty ónerpazdardyń oryndaýynda óte áserli shyqty. Músháıraǵa qaıta oralsaq, osy kúni qaýymdastyq  uıymdastyr­ǵan músháıralarǵa kóbinshe Qy­taıdan, Mońǵolııadan, О́zbek­stan­nan, ara-tura Qyrǵyzstannan kelgen nemese sol jaqta turatyn qandastarymyzdyń qatysatynyn baıqap júrmiz. Bul joly da solaı boldy. О́kinishtisi, Reseıde, Túrkııada, basqa da alys shet elderde turatyn qazaqtar  bul top­tyń ishinen kórinbedi.  Bul – osy memleketterde qazaq tiliniń aıasy tar ekenin, qazaq ba­lasynyń ulttyq bolmystan kenjelegenin baıqatatyn faktiler. Áıtse de, sózdiń qýaty kemip, salmaǵy azaı­ǵan zamanda tirshi­lik­tiń tut­qynyna aınalmaı, táýe­kelmen óleń jazatyn aqyn­dardyń áli de bar ekendigi, solar­dyń ádemi lı­rıkalary arqyly tynystaýdyń janǵa shýaq sebetini bizdi qýan­tady. Sondaı ádemi jyrlardyń ıeleri, keshegi sýy­rylyp shyqqan on aqyn kórer­menge bir-bir óleńnen oqydy. Sodan keıin músháıranyń qorytyn­dysy ja­rııalandy. Sonymen, qazylar alqasynyń sheshimimen 3-shi júldeli oryn Tólegen Málik pen Qaırat Kámeıge, 2-shi júldeli oryn Toqtaráli Tań­jaryq pen Janat Boqashqa, 1-shi oryn Qýanysh Dáleıge, al bas júlde Baýyrjan Qaraǵyzulyna buıyrdy.  Aıgúl SEIILOVA.