Senat óz mindetin tolyq oryndady

Parlament Senatynyń Tóraǵasy Qaırat Mámı tórtinshi shaqyrylǵan Parlamenttiń tórtinshi sessııasynyń qorytyndylary boıynsha baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Tóraǵalyq qyzmetke kiriskennen beri jýrnalıstermen alǵash ret kezdesip turǵanyn aıtqan Qaırat Mámı odan ári tórtinshi sessııa jumysynda atqarylǵan jumystarǵa toqtaldy. О́zderi­ńiz­ge belgili, dedi ol, 30 maýsymda tórtinshi shaqyrylǵan Parla­ment­tiń tórtinshi sessııasy óz ju­mysyn aıaqtaıdy. Senattyń osy sessııadaǵy qyzmeti negizinen El­ba­synyń «Bolashaqtyń irgesin birge qalaımyz» atty Joldaý­yn­da belgilengen strategııalardy, sondaı-aq memlekettiń syrtqy jáne ishki saıasatyndaǵy mańyzdy mindetterdi oryndaýǵa baǵyttal­ǵan sharalardy quqyqtyq turǵy­dan qamtamasyz etýge arnaldy. Barlyǵy 140 zań qabyldandy. Munyń ózi memleketimizdiń saıası, áleýmettik-ekonomıkalyq tur­ǵy­dan odan ári damýyn qamta­ma­syz etýdiń quqyqtyq bazasyn nyǵaıtýǵa eleýli septigin tıgizdi dep oılaımyn. Odan ári Tóraǵa qoǵamdyq-saıa­sı mańyzy bar birqatar zań­dar týraly aıtyp ótti. Máselen, Keden odaǵy men Biryńǵaı eko­nomıkalyq keńistikke qatysýshy memleketterdiń qyzmetin retteıtin halyqaralyq kelisimder men sharttar jan-jaqty talqylanyp, der kezinde qabyldandy, dedi ol. Shaǵyn jáne orta bıznesti, ká­sipkerlik belsendilikti qoldaý maq­satynda zańnamalarǵa ákim­shi­lik kedergilerdi azaıtý men lı­senzııalyq-ruqsat berý júıesin ońaılatý jónindegi ózgerister engizildi. Sybaılas jemqorlyqpen kúresti odan ári kúsheıtýge ba­ǵyt­talǵan memlekettik organ­dar­dyń baqylaý-qadaǵalaý qyz­meti salasyndaǵy normatıvtik-quqyq­tyq baza jetildirildi. Atap aıt­qanda, tekserý túrleri jáne ony júrgizýdi uıym­das­tyrý tártibi belgilenip, memlekettik basqarý organdarynyń ókilettigi men ruq­sat berý qyz­metin qaıtalaýǵa, keńeıtýge áke­lip soǵatyn erejeler alynyp tastaldy. Múlik quqyqtaryn qorǵaý, básekelestikke birdeı jaǵdaıdy qamtamasyz etý salasyndaǵy zań­namalar qatary jetildirildi, dep jalǵady sózin Q.Mámı. Osy maqsatta qoldanystaǵy zańdarǵa bıznes pen jeke menshikti tartyp alýǵa (reıderlikke) qarsy ózge­rister men tolyqtyrýlar engi­zil­di. Zańdy tulǵanyń menshik quqy­ǵyn qorǵaýdy tolyq qamtamasyz etý maqsatynda Qylmystyq kodekske reıderlik áreket úshin qyl­mystyq jaýaptylyqty qa­ras­tyratyn jańa bap qosyldy. Ipotekalyq nesıeleý jáne tutynýshylar quqyǵyn qorǵaý, qarjylyq qyzmet kórsetý jó­nindegi zańdar qarjy salasyn­da­ǵy ınfraqurylymdy damytýǵa baǵyttaldy. Zańnamalarǵa elek­trondy aqsha máseleleri jóninde engizilgen ózgerister aıasynda qar­jy naryǵynda jańa «qarjy» ónimi paıda bolyp, elektrondy saýdanyń negizi qalandy. Ýaqyt talaby men qoǵamnyń suranysyna oraı gýmanıtarlyq-quqyqtyq strategııa salasynda quqyqtyq keńistik qalyptasty. Bul másele boıynsha qabyl­dan­ǵan zańdarda azamattardyń qu­qyq­tary men múddelerin qamta­ma­syz etý jónindegi negizgi qaǵı­dalar bekitildi. «Adamdardy qo­ǵam­nan ýaqytsha oqshaýlaýdy qam­tamasyz etetin arnaýly mekemelerde ustaý tártibi men shar­t­ta­ry týraly» zań jobasy qabyldandy. Elimizdiń keıbir zańnamalyq ak­ti­lerine qylmystyq zańnamany odan ári izgilendirý jáne qyl­mystyq prosestegi zańdylyqtyń kepildikterin kúsheıtý máse­le­leri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizildi. Qazirgi kezde qylmyskerlerge qoldanylatyn bas bostandyǵy­nan aıyrý túrindegi jazalardyń edáýir azaıtylýyna baılanysty, halyqaralyq tájirıbelerdi engizýge, sondaı-aq aıyptalýshylar­dyń minez-qulqyn, shartty túrde sottalǵandar men shartty túrde merziminen buryn bosaǵandardy baqylaý isin jetildirýge basa nazar aýdarylyp otyr. Memleket basshysynyń «Qa­zaq­stan Respýblıkasynda quqyq qorǵaý qyzmeti men sot júıesiniń tıimdiligin arttyrý jónindegi sharalar týraly» Jarlyǵy men 2010 – 2020 jyldarǵa arnalǵan Quqyqtyq saıasat tujyrymdama­synda aıqyndalǵan birqatar ma­ńyzdy mindetterdi júzege asyrý­ǵa baǵyttalǵan zańdar qabyldan­dy. Olardyń qatarynda Qazaq­stan Respýblıkasynyń sot júıe­si men sýdıalarynyń mártebesi, sot prıstavtary týraly Zańǵa ózgerister engizý týraly, «Quqyq qorǵaý qyzmeti týraly», «Medıasııa týraly» zańdar bar. Qoǵamdyq qaýipsizdikti qamta­ma­syz etý maqsatynda, quqyq qorǵaý qyzmeti men sot júıesiniń tıimdiligin arttyrý úshin ishki ister organdary men prokýratýra organdarynyń qyzmetin jetildirý máseleleri jóninde zańna­malarǵa ózgerister engizildi. «Respýblıkalyq bıýdjet tý­ra­ly» zań jobasyn qarastyrǵan­da, memlekettiń áleýmettik mindetteri týraly shyǵyndarǵa qa­tys­ty kóp ózgerister bolǵan joq. Tek áleýmettik álsiz toptardy qoldaý, áleýmettik turǵyn úıler salý, bıýdjet salasynda eńbek etetinderdiń eńbekaqysyn artty­rý sııaqty strategııalyq mańyzdy shyǵystar ǵana arttyryldy. Odan ári Tóraǵa sessııa ba­ry­synda tek Senattyń ókilettigine jatatyn máseleler boıynsha, má­se­len, Joǵarǵy Sot sýdıalaryn saılaý jáne basqa jumystar da atqarylǵanyn aýyzǵa aldy. Zań shyǵarý jumystarynyń jospary týraly aıtqanda, kúzgi sessııaǵa tórt zań jobasynyń ǵana qalǵa­ny málim boldy. Senatqa usy­nyl­ǵan qalǵan qujattar qysqa mer­zimde tıisti sapada qabyl­dandy, dedi ol. Sondaı-aq Tóraǵanyń sózinen Premer-Mınıstrdiń, memlekettik organdar men vedomstvolar basshylarynyń atyna senator­lar­dyń halyqtyń áleýmettik má­selelerin sheshýge baılanysty 200-ge jýyq depýtattyq saýal joldaǵany belgili boldy. Olar boıynsha qandaı sharalar qol­danylǵany týraly 13 maýsym kúngi Úkimet otyrysynda depý­tat­tardyń qatysýymen talqylaý ótti. Talqylaý barysynda depýtattar zań shyǵarý prosesine qa­ty­sýshylardyń isterin úıles­ti­rýdi jetildirý boıynsha birqatar usynystar aıtty, dedi Qaırat Ábdirazaquly. Sonymen qatar, sessııa bary­synda senatorlardyń ózderine qa­tysty halyqaralyq isterge, so­nyń ishinde parlamentaralyq uı­ym­dardyń jumystaryna belsene qatysqany atap kórsetildi. Bizde ekijaqty baılanystar boıynsha 32 top, al parlamentaralyq uı­ymdar jelisi boıynsha 14 top jumys isteıdi, dedi Tóraǵa. Só­zi­niń sońynda ol keshe ǵana Álem­dik jáne dástúrli dinder Hat­shylyǵynyń 10-shy otyrysy bolyp ótkenin qaperge saldy. Aldymyzdaǵy 19 tamyzǵa bel­gilengen Senattyń kezekti saı­laýynda 16 senatordyń saılanaty­ny belgili. Osyǵan baılanysty Q.Mámı saılaýǵa túsetin árip­teste­rine jeńis tileıtinin jetkizdi. Osydan keıin Senat Tóraǵasy jýrnalısterdiń kóptegen suraq­taryna jaýap berdi. Baspasóz máslıhatynyń sońynda Q.Mámı jýrnalısterdi kásibı merekesi – Baspasóz, televızııa jáne radıo kúnimen quttyqtap, olardyń eń­bekterine tabys, shyǵarmashylyq jańa jetistikter tiledi. Sonymen qatar, Parlament jumysyn nasıhattaýda belsendi qyzmet atqar­ǵan birqatar basylymdardyń bas­shylary men jýrnalısterine Alǵys jarııalady. Olardyń qa­tarynda «Egemen Qazaqstan» ga­zetiniń jýrnalısteri de boldy. Jaqsybaı SAMRAT.