Sarabdal saıasattyń saltanaty

El gazeti «Egemen Qa­zaq­stan­ǵa» júkteler jaýapkershilik te, artylar mindet te kóp. So­lardyń biri – táýel­sizdik tarı­hyn jazý, el shejiresin qalyp­tastyrý. О́tken jyly «Elbasy» kitaby osyn­daı oımen daı­yn­dalǵan bolatyn. «Egemen» baspasy el ómirindegi erekshe beles – Qazaqstannyń Eý­­ropa­da­ǵy qaýipsizdik pen yn­ty­maqtastyq uıy­­myna tór­aǵalyq etýine, Astana Sam­mıtiniń tamasha ta­bys­pen ótýine ar­nalǵan maqa­la­lar men suh­bat­tardan tarıhshy­lar­dyń, saıasat­ta­ný­shy­lardyń, dıplomat­tar­dyń, jýrna­lıs­terdiń ıgi­ligine ja­raıtyndaı «Saltanat» ata­latyn kitap qurasty­r­dy. Kitap aty Elba­sy­myz N.Á.Na­zarbaevtyń «As­­tana Sam­mıtin ótkizý – bú­kil Qa­zaqstan hal­qynyń sal­tanaty» degen só­zinen alyn­ǵan. Onda EQYU-ǵa tóraǵalyq pen Sammıt ótkizý, Prezıdentimiz aıt­­qandaı, «bú­­kil el ta­rıhyn­daǵy eń ma­ńyzdy ári asa aýqymdy shara» ekendigi naqty dá­lel­dengen, Elbasy­nyń osy is­tegi tarıhı eńbegi, eger ár nár­seni óz aty­men atasaq – qa­zaqtyń etektegi basyn tórge, tór bol­ǵanda da Eýropa tórine shy­ǵaryp bergen erligi aıshyq­ty ashylǵan. Jýrnalıster merekesiniń al­dynda bas gazet qyzmet­ker­le­riniń shyǵarmashylyq izdenisimen kórkem bezendirilip, sa­­pa­ly qaǵazǵa basy­lyp, ja­ryq kórgen jańa jınaqqa ja­zyl­ǵan alǵy­sózdi oqyr­man naza­ryna usy­nyp otyr­myz. Sóz retin paıdalanyp, «Saltanat» ki­ta­byna Sol­tústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Serik Bilálov pen «Jeti jar­ǵy jáne Qoja­ber­gen jy­raý» qo­rynyń tór­aǵa­sy Beket Tur­ǵaraev demeýshilik jasa­ǵa­nyn razy­lyq­pen aı­typ, ardaqty azamattarǵa al­ǵysy­myz­dy jetkizemiz. Ádette mańyzdy jańa­lyq­tyń bárin jurttyń aldymen telearnalardan estip-biletinine biz ábden úırengenbiz. Ol zań­dy da. Gazet, qansha degenmen, tańerteń shyǵady ǵoı. Al telearnalar túnniń bir ýaǵyna deıin habar tarata beredi. Sóıtse de, bir tań qalarlyǵy, Qazaq­stannyń Eýropadaǵy qaýipsiz­dik jáne yntymaqtastyq uıy­myna tóraǵalyqqa saılanǵany jaıynda súıinshi habardy biz­diń halqymyz aldymen telearnalardan estigen joq, gazetten, atap aıtqanda, «Egemen Qazaq­stannan» oqyp-bildi. Ol qalaı bolǵan deısiz ǵoı? Qazaqstan tóraǵalyǵy jó­nin­degi sheshim 2007 jylǵy 30 qarasha kúni, EQYU-ǵa múshe elder syrtqy ister mınıstr­leriniń Madrıdtegi keńesinde qabyldanǵany belgili. Mınıstrler asa mańyzdy bul sheshimge keshki saǵat segizge jaqyn­daǵanda daýys bergen. Ispanııa astanasyna arnaıy jiberilgen tilshimiz qýanyshty habardy al­dymen telefonmen jetkizgende Eýropamen ýaqyt aıyr­masyna baılanysty Astanada saǵat túngi bir bolyp qalyp edi. Bul kezde bizdegi telearnalardyń birazy habar taratýyn aıaqtap, aıaqtamaǵandary jańalyqtar qyzmetin toqtatyp, qazaqshasyn elý paıyzǵa toltyrýdyń qamy­men túngi uzaq-sonar konsertterge kirisip ketken. Sodan jýr­nalısimiz qonaqúıge jetkenshe, materıalyn tergenshe, elektrondy poshtamen bergenshe, ony biz kórgenshe, teksergenshe, betke salǵansha saǵat tili túngi úshke taqap qaldy. Tańǵy tórttiń tóńireginde gazetke qol qoıdyq. Birinshi bet­tiń mańdaıshasyna «Sarabdal saıasattyń saltanaty» dep jar­qyratyp jazdyq. Sóıtip, hal­qy­myz Qazaqstannyń Eýropa tórine kóterilgenin aldymen ta­ńerteńgi gazetten oqydy. О́ziniń toqsan jyldan asatyn taǵylymdy tarıhynda qashanda eldiktiń sózin aıtýmen kele jat­qan «Egemen Qazaqstan» biz­diń mem­leketimizdiń Eýropadaǵy qaýip­­sizdik jáne yntymaqtastyq uıy­myna tóraǵalyq etýiniń, bul Uıym­nyń 11 jyldan beri sha­qyrylmaı kele jatqan Sammıti­niń Astanada ótýiniń mán-mańy­zyn jerine jetkize jaza bildi deı alamyz. Ony oqyrman naza­ry­na usynylyp otyrǵan myna kólemdi jınaq aıqyn dáleldeıdi. Kitap betterinen siz elimizdiń EQYU tóraǵalyǵyna nıet ta­nyt­qan tusynan bastap, 2010 jyldyń sońynda Astana Sammıtin ótkizgen kezine deıingi ýaqyt aralyǵynda gazetimizde jarııa­lan­ǵan san alýan maqalalardy, sheteldik reportajdardy, suhbat­tardy oqısyz, Qazaqstan tóraǵa­lyǵynyń álemdi tańdandyr­ǵandaı tabysty ótýiniń syryna qanyǵa túsesiz, Astana Sam­mıti­niń shyn máninde salamatty oı-nıettiń saltanatyna aınalý syryn uǵasyz. Qaı máselege de memlekettik turǵydan qarar bol­sańyz, táýelsizdik týyn tikkenimizge jıyrma jyl da tolmaı jatyp Qazaqstannyń álemdik deńgeıdegi osyndaı bıik tuǵyrǵa kóterilgen tuńǵysh azııalyq memleket, tuńǵysh TMD memleketi, tuńǵysh halqynyń negizgi bóligi musylman dinin ustanatyn memleket, tuńǵysh túrkitildes ult uıystyryp otyrǵan memleket bolýy biz úshin shyn máninde bólekshe baqyt, baıandy baqyt ekenin baǵamdaısyz. Baıandy baqyt bolatyny – bul búkil eldiń baqyty. Kitap materıaldary sizdi elimiz úshin, Elbasymyz úshin maq­tanysh sezimine bólentedi. El­basymyzben maqtanǵanda biz elimizdiń halqy úshin aldymen maqtanamyz. Jalpy, halqy­myz­da kisi taný, adamdy aıyra alý ejelden baǵaly qasıet sanala­dy. Qazaqstan halqy 1991 jyl­ǵy 1 jeltoqsannan beri kisi taný­dyń keremetin kórsetýmen keledi. Osy jıyrma jyldyń ishinde el halqy dáıim Nur­sul­tan Nazar­baev­tyń juldyzyn joǵarydan jandyrýmen boldy. 2011 jylǵy 3 sáýirdegi kezekten tys prezıdenttik saılaýda Qa­zaqstan hal­qy tanytqan azamat­tyq belsendilik, Elbasyn dál mundaılyq qoldaý shyn máninde eldik erligine aınaldy. Elim, jerim degen, eldiń, jerdiń qamyn jegen erge sený, tańdaǵan azamatymyz adas­tyrmaıdy, alǵa bastaıdy dep qıyn kúnderde de sońynan erý halqymyzdyń memleketshil minezin, birlikshil bol­mysyn san már­te aıqyn aıǵaq­tady. Al sol qıyn kúnder­den ótken, búgingi berekeli zamanǵa jetken halyq­tyń bul saılaýǵa túgelge jýyq kelýi, Elbasyǵa túgelge jýyq daýys berýi ábden kókeıge qonady. «Ár halyqtyń basshysy ózine laıyqty bolady», degen sóz bar. Tarıhtyń taǵdyrdyń tar keze­ńin­de Qazaqstan aspa­nyna Nazarbaevtaı azamatty alyp shy­ǵýyn­da ǵajaıyp ádi­let­tilik jatyr. Qazaqtyń mań­daıyna mańdaıy jarqyraǵan Nursul­tandaı perzent bitýinde, onyń ǵasyrlar toǵysynda, myń­jyldyqtar mejesinde el bıligine kelýinde ǵajaıyp zańdylyq jatyr. Jyldar ótedi. Nazarbaev fenomenin tarıhı zerdeniń tereń taldaýyna salatyn ýaqyt ta jetedi. Bolashaqtyń saıasat­tanýshy­lary, fılosoftary tulǵanyń el tarıhyndaǵy atqarar róli týra­ly tolǵanatyn sol tusta Nazar­baevtyń Qazaqstan Respýblıkasy atty memleketti qurýdaǵy, ony álemge tanytýdaǵy jeke-dara eń­begi jaıynda jasampazdyq ju­mys­tyń jarqyn mysaly retinde jazatyn bolady. Nazarbaevtyń esimi álem ta­rı­hynan oıyp turyp oryn ala­tyny myna jaıdan da kórinedi. Qazaqstan tóraǵalyǵy arqyly Eýropa men Azııanyń arasyn­daǵy, Batys pen Shyǵystyń ara­­syndaǵy, hrıstıandyq pen mu­sylmandyqtyń arasyndaǵy my­ń­daǵan jyldar boıy qa­lyptas­qan alyp dýaldy, qalyń qabyr­ǵany qulatý úderisi bas­tal­dy. Nursul­tan Nazarbaev­tyń álem­dik saıasatker retindegi tyn­dyrar eń iri isi de, álemdik tarıhta qal­dyrar eń iri izi de osy bolýy múmkin. Ońaı­lyqpen bite qoı­maıtyn, tipti ondaǵan jyldar­dyń ishin­de de aıaqtala qalmaı­tyn bul úde­ristiń de áýelde qazaq dala­synda bas­tal­ǵanyn, ony qazaq balasy bastaǵanyn alǵys­­ker adamzat razylyqpen eske ala­ry­na, biz­diń urpaq­tary­myz maq­tanysh­pen aıta­ryna sengimiz keledi. Al bul uly úderis 2010 jyly – elimiz Eýropa­daǵy qaýip­siz­dik jáne ynty­maqtas­tyq uıy­myna tór­aǵa­lyq etken jyly bastalǵan. Qazaqty Eýropa tórine alyp shyqqan, EQYU Sammıtin ta­bysty ótkizý arqyly aıdyny­myzdy tasytyp, aby­roıy­myz­dy asyrǵan sol jyl­dyń orasan mándi oqıǵalary kitaphana qo­rynda ǵana saq­talatyn sarǵaı­ǵan gazet tigindilerinde qalyp qoımasyn, mem­­leket shejiresin quras­ty­rý­ǵa, táýelsizdik tarı­hyn jazý­ǵa bas basylymnyń bir úlesi bolyp kitap kúıinde toptalyp tursyn dep osy jı­naqty al­dyńyzǵa tarttyq, ar­daqty aǵaıyn! Qabyl alyńyz. EQYU-ǵa Qazaqstan tóraǵa­lyǵy – Táýelsizdiktiń jıyrma jylynda bizdiń elimizde jasal­ǵan jasampazdyq jumystyń jarqyn jemisi, Elbasymyz Nur­sultan Ábishuly Nazar­baev­tyń basshylyǵymen júzege asy­rylǵan sarabdal saıasattyń sulý saltanaty. Sondyqtan biz­diń kitabymyz da «Saltanat» dep atalady. Saýytbek ABDRAHMANOV, «Egemen Qazaqstan» res­pýb­lı­kalyq gazeti» aksıonerlik qoǵamynyń prezıdenti.