Musylman áleminiń birligi

Keshe Táýelsizdik saraıynda Islam Konferensııasy Uıy­my Syrtqy ister mınıstrleri keńesiniń 38-shi sessııasy óz ju­mysyn bastady. Oǵan 1,6 mlrd. halqy bar Azııa, Afrıka, Eýropa jáne Ońtústik Amerıkadaǵy musylman mem­le­ket­te­ri­niń 56 elinen 1200-ge jýyq delegat, baqylaýshy jeti elden, álem­dik bedelge ıe basqa da halyqaralyq uıymdardan ókilder qatysty. Sessııada Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev quttyqtaý sóz sóıledi. Jumyr jerdiń tórt qurly­ǵyn­da 57 múshe memleketi bar, álem­degi eń iri úkimetaralyq aımaqtyq uıymdardyń biri Islam Konferensııasy Uıymyna 1995 jyly múshelikke engen Qa­zaq­stan musylman áleminde bo­lyp jatqan saıası, ekonomıkalyq, mádenı jáne gýmanıtarlyq úde­ris­terge belsendi aralasýdy ózi­niń syrtqy saıasatyndaǵy ma­ńyz­dy vektorynyń biri retinde qa­rastyryp keledi. Sondyqtan da Qazaqstan IKU-daǵy tóraǵalyǵy tusynda «Beıbitshilik, Ynty­maq­tas­tyq jáne Damý» degen tek ıslam álemine ǵana emes, álemdi ja­sampazdyqqa jumyldyratyn uran­dy ustanatynyn málim etken. BUU-dan keıin músheleriniń sany jaǵynan ekinshi oryndaǵy osy halyqaralyq uıymnyń tór­aǵa­lyq tizgini byltyrǵy jyly Tájik­stan­da bolsa, al bıyl onyń bas­shy­lyǵyna bizdiń elimiz kelip otyr. Elimiz táýelsizdiginiń 20 jyl­dyǵy qarsańynda IKU-ǵa tór­aǵa­lyqty qabyldap alatyn Uıymnyń 38-shi sessııasynyń Táý­elsizdik sa­raıynda ótki­zi­lýin­de de sımvolı­ka­lyq mán jatqandaı. Jıyn qasıetti Quran Ká­rim­niń qudiretti únimen ashyldy. Astana qalasy «Nur Astana» me­shitiniń bas ımamy Qalıjan Zań­qoev baýyrymyz qońyr daý­sy­men qurandy maqamdap jetkizgende, barsha musylman múddesi bir arnaǵa toǵysyp, ıslam rýhy bıiktegen. Munan keıin Tájik­stan Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Nızomıddın Zohıdov Islam Konferensııasy Uıy­my­nyń gúldenýine úlesin qosyp júrgen uıymǵa múshe memleketterge alǵys bildiretinin, gýmanı­tar­lyq, saıası jáne ekonomıka­lyq salalardaǵy qararlardyń qabyldanýy ıslam áleminiń odan ári qaraı damýyna barynsha septigin tıgizetinin aıta kelip, sessııaǵa qatysýshy memle­ket­ter­diń resmı delegasııalaryn, aı­maq­tar boıynsha sóz sóıleıtin baıandamashylardy tanystyryp ót­kennen keıin, ózderiniń óki­let­tik merziminiń aıaqtalǵanyn má­lim­dedi. Islam Konferensııasy Uıymynyń qurylǵanyna 40 jyl tolsa, osy jyldar aralyǵynda uıym kóp jumys atqardy. Mu­syl­man áleminiń damýy úshin aǵymdaǵy atqarylatyn isterge qosa, búgingi álemde oryn alyp otyrǵan túrli ekonomıkalyq, qarjy daǵdarysyna qarsy jáne de ıslamofobııaǵa qarsy birqatar jumystardy júıeli júrgizip keledi. Búgingi Syrtqy ister mı­nıstrleriniń keńesi Ortalyq Azııa men Qazaqstannyń damýyna aıtarlyqtaı septigin tıgizerine senim mol. Barlyǵymyz kúshi­miz­di biriktire otyryp, alǵa qoıǵan maqsattarǵa jetemiz dep oılaı­myz. Al osy uıym qurylǵaly beri dál búgingideı keń aýqymdy bas qosý alǵash ret ótip otyr. Biz óz tóraǵalyǵymyz tusynda Alla taǵaladan musylman áleminiń da­myp, órkendeýin tileımiz, deı kele, tóraǵalyq tizginin Qazaqstan Syrtqy ister mınıstri E.Qa­zy­hanovqa tapsyrdy. Mınıstr sessııaǵa qatysýshy qonaqtarǵa alǵys bildirdi. Bıyl­ǵy jyl Qazaqstan úshin saıası oqıǵalarǵa toly jyl boldy. El Táýelsizdiginiń 20 jyldyq merekesi osynaý tarıhı oqıǵamen tuspa-tus kelip otyrǵanyn aıt­qan mınıstr Afrıka, arab jáne Azııa elderi tobynyń ókilderine sóz berýdi jón kórip otyrǵanyn málimdep, alǵashqy sózdi Malaı­zııanyń Syrtqy ister mınıstri Dato Srı Anıfa Amanǵa berdi. Qonaq uıym tóraǵasynyń aty­na, delegasııa múshelerine rı­zashylyǵyn bildire kelip, «Bú­gingi sessııada bizdiń delegasııaǵa úlken qurmet kórsetip, sóz berip otyrǵandaryńyz úshin alǵysym­dy bildirgim keledi. Mundaı ha­lyqaralyq uıymnyń minbesinen sóz sóıleý elge, sol eldiń ókiline kórsetilgen zor qurmet dep bilemin» dedi. Qazaqstandy uıymǵa tóraǵalyq etýimen quttyqtaı kele, osy otyrysty óte joǵary deńgeıde uıymdastyrǵany úshin alǵysyn bildirdi. Delegasııa mú­sheleri Qazaq eli tarapynan kór­se­tilip jatqan qonaqjaılyq dás­túrlerge rızashylyqtaryn jetkizdi. Islam Konferensııasy Uıy­mynyń qazirgi álemdik saıasatta atqaratyn ózindik róli bar. Jáne Syrtqy ister mınıstrleri keńesiniń ótken jylǵy tór­aǵa­sy­na da jáne Islam Konferen­sııa­sy Uıymynyń Bas hatshysynyń qyzmetine de rızashylyǵymyzdy bildiremiz. E.Ihsanoǵlyǵa uıym­nyń bedelin kóterýdegi eńbegin aıryqsha atap ótkimiz keledi. Búgingi álemdegi jaǵdaılar men oqıǵalar bizdiń jáne basqa da halyqaralyq uıymdardyń róline basqasha kózben qaraýdy talap etedi. Islam Konferensııasy Uıy­my álemde bolyp jatqan oqıǵalardyń barlyǵyna belsendi túrde aralasyp otyrýy qajet dep oılaımyn. Jáne olardyń ár­qaısysynyń sheshilý joldaryna qatysty óz usynystarymyzdy da bildirip otyrýymyz kerek. Jal­py álemdik deńgeıdegi mundaı sha­qyrýlarǵa ıslam álemi qa­shan­da daıyn bolýy tıis dep oılaı­myn. Bul rette meniń otanym da óz úlesin qosýǵa qashanda daıar dep aıaqtady sózin malaızııalyq meıman. Kelesi kezekte tóraǵa sózdi Oman Sultanatynyń Syrtqy ister jónindegi memlekettik mınıstri Iýsýf ben Alaýı ben Ab­dallaǵa berdi. Ol tek óz eliniń atynan ǵana emes, búkil arab álemi atynan sóz alǵanyn aıtty. Biz Astana qalasynyń sulýly­ǵy­na tánti boldyq. Qazaqstanda bolǵanymyzǵa óte qýanyshtymyz. Mundaǵy ǵajaıyp sáýlet eskert­kishteriniń árqaısysynda Pre­zı­denttiń qoltańbasy men ıdeıasy jatqanyna qanyq boldyq. Mun­daı basshysy bar elge uıym tór­aǵalyǵynyń tizgini tıgen ýaqytta IKU jetistikterge jete beretinine ımanymyz kámil. Jáne búgingi konferensııanyń da jemisti bo­la­ryna senimimiz mol. Oman Sul­tanaty uıym jumysyna óz úle­sin qosa beretin bolady, dedi Abdalla. Munan soń moderator qara qurlyq ókili, gabondyq áriptesi Frankofonıı Rafael Ngazýz myrzaǵa sóz berdi. Biz búgin ásem shaharda jınalyp otyrǵanymyz­dy qurmet tutamyz. Men Afrıka elderiniń atynan osy kon­fe­ren­sııanyń uıymdastyrylý deń­geıi­ne joǵary baǵa berip, rızashy­ly­ǵymyzdy jetkizsek deımin. Jáne óz elimniń Prezıdenti atynan Qa­zaqstanǵa alǵys jetkizýdi már­te­be sanaımyn. Sizderdiń elderińiz jasap jatqan jumystarǵa bizdiń basshymyz óte joǵary baǵa beredi. Jáne Qazaqstannyń uıym ju­mysyna serpin bererlik áreket­te­rin tolyq quptaıdy. Búgingi is-shara barysynda kóptegen máse­le­ler talqylanady. Barlyq ıslam álemi óńirleriniń kókeıkesti máseleleri kóteriledi. Aldymyz­da turǵan kúrmeýi qıyn máse­le­lerdi birlese sheshýde ary qaraı­ǵy yntymaqtastyqty jalǵas­ty­rý úshin biz qoldan kelgenniń bá­rin jasaı beremiz. Musylman ým­masy úshin osy alǵa qoıǵan mindetterdi oryndaý úlken tózim­di­likti, bilimdi qajet etedi. Afrıka elderin damytý jóninde qabyl­da­ǵan uıym baǵdarlamasyna al­ǵysymdy bildiremin. Alda áli de sheshilmegen kóp másele bar. So­ǵan baılanysty biz sol memleketterdi, olardyń úkimetterin osy baǵytta júıeli jumys isteýge shaqyramyz. Uıym otyrys sheń­berinde úlken jetistikterge qol jetkize beredi dep oılaımyn. Mundaǵy qabyldanǵan sheshimder konferensııaǵa qatysýshy elder arasyndaǵy yntymaqtastyqty je­tildire túsedi degen nıettemin. Sahara óńiriniń uıymǵa qaty­sý­shy elderi osy otyrys bary­syn­da qabyldanatyn sheshimderdiń ke­leshekte zor róli bolýyn qa­laı­dy dedi gabondyq mınıstr. Senegal Respýblıkasynyń ar­naıy elshisi Abdoý Fall Senegal Prezıdentiniń uıymǵa jol­da­ǵan quttyqtaý sózin jetkizdi. Siz­derdiń aldaryńyzda sóz sóıleý men úshin úlken qurmet dep bilemin. Qazaqstannyń qonaqjaı­ly­ǵyna alǵysymdy aıtamyn. Al­dy­myzda turǵan maqsat-mindet­ter­di júzege asyrý úshin osy zalǵa bir kisideı jınalyp otyr­ǵan uıym múshelerine de alǵys aıtqym keledi. Biz óz jumy­symyzdy ári qaraı jańa maqsat­tarǵa qurýymyz kerek. Bola­shaq­ta aldymyzdan shyǵatyn jańa daǵdarystardyń aldyn alý jáne olarǵa qarsy turyp, toıtarys berýde birlese qımyldaǵanymyz jón. Jalpy, qaı kezde de kúrdeli máselelerdi sheshýde birlese qı­myldaǵan mańyzdy. Endi, men sheshilmegen máselelerge toqtal­sam deımin. Máselen, Pales­tı­naǵa baı­lanysty jasalynyp jat­qan jumystar, koalısııalyq úkimet qurý jónindegi máseleni aıtqym keledi. Bul eldiń halqy qabyl­dan­ǵan sheshimderge úlken úmit­pen qaraýda. Olar Izraıl men Palestına arasyndaǵy shıelenis ádil sheshiledi dep úmit artady. Biz ózi­mizben ujym sheńberinde áriptes eldermen yntymaq­tas­tyq­ty te­reńdetýge árdaıym beıildimiz. Bizdiń qurlyqtaǵy árip­tes­terimizdi qoldaý maqsatynda Prezıdentimiz qarjy resýrsta­ryn bólip otyr. Ol bilim berý, densaýlyq saqtaý, turǵyn úımen qamtamasyz etý sııaqty áleý­met­tik halyqqa qajetti salalarǵa jum­salmaq. Al ınvestısııalyq qar­jynyń molaıýy túrli qıyn­shy­lyqtarǵa tap bolǵan elderge taptyrmas qoldaý. Jáne biz jańa tehnologııamen, ozyq tájirıbe­men almasýdy basty ustanymnyń biri retinde qarastyryp, jáne oǵan jan-jaqty qoldaý kórse­te­miz. Al ol óz máninde áleýettiń joǵarylaýyna qýatty áserin tıgizedi. 2011 jyldyń maýsymynan 2012 jylǵa deıin qarjy bólemiz, bul qarjynyń qoldaýymen ót­kiziletin basty sharalar ıslamo­fo­bııany eńserýge jumsalatyn bolady. Sondaı-aq ıslam emes mem­leketterdegi musylmandyq­tan shoshýdan aryltýǵa, túptep kelgende, musylman áleminiń ıgiligi úshin qyzmet etkimiz keledi. Bizdiń bárimizdi ıslam dini or­taqtastyryp otyr. Al ıslamofobııamen kúreste biz birizdilik tanytyp, ortaq údeden shyǵýǵa tıispiz. Alla taǵala bizdiń osy mindetimizdiń oryndalýyna jet­kizgeı dep oıyn tııanaqtady ol. Baıandamashylardyń usynys-pikirlerine alǵysyn jetkizgen Er­jan Hozeuly delegasııa bas­shy­laryn el Prezıdenti Nursul­tan Nazarbaevpen birge estelik ujymdyq sýretke túsýge sha­qyr­dy. Osy rásimnen keıin sóz Islam Konferensııasy Uıymynyń Bas hatshysy E.Ihsanoǵlyǵa tıdi. Islam Konferensııasy Uıy­my­nyń Bas hatshysy Ekmeleddın Ihsanoǵly Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa, delegasııa basshylaryna, mınıstrlerge qarata aıtqan sózinde óziniń Islam Konferensııasy Uıymy Syrt­qy ister mınıstrleri keńesiniń 38-shi sessııasyna qatysý qur­me­tine ıe bolǵanyna alǵysyn jetkizdi. «IKU Syrtqy ister mınıstrleri keńesi 38-shi sessııasynyń ashylý saltanatynda sóz sóıleý – úlken mártebe. Bul konferensııa qazirgi zamanǵa saı ári ádemi qala – Astanada uıymdastyry­lyp otyr. Men osy oraıda, Qazaqstan Úkimeti men Qazaqstan halqyn el táýelsizdiginiń 20 jyldyq mereıtoıymen quttyq­taı otyryp, qonaqjaılyǵy úshin rızashylyǵymdy bildiremin. Ha­lyq­aralyq sahnadaǵy óziniń sa­lıqaly saıasaty arqasynda Qa­zaq­stan óziniń musylmandyq bol­mysyn saqtap qana qoımaı, ja­ńa­rý jolyna bet aldy. Bul – qa­zirgideı kúrdeli kezeńde Qazaq­stan­nyń musylman órkenıetinde kóshbasshylyq tizgindi qolyna alýǵa daıyn ekendiginiń bir kóri­nisi. Prezıdent Nursultan Na­zar­baevtyń kóregen saıasaty­nyń negizinde buǵan qol jetkizýge bolady dep oılaımyn», dedi  E.Ihsanoǵly. Islam Konferensııasy Uıy­my­nyń Bas hatshysy óziniń baıan­damasynda uıym Qazaqstannyń kúsh-jigeri negizinde birqatar aýqymdy jumystardy atqar­ǵa­nyn atap ótti. «IKU úlken jol­dy artqa qaldyrdy. Onyń yqpal-áseri tek uıymǵa múshe elderge ǵana emes, halyqaralyq sahnaǵa da sezildi. О́ńirlik jáne halyqaralyq dárejedegi kóp­te­gen mańyzdy qurylymdar bizdiń Uıymǵa qyzyǵýshylyq tanytyp, yntymaqtastyq baılanys ornatý nıetin bildirip otyr. Uıymnyń Jarǵysynda kózdelgen mindetter men 2005 jyly Sammıtte qa­byl­danǵan sheshimder negizinde biz IKU-nyń bedelin jandandyryp, onyń mańyzyn odan ári artty­rýǵa múmkindik aldyq. Men my­na­ny senimmen aıta alamyn: Qa­zirgi tańda IKU halyqaralyq sah­nadaǵy óziniń ornyn myqtap belgilep qana qoımaı, halyq­ara­lyq uıymdarmen birlese, kóp­te­gen aýqymdy sharýalar atqaryp keledi», dedi Uıymnyń Bas hatshysy. Ekmeleddın Ihsanoǵly sessııa barysynda halyqaralyq klımat sheńberine sáıkes, musyl­man­dyq Ýmmaǵa qatysty birqatar eskertýlerine toqtalyp ótti. «Bú­gin­de musylman álemi óziniń tu­raqtylyǵy men damýyna, gúl­de­nýine keri áser etetin kúrdeli jaǵdaılarmen betpe-bet kelip otyr. О́kinishke qaraı, bizdiń Ým­manyń keıbir bólshekteri áli kún­ge deıin ishki turaqtylyq pen yntymaqtastyqqa aıtarlyq­taı zárý. Bul aýmaly-tókpeli merzimdegi qıyndyqtardy jeńý úshin aýadaı qajet. Musylman álemi óziniń tarıhyn aıqyn­daı­tyn kezeńdi basynan ótkerýde. Al ol bizdiń halyqtardyń maq­sat-múddesin kózdeıtin is-sha­ralar úderisin jedeldetý qa­jet­tigin taǵy bir nyqtaı túsedi. Olar quqyqtyq tártip, adam qu­qy­ǵy, ulttyq únqatysýdy qam­ta­masyz etý aıasynda júzege asy­rylýy tıis. IKU-nyń Jarǵysy jáne 10 jyldyq merzimdegi is-qımyl baǵdarlamasy birkelkilik jáne jańarý qaǵıdattaryn bas­shy­lyqqa alyp keledi. Bul eki qu­jat ta musylman álemi aldynda turǵan ózekti máselelerdiń sheshilýine yqpal etetin eń bir oń­taıly is-sharalar negizinde ázirlengen. Osy bir múmkindikti paıdalana otyryp, musylman elderinen Uıymnyń 10 jyldyq is-qımyl baǵdarlamasyna taǵy da súıenip, olardy júzege asyrýdy jedeldetý qajettigine basa nazar aýdarǵym keledi. Jaqynda Sol­tús­tik Afrıkada oryn alǵan oqı­ǵaǵa súıene otyryp, men Týnıs pen Egıpettegi ishki halyqaralyq tóńkeristiń áserinen oryn alǵan demokratııalyq ózgeristerge toq­tal­ǵym keledi. Taıaý kúnderi osy elderge jasaǵan sapar nátı­je­sine sáıkes, bul ózgeristerdiń bo­la­shaqta quqyqtyq tártip pen de­mokratııany, ekonomıkalyq damý­dy nyǵaıta túsedi dep senim bildirgim keledi. Lıvııadaǵy daǵda­rys­ty da belgili bir dárejede sheshýimiz qajet. Biz Lıvııa hal­qynyń quqyqtyq tártipti or­nyqtyrý turǵysyndaǵy zańy jáne talaptarymen kelisemiz ári moı­yndaımyz. О́tken aptada joǵary deńgeıdegi delegasııa ókilderin osy elge jiberip, azamattardyń arasyndaǵy zorlyq-zombylyqty toqtatyp, kerisinshe gýmanıtar­lyq kómekke múmkindik berý qa­jettigine shaqyrdym. IKU Sırııanyń keıbir qalalarynda oryn alyp jatqan beıbereketsizdik pen tártipsizdikti úreımen ári qorqynyshpen baqylap otyrady. Biz bul eldi ulttyq únqatysýǵa, sondaı-aq zorlyq-zombylyqty, halyq pen tártip saqshylary arasyndaǵy qaqtyǵystardy toq­tatý maqsatynda Sırııanyń úki­meti jarııalaǵan reformalardy júzege asyrýdy jedeldetýge shaqyramyz. Al Iemende oryn alǵan oqıǵalar ishki daǵdarysty ulttyq únqatysý arqyly sheship, qaýipsizdikti saqtaý men bıliktiń beıbit jolmen memleketke ótýin qamtamasyz etý qajettigin taǵy bir dáleldep berdi. Biz Bahreındegi ulttyq konsensýsqa qol jetkizý úshin qajetti búkilálemdik, ulttyq únqatysýdy qoldaımyz. Osy oraıda, Bahreın tarapyna ashyq únqatysýdyń mańyzdy­ly­ǵy jóninde taǵy da aıta kele, bul óz kezeginde osy eldiń jo­ǵa­ry múddesin kózdeıtinin jetkizgim keledi», dedi E. Ihsanoǵly. Keleli jıyn kezinde osyndaı birqatar musylman elderindegi qalyptasqan kúrdeli jaǵdaılar jaıyna toqtalǵan Uıym Bas hatshysy Palestına elinde oryn alǵan oqıǵalardy da nazardan shyǵarmady. «Palestınadaǵy oqı­ǵalar kúni búginge deıin biz­diń aıryqsha alańdaýshylyǵymyzdy tý­ǵy­zyp otyr. Izraıldiń Ierýsalımge basqynshylyq jasaýy áli kúnge deıin bizdiń Ýmmamyzdyń qasıeti men kıesine qaýip tón­dirip keledi. Sońǵy ýaqytta Izraıl tarapynyń mu­sylmannyń qasıetti mekenin kúshtep qosyp alýy jáne Palestına turǵyn­dary­nyń jekemenshigi men mú­likterine qol salýy jańasha qar­qyn alyp keledi. Iаǵnı, mundaǵy jaǵdaı tuıyqqa tirelip otyr. Sondyqtan, bizdiń en­digi mindetimiz – pales­tına­lyq­tardyń osy másele týra­syndaǵy sheshimin qoldap, sozylmaly qaqtyǵystar­dy ońtaılandyrýǵa qol jetkizýimiz qajet. Men IKU-ǵa múshe barlyq elderdi Palestınanyń 1956 jylǵa deıingi shekarasyn ta­nýǵa jáne moıyndaýǵa shaqy­ra­myn», dedi bul týrasynda ol. Budan keıingi kezekte Bas hatshy IKU-nyń ǵalamdyq tur­ǵy­da mańyzy bar jáne ózindik róli belgilengen uıym ekendigin atap óte kele, bolashaqta Aýǵan­standaǵy jaǵdaıdy retke keltirýge aıryqsha mán berý qajet­tigin tilge tıek etti. «Biz Aýǵan­standaǵy kúrdeli jaǵdaılardy ońtaılandyrý baǵytynda ju­mys­ júrgizýdemiz. Bul rette, búginde Palestına men Aý­ǵan­stan ara­syndaǵy ózara baıla­nys­tyń da­myp, ózgeshe keıipke enip kele jatqanyn atap ótkim keledi. Jaqynda men Irakta bolyp, memlekettiń joǵary laýazymǵa ıe ókilderimen kezdestim. Bul sapardyń basty maqsaty – IKU men Irak arasyndaǵy baılanys deńgeıin Iraktaǵy ulttyq kelisimge qol jetkizý men ózara yntymaqtastyq negizinde kóterý boldy», dedi E. Ihsanoǵly. Bas hatshy Somalıdegi jaǵdaıdy da nazardan shyǵarmady. Bul rette ol IKU múshelerin Somalı memleketindegi jaǵdaılardy oń úde­risterge jeteleý baǵytyndaǵy is-qımylda­ryn shıryqtyrýǵa sha­qyrdy. IKU Bas hatshysy óziniń só­zin­de Túrkııa men Kıpr arasyn­da­ǵy jaǵdaıdy retke keltirý, Armenııa, Ázerbaıjan, Kosovo elderindegi oryn alyp otyrǵan oqı­ǵa­lar bul elderdegi jaǵdaılarǵa beıjaı qaramaýdy qajet etetinin atap ótti. Ol sóz arasynda ıslam Ýmma­synyń múddesine álemdik tur­ǵy­da da mán berý qajettigin nazardan shyǵarmady. «Bul rette biz álemdik lıderlermen baılanys ornatýdyń tyń kózderin izdeýimiz qajet. Men ótken jyldyń sáýir aıynda Vashıngtonǵa saparmen baryp, Prezıdent Obamamen jáne AQSh-tyń resmı tulǵala­ry­men kezdestim. Biz kezdesýler barysynda ıslam álemin alań­da­typ otyrǵan kóptegen máseleler jaıyn sóz ettik. Al Londonǵa barǵan saparymda Ulybrıta­nııa­nyń premer-mınıstrimen júz­des­tim. Bul jerde IKU men Uly­brıtanııa arasyndaǵy túrli sala­daǵy baılanystar máselesi sóz boldy. Brıýsselge barǵan sapa­rym­da da osy jáıtter negizge alyndy. Mundaı qadamdardyń barlyǵy ıslam álemi úshin aýadaı qajet», dedi bul týrasynda ol. Uıymnyń bas hatshysy qoz­ǵaǵan eń bir ótkir máselelerdiń biri ıslamofobııa tóńireginde ór­bidi. «Islamofobııa ıslam álemi úshin kún tártibinen túspeı tur­ǵan ózekti problema. Ǵalamdyq turǵydan alyp qaraǵanda, biz osy qubylystyń keri áserin baıqap kelemiz. Qazirgi tańda ıslamo­fo­bııa­nyń deńgeıi órship tur. Byl­tyr qyrkúıekte ortaq konsensýs negizinde osy kúrdeli máseleni sheshýdi kózdeıtin 8 tarmaqtan turatyn baǵdarlama qabyldanǵan edi. Onyń negizinde adamdardy dinı senimine baılanysty qý­dalaý, qysym kórsetýge, zorlyq-zombylyqqa qarsy naqty sharalar kózdelgen. Bul qarar Adam quqyqtary jónindegi keńestiń 16-shy sessııasynda konsensýs boıynsha qabyldandy. IKU adam quqyqtary jónindegi táýelsiz komıssııa qurýdy qolǵa alýda. Sa­rapshylardan qurylǵan mundaı komıssııa bizdiń uıym qyzmetin damytyp, jumysymyzdy jemisti ete túspek. Men barlyq elderdi osy qujatty tezirek ratıfıka­sııalaýǵa shaqyramyn. Sebebi, aýyz sý jetispeýshiligi, ekologııa syndy máseleler de biz úshin aıryqsha mańyzdy. Aýrýlarmen kúres, polıemılıt, ana men bala densaýlyǵy da nazarymyzda. Gý­manıtarlyq baǵytta tabıǵı apat­tardan zardap shekkenderge de kómek qolyn sozamyz. Bolashaqta bilim salasynda da aýqymdy ju­mystardy qolǵa alýymyz qajet», dedi Bas hatshy. Sóziniń sońynda E.Ihsanoǵly As­tanada ótip jatqan tarıhı keńes jaı shara bolyp qalmaı, IKU aldynda turǵan mindetterdi sheshýge yqpal etetin jańa qadam bolsa degen senimin jetkizdi. «Biz bul jerge ózimizdiń maqsat-múd­delerimizdi aıqyndap, bolashaqta olardy tájirıbe túrinde júzege asyrý úshin keldik. Sondyqtan, Uıym aıasyndaǵy qyzmetimizdi shynaıy senimge qurǵanymyz jón», dedi Ekmeleddın Ihsan­oǵly só­zi­niń sońynda. Budan keıin Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev sóz aldy. (Elba­sy sóziniń tolyq mátini 1-2-betterde jarııalanyp otyr). IKU-nyń Syrtqy ister mınıstrleri keńesiniń 38-shi sessııa­synyń alǵashqy kúni rezolıýsııa jobasy qabyldandy. 38 jyl boıyna Islam Konferensııasy Uıy­my degen atpen belgili ha­lyqaralyq uıym elordadaǵy sessııadan bastap Islam Yn­ty­maqtastyǵy Uıymy bolyp jańa ataýdy ıelendi. Sonymen birge uıymnyń jańa emblemasy da bir- aýyzdan maquldandy. Ol jumyr jerdi aıalaı kómkergen jarty aı men jer sharynyń kindigindegi barsha musylman balasy qaster tutatyn Qaǵbanyń qara tasyn beıneleýmen erekshe sezim tý­ǵy­za­dy. Jalpy osyǵan deıin Islam Konferensııasy Uıymynyń ataýy men emblemasyn ózgertý týraly oılar baspasóz betterinde jıi kóterilip júrgeni belgili. Oǵan sebep, bıylǵy jylǵy mamyr aıynyń ortasynda Jıdda qala­synda joǵary laýazymdy tul­ǵa­lardyń jınalysynda osy másele ortaǵa salynyp, qoldaý tapqan bolatyn. Biraq muny resmı túrde bekitý rásimi Qazaq eli asta­na­synyń mańdaıyna buıy­rýy el ómirindegi tarıhı oqıǵa hám mu­sylman órkenıetinen alar Qa­zaq­stan bedeli mártebesiniń taǵy bir kórinisi ispetti. Ses­sııanyń mu­nan keıingi otyrysy jabyq esik jaǵdaıynda ótti. Ondaǵy kóte­ril­gen máseleler men qabyl­dan­ǵan sheshimder Astana deklara­sııa­sy men rezo­lıýsııalarynda kóri­nis tabady, dedi Syrtqy ister mınıstriniń resmı ókili Asqar Abdrahmanov. Búgin sessııa óz jumysyn jalǵastyrady. «Egemen Qazaqstannyń» tilshiler toby. Sýretterdi túsirgen Orynbaı BALMURAT.