Kýlagınniń kómegi kerek

Iá, adamdar taǵdyryna qa­tys­ty dabyl qaǵatyn qıyn jaǵ­daı qalyptasyp otyrǵanyn ashyp aıtqan oryndy. El gazeti «Egemen Qazaqstan» da bul shekten shyqqan jaýapsyzdyq­tan qalys qala almaı, óziniń ús­timizdegi jylǵy 16 shilde kúngi sanynda «Qyzbeldegi el qyzyl sý iship otyr» dep janaıqaı ma­qala ja­rııal­ǵan bolatyn. Onda Jangeldın aýdanynyń Qyzbel aýylyn qonystanǵan turǵyn­dar­dyń ala jazdaı qyzyl sý ishýge májbúr bolyp, densaý­lyq­taryn qurban­dyq­qa shalǵan­daı kúıki tirlik keship jatqan­dyqtaryna joǵary or­gandar­dyń, atap aıtqanda, ob­lys­tyq, aýdandyq ákimdikterdiń nazary aýdarylyp, aýyz sýdan taryq­qan, júdegen eldiń muń-zary jetkizilgen edi. Soǵan oraı, mine, qolymyzǵa, aýyz sý quramyn zertteýdiń qo­ry­tyndylary dáıektelgen qu­jat­tar kelip tústi. Onyń ózin tıisti organdar emes, 145 adam qol qoıyp, qıyn jaǵdaılaryn jazyp joldaǵan aýyl turǵyn­dary qaty­naýshydan berip jiberipti. Jaz boıy jergilikti bı­liktiń arqany keńge salyp, jaı­baraqattyqqa sa­lynǵanynan zá­re­zap bolǵan­dyq­tary, endi myna zertteý qory­tyn­dylarymen jedel tanysa bersin, el múddesin eskerýsiz tas­ta­maıtyn el gazeti «Egemen» ǵoı, Úkimet nazaryna muńymyzdy jetkizer dep dáme­lengendikterin de ashyp kórsetip, ekinshi jaǵy­nan Qazaqstan Res­pýb­lıkasy Par­lamentiniń Sena­ty­na da ar­naıy talap-ótinish­te­rin qosa jibergen eken. Olardyń ótinishinde sonymen qatar, aýyl­daǵy telefon baılanysynyń da durys jolǵa qoıylmaǵandyǵyna úlken alańdaýshylyq bildiriledi. Búkil aýyldyń mardymsyz, jetkiliksiz telefon núktesine telmirip qal­ǵany qynjyltady. Aýdan orta­ly­ǵynan 120 shaqyrymdaǵy eldi mekende kenetten bas aýy­ryp, baltyr syzdaıtyn jaǵdaı­lar da jıi kezdesip jatady. Onyń ús­ti­ne aýyz sýdyń taýsyl­maıtyn «jy­ry» kelip qosyldy degendeı... Mundaıda shuǵyl baı­la­nyssyz taǵy bolmaıdy ǵoı... Endi sol qujattyń jaıyna keleıik. Ony Jangeldın aýdan­dyq memsanepıdqadaǵalaý bas­qar­masynyń bastyǵy B. Jaýly­baev aýdan ákimi N.Tólepov pen Qyzbel aýyldyq okrýginiń ákimi E.Ediresovke joldapty. «Sizdiń su­raýyńyz boıynsha (19.07. 2011 j.), Saryózen ( jalpaq jurt bul ózendi Qońyraýly dep ataıdy – Q.Á.) ózen sýynan jáne qudyq sýyn alyp Qostanaı ob­lystyq saraptama ortalyǵynda jáne Jangeldın aýdandyq saraptama ortalyǵynda teksergende № 1575 (27.07.2011 j.) aýyz sý zertteý hattamasy boıynsha qudyq sýynyń quramynda jalpy kermektik – 13,9, totyǵýy – 33,5, qur­ǵaq qaldyq – 1470 joǵary deń­geıde boldy. SanEmN № 554 (28.07.2010 j.) sáıkes aýyz sýǵa paıdalanýǵa jaramaıdy. Al Sa­ry­ózen ózen sýy №1576 26.07.2011 jylǵy tekserý qory­tyn­dysy boıynsha túsi, laı­ly­lyǵy, qospa zattar, BPK–5, HPK sáıkes kelmeıdi. SanEmN №554 (28.07.2010 j.) talapqa saı kelmeıdi, ıaǵnı paıda­lanýǵa jaramaıdy. QR «Jeke jáne zańdy tulǵa­lardyń ótinishterin qaraý tár­tibi týraly» Zańnyń 12-babyna sáı­kes ótinishtiń qaraý nátı­jesi jo­ǵa­ry organda nemese sot­ta sha­ǵym­dalýy múmkin», delingen qujatta. Aýyz sýdyń sapasyna qa­tys­­ty budan artyq qandaı anyqtama qajet?! Jaz boıy árkim árqalaı jolmen aýyz sýdy Arqalyqtan, taǵy basqa jaqtardan bóshkemen tasyp iship otyrǵan 870 adamnyń endigi kúıi ne bolmaq? Qys ta qyr astynda tur. Maly men jany qysy-jazy osy ózenniń sýyn qatar iship otyratyn bul eldi mekende jedel túrde naqty is-sharalar qoldanylmasa, jaǵ­daı asqynǵan ústine asqyna bermekshi. Aýyz sýdy tasymaldap be­rýdi uıymdastyra ma, álde irgedegi 30-40 shaqyrym jerdegi tushy sý kózinen qubyr tarty­lyp, nápaqaǵa kenelte me, bul kúrdeli máseleniń sheshimi endi Úkimettiń ózine tirelip turǵany baıqalady. Basqa amal joq sekildi. Memlekettik «Aqbulaq» aýyz sý baǵdarlamasynyń tıimdi bir tetigin shuǵyl iske qo­sýdyń tótenshe reti osyndaıda qolǵa alynýy kerek shyǵar dep, el ishi úmittenip otyr. Oblys ákimi S.V.Kýlagın de halyq taǵdyryna alańdap, tosyn sheshim qabyldaıdy degen senim zor. Sonymen qatar bılikke demeý, qolǵanat bolyp, ortaq zalaldyń zardaptaryn je­ńýge jappaı qolushyn berý­diń máni aıryqsha. Máselen, «Urpaq» qoǵamdyq qory osyndaıda jan­ashyr­lyq pen belsendilik ta­nytqany jón. Elbasy zııaly qaýymǵa elińe baryp, naqty kómegińdi jasa dep batagóı sózin aıtyp jatqanda, týǵan jerine ataǵyn buldap, shirenip, syqyrlap keletin keı­bireý­ler endi ıilip, qyzmet etetin sy­naq sáti týdy! Ekonomıkany kóte­reıik, tal egeıik dep qur­ǵaq urandat­qan­sha, osynaý el basyna tóngen qıyndyqty buǵa­lyqtaýǵa isimen atsalys­qandary qandaı ǵanıbet bolmaq. Jalpaq jurt osyndaı shalt qımyldy kútip otyr. О́zen sýynyń lastanýynyń sebep-saldaryn túbegeıli anyq­tap, sodan tıisti qory­tyndy shyǵarý – kezek kúttirmeıtin mindet! Qaısar ÁLIM, Qostanaı oblysy, Jangeldın aýdany.