Jambyl aýdanyna qarasty Shoqaı aýylynda dúnıege kelgen Tálipbek Saparbekuly eńbek maıdanyna tym erte aralasty. Qatarlastarynyń aldy bolǵan azamat 1942 jyly, ıaǵnı 16 jasynda «Oktıabr-Jemis» ujymsharynda qyzylsha brıgadasynyń brıgadıri jáne ujymshar basqarmasynyń múshesi bolyp ter tókti. Soǵys jyldarynda balalyq shaǵyn umytyp, erte eseıgen azamattyń qajyrly eńbegi qaltarysta qalǵan joq, «Eńbektegi erligi úshin» medalimen marapattaldy.
Bala kúninen izdenis izine túsken Tálipbek Saparbekuly baqytyn aǵartý salasynan tapqysy keldi. Asqaq armanyna qol sozǵan azamat aqyry ustazdyq joldy tańdady. 1947 jyly sol ýaqyttaǵy Jambyl qalasynda pedagogıkalyq ýchılısheni támamdap, Bılikól keńsharynyń №3 fermasyndaǵy bastaýysh mekteptiń meńgerýshisi retinde eńbek etip, mektep oqýshylaryn bilim nárimen sýsyndatty.
Qazaqtyń qabyrǵaly qalamgerleriniń týyndylarynan qanattanǵan Tálipbek Saparbekuly tanymyn keńeıtip, bilimin tereńdetý maqsatynda 1955 jyly Shymkent qalasyndaǵy N.Krýpskaıa atyndaǵy pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirip, qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵalimi mamany bolyp shyǵady.
Muǵalim retinde tyń ádistemelik tásilderimen daralanǵan ol 1955–1963 jyldary Jambyl jáne Jýaly aýdandaryndaǵy Chapaev jáne Amantúbek, Toǵyztaraý orta mektepteriniń dırektory retinde tabysty eńbek etti. Budan soń Bılikól aýylyndaǵy, Shoqaı eldi mekenindegi bilim ordalaryn basqardy. Týǵan aýylyndaǵy bilim uıasyn bastaýysh mektepten orta mektepke aınaldyrýǵa bastamashy boldy. Mekteptegi oqýshylardyń bilim sapasyn kóterýge aıryqsha nazar aýdardy. Sondaı-aq eldi mekenge gaz qubyryn tartýǵa yqpal etti. 1973–1993 jyldary shalǵaıdaǵy Moıynqum aýdanyndaǵy «Ekinshi tyń» dep atalǵan mektep-ınternatta da jemisti qyzmet etken ol jergilikti balalardyń sapaly bilim alýyna barynsha ter tókti.
Kónekóz qarııalardyń aıtýynsha, ol aýyl mektepteriniń tehnıkalyq-materıaldyq bazasyn nyǵaıtýǵa, oqý-tárbıe úderisin laıyqty deńgeıde uıymdastyrýǵa aıryqsha den qoıǵan. Al shalǵaıdaǵy mal jaıylymyndaǵy mektep-ınternat jumysy el kóleminde keńinen nasıhattalǵan. Atalǵan bilim uıasyna Afrıkanyń elderinen kelgen meımandar bilim ordasynyń tájirıbesimen tanysyp, Tálipbek Saparbekulynyń eńbegin joǵary baǵalapty.
«Ol kisi jastarmen de, úlkendermen de májilis quryp, mazmundy áńgimeler aıtyp otyratyn. Qumdy jerdi jaınatqan azamattyń eńbegi nazardan tys qalǵan joq. Shetelden kelgen delegattar sol qumdaýyt dalaǵa baryp, ákemizdiń bilim berý isindegi úzdik ádistemesimen tanysýynyń ózi kóp jaıttan habar berse kerek.
11 balany tárbıelep ósirgen ákemiz bárimizge birdeı meıirim shapaǵatyn tógip júrdi. Zeınetke shyqqan soń da tynym tapqan joq. Qoǵamdyq jumysqa belsene aralasty. Taraz qalalyq ákimdigi janyndaǵy aqsaqaldar alqasynyń tóraǵasy boldy. Sonymen qatar «Asyl ájeler» ansamblin uıymdastyryp, úlken kisilerdiń ónerin óristetýge den qoıdy.
Ol kisi oqýshylarymen kórkem ádebıet týraly áńgime aıtqanda, ádebı shyǵarmalardyń keıipkerleri týraly tolǵanǵanda shákirtteri uıyp tyńdaıtyn. Sol shákirtteriniń deni taý tulǵaly azamat retinde qalyptasty», deıdi Tálipbek Saparbekulynyń qyzy Rabıǵa óz oıymen bólisip.
Udaıy týrashyldyǵymen daralanǵan azamat talaı alqaly jıyndarda oblys basqarǵan azamattarǵa eldiń jaıyn aıtyp, qaıratkerlik qyryn da kórsetken. Osylaısha, kisilik kelbetin joǵaltpaǵan Tálipbek Saparbekuly aınalasyna syıly bolǵan.
«Ákemniń aqıqatty aıtatyny keıbir sheneýnikterge unaı bermeıtin. Sondyqtan ol kisini qandaı da bir is-sharaǵa aparǵanda: «Áke, osy joly sóılemeı-aq qoıyńyzshy», deıtinmin. Qaıbir jyly qala ortalyǵynda Abaıdyń eskertkishi ashyldy. Áýdem jerde tursam, ákemniń sańqyldaǵan daýsy shyǵyp jatyr. Sóıtsem, ol kisi adamzat aqyl-oıynyń alyby atanǵan uly tulǵanyń eskertkishiniń ashylý rásimi qarabaıyr túrde azdaǵan adamnyń qatysýymen uıymdastyrylǵanyna renishin jetkizipti.
Ol kisi qandaı da bir jıynǵa qatysyp kelgen soń, úıdegi telefonǵa tynym bolmaıtyn. Ákimdik adamdary ákem kótergen máselege qatysty oılaryn aıtyp, atqarylyp jatqan jumys týraly pikirin jetkizip jatatyn. Ákem bertinde «Shymyr atanyń Shynqoja urpaqtary: Qobylandy, Marsym» atty tanymdyq eńbek jazdy. Ataýly qordyń negizin qalaýshylardyń biri boldy. Qalaı desek te, bekzat bolmysymen, tereń bilimimen jurt aldynda udaıy mańdaıy jarqyrap júrgeni anyq», deıdi uly Ǵızzat Tálipbekuly óz oıyn ortaǵa salyp.
Keńestik kezeń kezinde izdenimpazdyǵymen kózge túsken ol shákirtterine Alash arystary amanattaǵan adaldyqty jıi nasıhattaıtyn. Kórkem ádebıettiń qaınarynan qanyp ishken azamat oqýshylarynyń boıyna qazaq ádebıeti alyptarynyń shyǵarmalaryndaǵy izgi qasıetterdi darytýǵa tyrysty.
Qatarlastarynyń aldy bolǵan Tálipbek Saparbekulynyń eseli eńbegi eleýsiz qalǵan joq. «Eńbektegi erligi úshin»,«Uly Jeńiske – 30 jyl» sekildi merekelik medalmen marapattalǵan. Sondaı-aq «Halyq aǵartý isiniń úzdigi» tósbelgisin de ıelengen. Jergilikti atqarýshy bılik ókilderi de ardaqty ardagerdiń eńbegin nazardan tys qaldyrmaı, «Taraz qalasynyń qurmetti azamaty» ataǵyn beripti.
Sanaly ǵumyryn urpaq tárbıeleý isine arnaǵan ardaqty azamattyń ónegeli ómir joly jurt jadynan óshken joq. О́zi ómirden ótse de, zamandastary, kózin kórgen azamattar Tálipbek Saparbekulynyń kisilik qasıeti týraly erekshe bir tolǵanyspen áńgimeleıdi. Jaqsynyń aty óshpeıtinin osydan da baıqaımyz.
Jambyl oblysy
