– Áskerı ómir sizdi nesimen qyzyqtyrdy? Bul salaǵa qalaı keldińiz?
– Áskerı radıobaılanys salasyna qyzyǵýshylyq bala kúnimnen oıandy. Mektebimizde birge bilim alǵan 13 balanyń talabyn baıqaǵan ustazymyz Albert Kovoneshnıkov bizdi únemi alǵa qaraı talpyndyryp otyratyn. Radıobaılanys boıynsha túrli jarystarǵa qatysyp, talaı márte top jardyq. Sol kezde búkil respýblıka kólemindegi jýrnalǵa shyqtyq. Bul meni odan ári qanattandyryp, áskerı adam bolý attaı qalaǵan armanyma aınaldy. Bala arman aqıqatqa ulasyp, keıin osy salada bilimimdi tereńdetýge múmkindik týdy. Kemerov áskerı ýchılıshesin, keıinnen Lenıngradtaǵy Áskerı baılanys akademııasyn oıdaǵydaı aıaqtadym. Sóıtip, áskerı adam bolyp shyǵa keldim.
– Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynan bastap elimizdiń qorǵanys salasynda qyzmet ettińiz. Birqatar qurylymdardy basqardyńyz. О́zińizdiń qyzmettik jolyńyzdy kóz aldyńyzdan qaıta ótkizip, sol jyldarǵa bir sapar shegip kórsek?
– Máskeýde kafedra meńgerýshisi qyzmetin atqaryp júrgen kezim edi. Sol kezdegi elimizdiń tuńǵysh Qorǵanys mınıstri Saǵadat aǵanyń shaqyrtýymen elge kelip, táı-táı basqan táýelsiz memleketimizdiń ıgiligi jolynda qyzmet etýge bilek sybana kiristik. Bilimim men tájirıbemdi joǵary baǵalap, meni birden jaýapty qyzmetke taǵaıyndady. Shyn máninde, ol kezder endi ǵana táýelsizdikke qol jetkizip, eńsemizdi tiktep kele jatqan eleń-alań shaqtar edi. Sol kezeń men dál búgingi kúndi múlde salystyrýǵa kelmeıdi. Boıymyzdaǵy bar qajyr-qaıratymyzdy, bilim-biligimizdi, erik-jigerimizdi Uly Otanymyzdyń tynyshtyǵy jolyna arnaýǵa mindetti edik. Sebebi, bárimizdiń ortaq muratymyz Otanymyzdyń tynyshtyǵy, otandastarymyzdyń beıbit te berekeli ómiri edi.
Osy salada qyzmet atqara júrip, bilimdi de bilikti kadr daıarlaý máselesin aldyńǵy qatarǵa qoıdyq. О́ıtkeni, ol kezderde el aýmaǵynda radıobaılanys salasy boıynsha bilikti kadrlar daıyndap shyǵaratyn oqý oshaǵy atymen joq deýge bolatyn. Oqımyn dep talaptanǵandar Máskeýge nemese basqa elge sabylatyn. Kópten kókeıdi kernegen máseleniń sheshimin taýyp, «Radıoelektronıka jáne baılanys áskerı ınjenerlik ınstıtýtyn» qurdyq. Búgingi tańda atalmysh oqý ordasy qanatyn keńge jaıyp, jyl saıyn qanshama bilikti mamandardy qanattandyryp otyr.
Iá, ózińiz aıtqandaı, áskerı salada ómir boıy eńbek ettim. Jaýapty qyzmetter atqardym. Onyń bári Otan aldyndaǵy boryshym dep esepteımin. Eńbegimiz de eleýsiz qalǵan joq. Elbasymyzdyń qolynan 1995 jyly general-maıor degen shen aldym. Osynyń barlyǵy meniń ǵana emes, osy jolda tabandy túrde birge qyzmet etken áriptesterimniń de eńbeginiń baǵalanǵany dep bilemin.
– Táýelsizdik alǵan 25 jyl ishinde Qazaqstan Qarýly Kúshteri qandaı jetistikke jetti. Ne uttyq? Neden utyldyq?
– Táýelsizdik alǵan 25 jyl ishinde Qarýly Kúshterimiz aýyz toltyryp aıtarlyqtaı jetistikterge qol jetkizdi. Rýhy daýyldaı, aıbary aldaspandaı aıbyndy áskerimiz quryldy. Sońǵy úlgidegi áskerı tehnıkalardy ıgerip kez kelgen memleketpen ıyq tirestire alatyn jaǵdaıǵa jettik. Ýaqyt kóshine ilesip, zamanǵa saı damyp kelemiz. Munyń bári bereke men birliktiń, eńseli egemendigimizdiń, Elbasymyzdyń kóregen saıasatynyń jemisi dep bilemin. Elimizdegi áskerı bólimderdiń materıaldyq turǵyda jabdyqtalýyn, áskerı qyzmetkerlerimizdiń áleýmettik turǵyda qorǵalýyn memleketimiz árdaıym basty nazarda ustap keledi. Qazaq áskeri ózindik bedelin qalyptastyrǵan qýatty áskerge aınaldy. Sondyqtan, osy 25 jyl ishinde utqanymyz, kóp.
– О́mirińizdi osy salaǵa arnaǵan azamat retinde aıtyńyzshy, áskerı adamnyń eń negizgi ustanymy qandaı bolýǵa tıis?
– Otan qorǵaý, el tynyshtyǵyn qadaǵalaý, erdiń erine artylatyn mindet. Osy mindetti moınyńa alǵan ekensiń, ony aıaǵyna deıin abyroımen atqarýyń kerek. Jolyńda talaı kedergiler men qıyndyqtar, túrli tosqaýyldar tap kelse de, ádilettiń jibinen attamaýyń qajet. Batyrlyq kózsiz erlikte ǵana emes, parasattylyq pen oryndy sheshim qabyldaı bilýde. Osynaý darhan dalany ata-babalarymyz aq bilektiń kúshimen, aq naızanyń ushymen aman saqtap, keıingi urpaq myna bizge amanat etti. «Malym janymnyń sadaǵasy, janym arymnyń sadaǵasy» dep, ólip bara jatsań da namysyńdy taptatpaýǵa, ıa bolmasa eshkimge qııanat jasamaýǵa úıretti. Iаǵnı, bizdiń qanymyzda babalarymyzdan mıras bolyp kele jatqan tektilik pen tazalyq bar. Sol tazalyǵymyzdy joǵaltyp almaýymyz qajet. Áskerı ómirde qyzmet etetin adam tym qatal da, tym jumsaq ta bolmaýy kerek. Eń bastysy, ádilet pen aqıqattyń aýylynan alystamaǵany abzal. Otanyn, týǵan jerin, ultyn súıe almaǵan adamnan úlken erlik kútýge bolmaıdy. Sondyqtan árbir azamat, ásirese, áskerı adam, Otanynyń patrıoty bolýǵa tıis dep esepteımin. Ultyn súıe bilgen jan – búkil adamzat balasyn da súıe alady.
– Máńgilik eldiń tynyshtyǵyn kirpik qaqpaı kúzetetin izbasar inilerińizge qandaı tilek aıtasyz?
– Qarýly Kúshterimiz jyl saıyn qýat alyp, Qazaqstanymyzben birge qarqyndy damı bersin. El irgesi tynysh bolsyn. Táýelsiz elimiz ekonomıkasy damyǵan, mádenıeti baı, álemniń qorǵanysy qýatty eń ozyq elderiniń aldyńǵy qatarynan kórinsin. Babalarymyzdan mıras bolyp qalǵan ulan-baıtaq jerimiz, júregi shýaqty, bilegi qýatty erjúrek erlerimiz aman bolsyn! Máńgilik eldiń kók baıraǵy kók júzinde jelbireı bersin!
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Arman OKTIаBR,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
