Samaradaǵy (Reseı) áskerı áýe ushqyshtaryn daıarlaıtyn Syzran áskerı ınstıtýtynda 1999-2004 jyldar aralyǵynda bilim alǵan ol elimizdiń áýe keńistigin qorǵaı júrip, «Mırnoe nebo», «Vzaımodeıstvıe», «Boevoe sodrýjestvo», «Stepnoı orel» sekildi san túrli halyqaralyq áskerı oqý-jattyǵý jumystaryna belsendi qatysqan. Sonymen qatar, «KADEX» áskerı qarý-jaraq pen áskerı tehnıkalardyń halyqaralyq kórmesi jáne áskerı paradtarda da sátti óner kórsetken óz isiniń sheberi. Ushqysh-maıordyń eńbek jolyndaǵy eń mańyzdy jetistiginiń biri retinde – áskerı áýe ushqyshtarynyń túngi kórýine arnalǵan amerıkalyq «ANVIS AN/ABS-6» qurylǵysymen tuńǵysh ret túngi oqý-jattyǵýdy óte joǵary deńgeıde ótkizgenin atap ótýge bolady. О́ıtkeni, Á.Orshabekov sol kezde jaryqtandyrylmaǵan jerge arnaıy jasaqtardy sátti túsirý arqyly óz mamandyǵynyń názik ıirimderin jan-júregimen sezinetindigin jáne mindetin minsiz atqaratyndyǵyn sala mamandarynyń aldynda pash etip, basshylyq tarapynan joǵary baǵasyn alǵan.
Áskerıler áýletinde dúnıege kelgen Álibek otbasyndaǵy on bir perzenttiń onynshysy eken. Sondyqtan da bolsa kerek, ol Jambyl oblysynyń Shý qalasyndaǵy orta mektepti támamdaǵan kezinde temirdeı tártipti talap etetin áskerı salanyń mamany atanýǵa bir kisideı-aq beıimi bolǵan. Olaı deıtinimiz, Álibek joǵaryda atap ótken áskerı ınstıtýtqa qujat tapsyrǵan 130 úmitkerdiń ishinen iriktep alynǵan 10 kýrsanttyń biri atanypty.
Bes jyl, eki aıǵa sozylǵan Áskerı ınstıtýttaǵy oqý, úırený merzimin oıdaǵydaı aıaqtaǵan jas maman arnaıy joldamamen Astana qalasyndaǵy 19132 áskerı bólimine qyzmetke kirisedi. Osylaısha, Álibektiń áýede ótkizgen kún-túni men áskerı ómiri 17 jyldan beri úzdiksiz jalǵasyn taýyp, Astananyń ósip-órkendeýimen astasyp keledi.
«Udaıy izdenis ústinde bolýyń kerek. Men ushýdyń qyr-syryn oqyp-úırendim, osy bilgenim jetkilikti dep oılaǵan sátte-aq, qalyqtaı almaı qulap túsýiń múmkin. О́ıtkeni, tehnıka, tehnologııa ataýly kóz ilespes shapshańdyqpen damýda. Oǵan ilese bilgeniń, ómirińdi uzarta bilgeniń», – deıdi Á.Orshabekov.
Keıipkerimizdiń alǵash tizgindegen tikushaǵynyń túri ótken ǵasyrdyń 70-shi jyldary shyǵarylǵan Mı-8 bolǵan eken. Sońǵy úlgidegi tikushaqtar elimizdegi áskerı ushaqtar parkinde az bolmaǵanymen, arada jarty ǵasyr ótse de osy «Mı» markaly tikushaqtar qatardan qalmaı keledi. Ushqyshtyń túsindirýinshe, onyń syry atalǵan áýe mashınasynyń asqan sheberlikpen jasalyp, jańa tehnologııalarmen únemi jetildirilip otyrýymen tikeleı baılanysty eken.
«Búginde Mı-29, Mı-171Sh syndy sońǵy úlgidegi tikushaqtardyń qyr-syryn der kezinde oqyp, úırenip, bilý arqyly óz-ózińdi jetildirip otyrý kereksiń. Árıne, is júzinde biz Mı-17, ES-145 sekildi tikushaqtardy tizgindep júrmiz. Biraq, onyń bári de úzdiksiz izdenistiń jáne qyzmettegi aǵa býyn áriptesterdiń durys jón siltep, jol kórsetýiniń nátıjesi. Osy sátte áskerı áýe parkimizdi sońǵy tehnologııalarmen jaraqtandyrylǵan ushý tehnıkalarymen qamtamasyz etilýine qoldaý bildirip otyrǵan Memleket basshysynyń eren eńbegin erekshe atap ótkim keledi. Sonyń arqasynda bizder zaman kóshinen qalmaı, halyqaralyq deńgeıdegi ártúrli áskerı baıqaýlardan zor abyroımen oralyp júrmiz. Aıtalyq, kásibı sheberligi shyńdalyp, tájirıbesi tolysqan áskerı áleýetke ıe 180 eldiń ishinde bizdiń Táýelsiz Qazaqstanymyz búgingi tańda 53-orynda. Bul shırek ǵasyrda qurylǵan Qazaqstan armııasy úshin joǵary kórsetkish dep sanaımyn», – deıdi ekıpaj komandıri.
Astana aspanynda ótetin áskerı ushaqtar paradynda Á.Orshabekovtiń ekıpajy Avıasııalyq eskadrılıa komandıri, podpolkovnık Ardaı Nuǵymanovtyń jetekshiligimen «synalap ushý» tásilimen kókte qalyqtamaq.
«Bizdiń ekıpajymyz bul joly besinshi bolyp ushyp ótedi. Al menimen birge ushqysh-shtýrman, kapıtan Maqsat Edigeev bolady. Bir kezderi qyzmette júrip meniń ózimdi oqytyp, úıretkeni sııaqty, búginde biz bilgenimizben tájirıbe júzinde bólisýdemiz. Bul jazylmaǵan zańdylyq. Osyndaı ózara úılesimdilik tapqan jaǵdaıda ǵana tapsyrma tııanaqty oryndalyp, ushý sapary sátti aıaqtalady. Sonymen qatar, bul áskerıler arasyndaǵy býyndar sabaqtastyǵynyń aıqyn kórinisi», – deıdi Á.Orshabekov.
Aıta keterlik taǵy bir qyzyqty jaıt, Álibek Meırambekulynyń óz otbasy músheleri arqyly, ushqyshtar áýletiniń irgetasyn qalap jatqan syńaıly. О́ıtkeni, onyń kóńil jarastyrǵan jary da bul kúnde azamattyq saladaǵy áýe kemesiniń 2-klasty jolserigi eken. Al Álibektiń Alýa esimdi 9 jasar qyzy keleshekte ushqysh bolǵysy keletinin jıi qaıtalaıtyn kórinedi.
«Ushqysh bolý bir kezderi er azamattarǵa ǵana tán mamandyq edi ǵoı. Qazirgi zamanda adamnyń aqyl, parasaty men bilim, tájirıbesi joǵary baǵalanady. Sondyqtan da men qyzymnyń Toty Ámirova sekildi ushqysh bolýyn qalaımyn», – deıdi asqaq armandy áke.
Nurlybek DOSYBAI,
«Egemen Qazaqstan»
