О́mirge qushtar jan edi...

О́mirden ozǵan adamdardyń ishinde jan-dúnıeńe erekshe jaqyn, bitim-bolmysy bólek, istegen isteri erek kisiler bolady. Osydan 40 kún buryn jaqyndaryn qımastyqtan eńirete jylatyp, estilerdi eseńgiretip ómirden ozǵan Meshitbaı Muqan­uly aǵamyz sondaı jan edi. Ol 1946 jyly 25 mamyrda bu­rynǵy Torǵaı oblysynyń Jan­­geldın aýdanyndaǵy Uly Jy­lan­shyq ózeniniń jaǵasyndaǵy «Aq meshit» degen eldi mekende jaryq dúnıeniń esigin ashqan. Ata-anasy Muqan Saryuly men Aıshagúl Baıbosynqyzy minezge baı, elge syıly, aǵaıyndarymen alalamaı aralasqan meıirimdi jan­dar bolatyn. Olardyń meıi­rim­­diligin, aǵaıyn-týysqa janashyr­lyqpen qaraǵandaryn jergilikti halyq áli kúnge deıin aýyzdarynyń sýy quryp, jyr qylyp aıtyp júr. Shoqsha saqaldy, shymyr deneli Muqan aqsaqal beldeskenniń jaýyrynyn jer ıisketken myqty pa­lýan bolǵan. Ol jaıynda qazaqtyń kórnekti jazýshysy, tarıhshy Q.Salǵarauly aǵamyzdyń bir eń­beginde jazylǵany da este. Eldiń birligin, aǵaıynnyń aman­dyǵyn tilegen olar ottarynyń aldy, sýlarynyń tunyǵy Serik­baı at­ty ul men Beıbit atty qy­zyn «Qu­daı­dyń aldynda da, adam­nyń aldynda da suraýsyz» dep «ómir­­den urpaqsyz ótemiz be?!» dep sary ýaıymǵa salynyp júr­gen eki aǵaıynynyń baýy­ryna salyp beripti. Osylaı jaqyn týystaryna jaqsylyq jasap, kóńilderiniń keregesin keńge jaıǵan Muqan aqsaqal men Aıshagúl ájemizdiń nıetterine oraı Jaratqan Iemiz olarǵa Meshitbaı atty ul men Kúlmaı atty qyz beripti. Meshitbaı aǵamyz 1953 jyly Aralbaı aýylyndaǵy Qyzyl­ásker orta mektebiniń tabaldyry­ǵyn attap, ony 1963 jyly biti­rip shy­ǵady. Eńbekke arala­syp, keńsharda qolyna traktor­dyń, mashınanyń tizginin ustaıdy. Sóıtip júrgen­de, qurylys­shy­ mamandyǵyna ańsa­ry aýady. Selınograd qalasynda­ǵy qury­lys sheberlerin daıarlaı­tyn mek­tepti támamdap, master bolyp qyz­met atqarady. 1972 jyly Se­­­l­ı­­nograd­taǵy qurylysshylar daıar­­laıtyn (SISI) ınstıtýtqa oqý­ǵa túsedi. Instıtýtta oqyp júrip, Qýanysh jeńgemizben taǵ­dyrlaryn toǵystyrady, ómirge 5 qyz ben Almas atty ul keledi. Barlyǵyna joǵary bilim alý­la­ryna jaǵdaı jasaıdy. Atal­mysh ıns­tıtýtty 1976 jy­ly aıaq­tap, ınjener-qury­lys­­shy ma­mandyǵyn alyp shyǵa­dy. Arqa­lyq qalasyna kelip, kom­mýnal­dyq kásiporyn kombınatyna, keıinirek «Qury­lystyq jóndeý» basqar­ma­syna basshylyq jasaıdy. 1985-1987 jyl­dary Aman­toǵaı aýdanynda jyljymaly meha­nı­­kalan­dyrylǵan kolon­na­nyń bas­tyǵy, 1987-2004 jyl­dary oblystyń «Vtorre­sýrsy» meke­mesinde dırektor bo­lyp, elge eńbegin sińirdi. Meshit­baı Mu­qanuly Qazaq­stan Res­pýb­lıka­sy Tuńǵysh Prezıden­ti­niń saı­la­ý­ynda senimdi ókili bolyp, Elba­symyzdan alǵys hat aldy. Ol 2005 jyly Astana qala­sy­na qonys aýdaryp, «Kerege» pá­ter­ler ıeleri kooperatıviniń tór­aǵa­sy bolyp saılandy. 11 jyl osy PIK-ti basqarǵanda, turǵyn­darǵa eksplýatasııalyq qyzmet kórsetýdiń 1 sharshy metrge shaq­qanda 25 teńge turatyn tarıfin ózgertýsiz qaldyrady. Astana qalasynyń turǵyny retinde bul tarıftiń basqa PIK-terde 4-5 esege óskeninen habarymyz bar. Meshitbaı Muqanulynyń qazasyna jınalǵan jurttyń qarasy qalyń boldy. Onyń qoǵamdyq belsendiligi de jurttyń esinde. Sońǵy demi bitkenshe «Úrker» shaǵyn aýdanynyń «Nur Otan» partııasy bastaýysh uıymynyń jetekshisi, Astana qalasynyń Esil aýdany ardagerler ansambliniń múshesi boldy. Kenetten kelgen kesel keýde­sin qysyp, ajalmen arpaly­syp jatqanda Ishki ister mınıstr­liginde jumys isteıtin jalǵyz uly Almasqa ofıserlik podpolkovnık sheni berilip, alǵys hat tabystalypty. Ulynyń osy jetistigin kózimen kórgen áke bas barmaǵyn joǵary kóteripti. Aýyr naýqastan tili baılanyp jatqan Meshitbaı Muqanulynyń bul qımylyn bireýler ulyna «jaraısyń» degen belgi dep uqsa, bireýler «men tútetken tú­tindi túzý shyǵarǵa» jorypty. «Sha­ńy­raq­qa ıe bolyp qalatyn, uldyń aty ul ǵoı, shirkin, qashanda» dep óleń joldarynda aıtylatyndaı, onyń kózi tirisinde tútininiń túzý shyǵatynyna kózi jetip, kózin jumdy. Ul-qyzdarynan órbigen 17 nemeresi men 1 shóberesin aıalap otyrǵan Meshitbaı Muqanuly ómirge qushtar jan edi.  Asqarbek BEKTEMISOV, jerles inisi ári áriptesi