Qazaqstan-Qytaı: Áriptestik áleýeti joǵary

О́tken jeksenbi kúni Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń Tóraǵasy Oral Muhamedjanov Qytaı Halyq Respýblıkasy Halyq ókilderi búkilqytaılyq jınalysy Turaqty komıtetiniń Tóraǵasy Ý Bangomen kezdesip, kelissóz júrgizdi. O.Muhamedjanov  óziniń só­zin­de Parlament Májilisi Qazaq­stan men Qytaı arasyndaǵy strategııalyq áriptestikke erekshe kóńil bóletinin jáne onyń damýyna úles qosatynyn aıta kele, qos memleket arasyndaǵy yntymaqtastyq baılanys eki el men eki el halyqtarynyń talap­taryna tolyq jaýap beretinin jetkizdi. Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy kórshiles elderdiń turaqty dostyq qarym-qatynasy – halyqaralyq jáne aımaqtyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýdiń mańyzdy tetigi, dedi Parlament Májilisiniń Tóraǵasy. O.Muhamedjanov sondaı-aq sońǵy jyldary qos memleket ara­synda joǵary deńgeıde júr­gizilgen kezdesýler men kelis­sóz­der yntymaqtastyqtyń órkendeı túsýine jol ashqanyn atap kór­set­ti jáne mártebeli meımandy Qytaı Halyq Respýblıkasynyń qurylǵanyna 62 jyl tolýymen quttyqtady. Ý Bangonyń resmı saparmen el Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy qar­sańynda kelip otyrǵanyn aıta kelip, osy kezeń ishinde mem­le­ke­timizdiń Tuńǵysh Prezıdenti Nur­sultan Nazarbaev júrgizgen sarabdal saıasat arqasynda Qa­zaq­stan halyqaralyq deńgeıde beıbitshilik pen qaýipsizdikti, ultara­lyq jáne dinaralyq únqatysýdy ny­ǵaı­týǵa, ıadrosyz álem ornatý isine aıtar­lyqtaı úles qosqanyn kóldeneń tartty. Bul kúngi ekijaqty kezdesý sheńbe­rin­de Qazaqstannyń 2010 jyly TMD elderiniń arasynan birinshi bolyp EQYU-ǵa tóraǵalyq etkendigi, sonyń nátıjesinde atalǵan uıymnyń qyzme­ti­ne jańa serpilis berilgendigi, sońǵy 11 jyldan beri ótpeı kelgen EQYU Sammıtin Astana qalasynda shaqyrýǵa múm­kindik týǵandyǵy, qabyldanǵan Astana deklarasııasynyń EQYU-nyń bedelin kótere túsýge negiz qalaǵany atap kórsetildi. Bıyl Qazaqstan Islam Ynty­maq­tas­tyǵy Uıymyna jetekshilik etý jónindegi mańyzdy mindetti óz jaýapkershiligine alǵandyǵy belgili. Osy turǵyda halyqaralyq jáne aımaqtyq qaýipsizdikti nyǵaıtý, Islam álemi men Batys arasyndaǵy únqatysýdy jaqyn­dastyrý baǵytynda qandaı máselelerge kóńil bólinip otyrǵandyǵy da nazardan tys qalmady. Májilis Tóraǵasy bul rette elimizdiń ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalardaǵy jetistikterin mysalǵa keltirdi. Qos memlekettiń qarym-qatynasyn arttyrýda parlamentaralyq  baılanys­tyń róli de zor ekeni anyq. 2007 jyl­dan beri Qazaqstan Parlamentiniń Má­ji­lisinde  24 depýtattan turatyn Ha­lyq ókilderi búkilqytaılyq jınaly­sy­men yntymaqtastyq toby jumys isteıdi. Al ótken jylǵy qarasha aıynda Qytaı Halyqtyq saıası konsýltatıvtik keńesi Búkilqytaılyq komıtetiniń Tór­aǵasy Szıa Sınlın elimizge kelgen bo­la­tyn. Qazaqstan Parlamenti qytaılyq áriptesterimen ekonomıkalyq órleý jáne áleýmettik turaqtylyqty saqtaý­dyń zańnamalyq qamtamasyz etilýi tur­ǵysynda tyǵyz baılanys ornatyp keledi. Májilis Tóraǵasy, atap aıtqanda, Bi­rik­ken Ulttar Uıymy, Shanhaı yn­ty­maqtastyq uıymy, Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jó­nin­de­gi keńes sekildi birqatar halyq­ara­lyq uıymdar men forýmdar sheńberin­de Qazaqstan men Qytaıdyń ózara qarym-qatynasy joǵary deńgeıde ekenin jetkizdi. Aldaǵy ýaqytta da eki eldiń halyqaralyq isterde bir-birine strategııalyq áriptestik qoldaý kórse­tip otyratynyna senim bildirdi.  Só­zi­niń sońynda O.Muhamedjanov eki eldiń arasyndaǵy baılanys aldaǵy ýaqytta tereńdeı túsetindigine úmit artty. Ý Bango eń aldymen jyly qabyl­dap, eline yqylas tanytqandary  úshin qonaqjaı qazaq eline alǵys bildirdi. Kóp jyldan beri Qazaqstan Qytaımen aradaǵy yntymaqtastyqtyń damýyna aıryqsha nazar aýdaryp kelgeni anyq. Jáne osy jyldar bederinde qazaq jur­ty qos eldiń san salaly baıla­nys­y­nyń óristeýine aıtarlyqtaı úles qos­ty. Mundaı áriptestik bolashaqta da damı túsedi degen oıdamyz. Qytaı siz­der­diń qos tarap arasyndaǵy baılanystyń damýy baǵytynda atqaryp jatqan ju­mystaryńyzdy joǵary baǵalaıdy. Bul – Qazaqstanǵa jasaǵan alǵashqy sapa­rym. Men Almaty qalasynda bolyp, endi mine, Astana qalasyna keldim. Az ǵana ýaqyt bolǵan kúnniń ózinde siz­derdiń elderińiz, ásirese, Astana maǵan úlken áser qaldyrdy, dedi Ý Bango. Budan keıin ol Qazaqstan men Qy­taı arasyndaǵy qalyptasqan baıla­nys­ty damytýdyń joldary, sonyń ishin­de, parlamentaralyq yntymaqtas­tyq, halyqaralyq parlamentaralyq uı­ymdarda ózara yqpaldastyqty ny­ǵaı­ta túsý jónindegi óz oılarymen bólisti. Búginde Prezıdent N. Nazar­baev­tyń jetekshiligimen Qazaqstandaǵy qoǵamdyq-saıası turaqtylyq berik qa­lyp­tasyp keledi. El ishinde joǵary ekonomıkalyq órleý bar. Qazaqstannyń ustanymy nyǵaıyp, álemdik bedeli ósýde. Áleýmettik-ekonomıkalyq kór­set­kish retinde sizderdiń elderińiz Or­ta­lyq Azııada jetekshi elge aınaldy. Sol sebepti biz óz tarapymyzdan sizderdi jetken jetistikterińizben qut­tyq­taımyz. Bolashaqta bul jetis­tik­te­rińiz eselene túsedi degen senimdemiz,  dedi  Turaqty komıtet Tóraǵasy. Sózi­niń sońynda Ý Bango Májilis Tóraǵasy Oral Muhamedjanovty resmı parlamenttik saparmen Qytaıǵa kelip ketýge shaqyrdy. Kezdesýden keıin Májilis Tóraǵa­sy­nyń shaqyrýymen Ý Bango Májilistiń qurmetti qonaqtar kitabyna tilegin jazyp,  qoltańbasyn qaldyrdy. Láıla EDILQYZY.