Emi shıpa, qoly altyn

Ákesi Nıkolaı alys-jaqyn mańaıǵa syıly, bedeldi hırýrg boldy. Petropavl qalasyndaǵy №1 emhananyń travmatologııa bó­limin basqardy. Medısına ǵylymdarynyń kandıdaty retinde kóptegen usynystar engizip, bilimi men biliktiligin ıgilikti isterge arnady. Jaryqtyqtyń týa bitti súıek ke­selderin emdeý jónindegi ǵy­lymı jańalyqtary óndiriste qol­danylyp, talaı jandy aıyq­pas dertten saýyqtyrdy. Anasy Lıýdmıla áli tyń, sergek. Jalǵyz ulynyń aqylshysy. Sa­nıtarlyq-aǵartý úıinde bas dáriger qyzmetin atqarǵan onyń ómirden túıgeni mol. Sol sebepti anasynyń aqyl-keńesine únemi júginip otyrady. 
Ol keı synyptastaryna uq­sap uzaq oılanyp-tolǵanǵan joq. «Dáriger bolamyn» degen baı­lamyn birden kesip aıtty. Bir jaǵynan, medısına salasynda abyroıly qyzmet atqarǵan ata-anasyna eliktese, ekinshi ja­ǵy­nan, áýlettiń qalyptasqan dás­túrin jalǵastyrýdy uıǵardy. T­ań­daýdan qatelespegenin keı­in anyq uqty. 1980 jyly Se­lınograd medısına ınstıtý­tyn bitirip, «balalar trav­ma­tolog-ortopedi» degen ma­mandyq alyp shyqqannan keı­in alǵashqy eńbek jolyn oblys ortalyǵyndaǵy 
№ 3 aýrýhanada bastady. Osynda ótkergen 7 jyldyń ishinde kásibı sheberligin jetildirip, tá­jirıbeli mamanǵa aınaldy. 1987 jyly oǵan oblystyq balalar emhanasyndaǵy travmatologııa jáne ortopedııa bólimshesine je­tek­shilik etý usynyldy. 
Jazym degen aıaq astynan emes pe? Aýyr ota túrle­rin meń­gerip, janarlary jaý­tań­da­ǵan baldyrǵandardyń úzilgen úmitterin jalǵaýǵa dáneker bo­lyp júrgende...kenetten den­saý­lyǵy syr berdi. Aıaqasty bir kesel jabysty. Jeńil-jelpi bolsa, bir sári ǵoı. Zaty túgil aty­nan adam shoshıtyn obyr dıag­no­zy qoıylǵanda shalqasynan túse jazdaǵan. Eńseni ezgen aýyr oı tula-boıyn tumshalap, aldy tuman, arty jar, − pushaıman kúıge túsken. О́mirden kúder úzip, saly sýǵa ketken. Aqyry ezilip jata bergennen eshteńe ónbesin sezip, áriptesteriniń em-dom alý kerek degen aqyl-ke­ńe­sine qulaq túrgen. Eńbekke ja­ra­msyzdyǵyn aıǵaqtaıtyn ekin­shi toptaǵy múgedektik quja­tyn qolyna ustatqanda jaǵy solyp, júzi qýaryp sala bergen. Keýdesin belgisiz bir ókinish, óksik qansha qyssa da, áldebir sáýleli úmit alǵa qaraı jetelegen. Ne kerek, Máskeýdegi hırýr­gııa ortalyǵynda ota jasa­typ, ajal tyrnaǵynan aman qal­ǵan. Bir jyldan keıin súıikti qyz­me­tine qaıta oralǵan ol sodan beri balalarmen birge. 
Keshegi shákirt – búginde tá­lim­ger ustaz, joǵary sanatty dá­­riger. 33 orynǵa shaqtalǵan trav­matologııa jáne ortopedııa bólimshesinde ózimen birge Asyl­han Jaǵyparov jáne Shyńǵys Nurǵalıev esimdi biri tájirıbeli, ekinshisi jas hırýrg qoıan-qoltyq eńbek etedi. Týmysynan bolmasa júre kele tirek-qımyl músheleri zaqymdanǵan balalarǵa joǵary mamandandyrylǵan kómek bere­tin oblystaǵy birden-bir emdeý ortalyǵy bolǵandyqtan, em­de­­l­ýshilerdiń qarasy qalyń, bir úzilgen emes. Jurtshylyq Borıs Nıkolaevıchtiń Ilızarov appa­raty boıynsha óte kúrdeli ota­lar jasaıtyn qoly altyn, emi shıpaly, kásibı sheberligi jo­ǵary maman ekenin jaqsy bi­letindikten, omyrtqa, jambas súı­ekterin túzeýge, qalpyna kel­tirýge jıi qaırylyp jatady. Aıaqasty qol-aıaqtaryn syndyryp, jedel járdemge júginip ja­ta­tyndary – óz aldyna bir bólek. 
– Joǵary tehnologııaǵa ne­giz­­delgen medısınalyq qu­ral-jab­dyqtarmen jumys isteı­miz. Bólimge sheteldik «Sedýga» jy­l­jymaly rentgen appa­ra­ty satyp alynǵaly súıek synyq­ta­­ryn emdeý isi áldeqaıda jaq­sar­dy. Sońǵy jyldary ortopedııa salasyna ozyq ádis-tá­sil­derdiń keńinen qoldanylýy ar­qasynda balalardyń múgedek bo­lyp qalýy azaıyp, kerisinshe, sapalyq emdik kórsetkishter jaqsardy. Qaı-qaısysy bolsyn, shybyn janyna shıpa izdep, soń­ǵy úmitpen kelip jata­dy. Ara­larynda aýrýyn asqyn­dy­ryp alatyndary joq emes. Vova esimdi bir oıyn balasynyń bý­yn ishindegi súıek synyǵyn or­nyna keltirý ońaı bolmady. Ba­lanyń densaýlyǵyna bi­rin­shi kezekte ata-ana jaýapty. Olardyń salǵyrttyǵynan bú­gin­de maıtaban, skolıoz se­kil­di ortopedııalyq keselderge shaldyqqandar kóp, – deıdi biz­-
b­en áńgimesinde oblystyq ba­lalar aýrýhanasynyń travmatologııa jáne ortopedııa bó­lim­shesiniń meńgerýshisi B. Goncharov.
Onyń ákeden alǵan táliminiń biri ónertapqyshtyqqa, jańa­lyq­qa jaqyndyǵy. Osydan 12 jyl buryn adam súıegin túzeý, bas­tapqy qalpyna keltirý apparatyn oılap tapqanymen, qarjy tapshylyǵynan odan ári jalǵastyra almaǵan. Jeke qar­jysyna alty danasyn jasat­qan apparat qazir aýrýhanada qoldanylady. 
Bala kúninen armandaǵan maq­satyna júrek qalaýymen jetken joǵary sanatty dáriger eseli eńbegimen, qajyr­ly qaı­ra­tymen, meıirimdi júre­gi­men balalardyń iltıpatyna bólenip júr. 

 О́mir ESQALI,
«Egemen Qazaqstan»

Soltústik Qazaqstan oblysy

Sýretti túsirgen Talǵat TÁNIBAEV