Al endi jýyqta ótken EKSPO-2017 kórme alańynda munaı-gaz salasy men mashına jasaýdaǵy jańa aǵymdar men tehnologııalarǵa arnalyp ótkizilgen konferensııadaǵy sózinde mınıstr astanalyqtardyń kóńilindegi úmit shoǵyn qaıta úrledi.
«Biz búgin jas ta, kórikti elordamyzdy gazben qamtýdyń múmkindigin qarastyrý ústindemiz. Onyń túrli joldary bar. Bir nusqasy – metandy, tabıǵı gazdy qubyr arqyly jetkizý bolsa, ekinshi nusqasy suıytylǵan tabıǵı gaz arqyly qamtý. Meniń oıymsha, maýsym-shilde aılarynda Úkimet bul jóninde bir sheshimge keledi», – dedi Qanat Bozymbaev. Onyń ústine munymen de shektelmeı:
«2030 jyldan keıin bizdiń elimizde gaz dáýiri bolady dep kútilýde. Soǵan oraı aldymyzda elektr energetıkasynyń bir bóligin gazǵa kóshirý jumystary kútip tur. О́ıtkeni, elimizdegi kómirsýtegi ken oryndarynan gazdy molynan óndirýge bolady. Onyń ústine, qazir bosqa ketip jatqan gazdy aqshaǵa aınaldyrýdyń mol múmkindikteri týyndap keledi. Sondyqtan bizge kógildir otynǵa qajetti ınfraqurylymdardy qazirden bastap qamdap, sol kezeńge daıyn turýymyz kerek» dep, el óńirlerin gazben qamtýǵa qatysty tujyrymdy oılaryn da jetkize ketti.
Demek, Astanaǵa gaz jetkizý máselesinde bir jaqsylyqtyń nyshany sezilgendeı. О́ıtkeni mınıstrdiń sózinde ózgeris bar. Al buǵan ne sebep?
Osy suraqqa óz betimizben jaýap izdep kórdik. Sonda bir baıqaǵanymyz qazirgi jańa tehnologııalar kógildir otyndy óndirý, óńdeý jáne tasymaldaý isin burynǵyǵa qaraǵanda jeńildete túsken. Osyǵan oraı birqatar sarapshylar energetıka salasyndaǵy munaıdan keıingi aralyq kezeńniń basty ónimi gaz bolady degen pikirler bildirgen.
Ádette kógildir otynnyń jer astynda munaımen birge kezdesetindigi belgili. Bizdiń elimiz bolsa, munaı qorlarynyń moldyǵymen áıgili. О́kinishke qaraı, sol munaımen birge jer betine shyǵatyn gazdy óńdep, tasymaldaý jumystarynyń qıyndyǵynan, olardyń kóbi aýany bosqa búldirmes úshin túrli aıdaý joldarymen qaıtadan jer astyna jiberiledi eken. Al endi bir bóligi ken oryndaryna taıaý mańaıda ornalasqan óńirler halqynyń turmystyq qajetine jaratylýda.
Endi Qanat Bozymbaev aıtqan Astanaǵa gaz jetkizýdiń eki nusqasyna qaıtadan kelsek, onyń birinshisi – qubyr arqyly jetkizý nusqasyna otandyq «QazTransGaz» kompanııasynyń ynta tanytyp otyrǵanyn bilemiz. Qyzylorda oblysy – Jezqazǵan – Qaraǵandy – Temirtaý – Astana baǵyty boıynsha tartylatyn qubyr arqyly jetkiziletin bul kógildir otynnyń ár tekshe metriniń baǵasy, sońǵy derekter boıynsha, 61 teńgeden aınalmaq.
Endi ekinshi nusqaǵa kelsek, onyń da múmkindigi myqty. Bul ádistiń ereksheligi alys qashyqtyqtan tabıǵı gazdy tıimdi túrde jetkizý úshin ol arnaýly operasııalar arqyly syǵymdalyp, salqyndatylady, suıytyla túsedi. Osylaısha onyń kólemin 600 esege deıin syǵymdaýǵa bolady. Sóıtip, gazdy qubyr tartpaı-aq arnaýly jabdyqtalǵan kez kelgen kólik túrimen qajetti núktege jetkizýge jol ashylady. Keıingi kezderi «vırtýaldy turbaqubyry» dep atalyp júrgen bul nusqany bizge reseılik kompanııa usynyp otyr.
Reseıdiń suıytylǵan gazy qazirdiń ózinde Astananyń gaz rynogyn jaýlaı bastady. Kóptegen jeke úı ıeleri aýlasyna gazgolder ornatý arqyly ony paıdalaný ústinde.
Sońǵy derekterge qaraǵanda, «Mem-saraptama» RMK «QazTransGaz» usynǵan joǵarydaǵy jobany maquldap ta úlgirgen. Alaıda, sońǵy sheshimdi Úkimet aıtatyny túsinikti. Biraq qalaı alyp qaraǵanda da, endi oǵan tezdetip bir baılamǵa kelýge týra keledi. О́ıtkeni, endigi únsizdik Astananyń gaz rynogyn óz betimen áreket etýge alyp keletindigin ýaqyttyń ózi kórsetip otyr.
Suńǵat ÁLIPBAI,
«Egemen Qazaqstan»
