Is-shara «BUU-áıelder» qurylymy Mádenıet jáne aqparat mınıstrligimen birlesip, Prezıdent janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııasynyń qoldaýymen uıymdastyryldy. Trenıngtiń maqsaty – memlekettik basqarý men saıasattaǵy áıelderdi qoldaý.
Trenıng spıkeri «BUU-áıelder» qurylymynyń Ortalyq Azııadaǵy úılestirýshi keńsesiniń jetekshisi jáne Qazaqstandaǵy BUU áıelder qurylymynyń eldik keńseniń ókili Djeren Gıýven Gıýres elimizdegi, sondaı-aq álemdegi kóshbasshy áıelderdiń qoǵamdaǵy róli, saıası belsendiligi, el damýyna úlesine qatysty baıandama jasady.
Premer-mınıstrdiń orynbasary – Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaevanyń qatysýshylarǵa quttyqtaý hatyn Prezıdent janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııa tóraǵasynyń orynbasary, Prezıdent Ákimshiligi janyndaǵy Parlamentarızm ınstıtýty dırektorynyń orynbasary Lázzat Súleımen jetkizdi.
«Bul is-shara elimizdiń qoǵamdyq-saıası ómirine áıelderdiń belsendi qatysýy olardyń kóshbasshylyq áleýetin arttyrý jolyndaǵy mańyzdy qadam. Elimiz genderlik teńdik saıasatyn júıeli túrde iske asyryp, áıelderdiń quqyqtary men múmkindikterin keńeıtý úshin qajetti ınstıtýsıonaldyq jáne quqyqtyq jaǵdaılardy qalyptastyryp keledi.Bul rette kóshbasshylyq quziretti damytý, áıelderdiń saıasattaǵy belsendiligin júıeli túrde qoldaý aıryqsha mańyzǵa ıe. Ulttyq komıssııa men halyqaralyq seriktesterdiń onyń ishinde BUU áıelder qurylymynyń qoldaýymen júzege asyp jatqan bilim berý bastamalary tıimdiligin kórsetip otyr. Mundaı baǵdarlamalar áıelderge jańa bilim berýimen qatar ózine degen senimdilikti arttyrýǵa jańa daǵdalyrady meńgerýge jáne kásibı baılanystardy ornatýǵa múmkindik beredi» delingen quttyqtaýda.
Lázzat Súleımenova qoǵamdaǵy áıelderdiń róli týraly aıta kelip, Djeren Gıýven Gıýreske rızashylyǵyn bildirdi. Búginde otbasynyń uıytqysyna aınalyp otyrǵan áıelder qaýymy qoǵamda týyndap otyrǵan kóptegen áleýmettik máseleniń sheshilýine atsalysyp keledi. Onyń nátıjesi qandaı da bolmasyn ózekti máselelerdi sheshýde áıelderdiń azamattyq, saıası belsendiliginen aıqyn kórinis berip otyr. Olardyń saıası ómirdegi belsendigi men kásibı áleýetin arttyrýda bul trenıng der kezinde ótkizilip otyr.
Trenıng Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń qoldaýymen «Áıelderdiń quqyqtyq qorǵalý deńgeıin arttyrýǵa, genderlik teńdikti nyǵaıtýǵa jáne áıelderdiń eldiń qoǵamdyq-saıası ómirine tolyqqandy qatysýyn qamtamasyz etýge járdemdesý» jobasy aıasynda ótip jatyr. Bastama áıelderdiń saıası belsendiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan aýqymdy baǵdarlamanyń bir bóligi. Baǵdarlama aıasynda Astana men Almaty qalalarynda 60 áıel-kóshbasshyny oqytý josparlanyp otyr. Alǵashqy trenıng bıyl 13–15 mamyr aralyǵynda Astanada ótken bolatyn. Oǵan elimizdiń óńirlerinen saıası partııalar men azamattyq sektordyń ókilderinen 30 áıel-kóshbasshy qatysty.
Djeren Gıýven Gıýrestiń aıtýynsha, áıel kóshbasshylardy qoldaý men saıasatqa aralasýyn qysqa merzimdi shara retinde emes, ınklıýzıvti basqarýǵa, ornyqty demokratııalyq ınstıtýttar, Qazaqstannyń bolashaǵyna baǵyttalǵan uzaq merzimdi ınvestısııa retinde qarastyrý qajet. Mundaı bastamalar áıelderdiń kóshbasshylyq quzyretin nyǵaıtýǵa, kásibı baılanystaryn jáne sheshim qabyldaý úrdisine senimin nyǵaıtýǵa múmkindik beredi. «BUU-áıelder» qurylymy genderdik teńdikti, áıelderdiń quqyǵy men múmkindigin arttyra otyryp, ulttyq deńgeıde reformalardy qoldaý, ınstıtýttardy kúsheıtý jáne áıelder men qyzdardyń qoǵamdyq ómirdiń barlyq salasynda teń múmkindigin qarastyrady» dep atap ótti ol.
Osy rette ol elimizde kóptegen oń reformalardyń júzege asqandyǵyna toqtalyp, parlamentte áıelder sanyn arttyrýdyń kezi keldi degen pikirin alǵa tartty. Sondyqtan bul trenıng – formaldy is-shara emes, tájirıbelik daıyndyq. «BUU-áıelder» uıymy áıelderdiń saıası ómirge teń qatysýyn arttyrý úshin osyndaı trenıngterdi álemniń ártúrli elderinde ótkizip keledi. Búginde áıelder álem halqynyń teń jartysyn quraıtyn bolsa, kelissóz alańdarynda áıelderdiń de usynys-pikiri erlermen teń eskerilýi qajet. Halyqaralyq tájirıbeler barysynan sońǵy jyldarda eńbekaqydaǵy genderlik aıyrmashylyqtyń azaıǵanyn, zorlyq-zombylyqtyń tómendegenin, demokratııanyń kúsheıip, beıbitshiliktiń turaqtalǵanyn kóremiz. Genderlik teńdik erlerdiń ornyn basý emes, qoǵamnyń damýyna erlermen teń quqyly úles qosý.
Alaıda, sońǵy ýaqyttaǵy jetistikterge qaramastan, jahandyq deńgeıde ári ulttyq deńgeıde áıelderdiń úlesi az. Parlamentaralyq odaq pen «BUU-áıelder» qurylymy derekterine sáıkes, álem boıynsha áıelderdiń parlamenttegi úlesi nebári 27,5 paıyzdy quraıdy, al 28 elde ǵana memleket nemese úkimet basshysy qyzmetin áıelder atqarady. Qazaqstanda áıelder Parlament depýtattarynyń shamamen 18, mınıstrler kabıneti músheleriniń shamamen 16 paıyzyn quraıdy. Sonymen qatar, áıel saıasatkerlerge genderlik stereotıpter, múmkindikterdiń qoljetimsizdigi, sondaı-aq zorlyq-zombylyq sııaqty faktorlar kedergi bolýda. Halyqaralyq derekterge sáıkes, álemdegi áıel parlamentshilerdiń 76 paıyzy psıhologııalyq qysymǵa nemese qýdalaýǵa ushyraıdy.
«BUU-áıelder» qurylymy Qazaqstandaǵy genderlik teńdikti ilgeriletý, áıelderdiń sheshim qabyldaý úderisterine qatysýyn keńeıtý jáne ınklıýzıvti memlekettik basqarýdy damytý jónindegi kúsh-jigerin halyqaralyq mindettemelerge, onyń ishinde Genderlik teńdikti qamtamasyz etý jáne barlyq áıelder men qyzdardyń quqyqtary men múmkindikterin keńeıtý jónindegi Turaqty damý maqsaty №5-ke sáıkes qoldaýdy jalǵastyryp keledi.
Qatysýshylar úsh kún boıy naqty saıası úderisterdi júıeleıdi. Olar kandıdat retinde saılaýǵa túsý týraly sheshim qabyldap, saılaýaldy baǵdarlamany ázirleýden bastap, saılaýshylarmen kezdesip, pikir saıystarǵa qatysýǵa jáne kópshilik aldynda sóz sóıleýge deıingi kezeńderden ótedi.
