Saýsaq ushymen órilgen saz

«Shabyt» shyǵarmashylyq saraıynda jaqynda el Táýel­sizdigi men qazaq-túrik qarym-qatynasynyń ornatylǵanyna 20 jyl tolýyna oraı Túrkııanyń áıgili pıanısi Gúlsın Onaıdyń jeke konserti ótti. Merekelik shara Túrkııanyń Qazaq­standaǵy elshiligi men Qazaq-túrik isker adamdar qoǵamynyń birlese uıymdastyrýymen eki el arasyndaǵy baýyrmaldyq baı­lanystardy nyǵaıta tússe, álemge áıgili mundaı tanymal mýzyka qaıratkeriniń Qazaq ulttyq óner ýnıversıteti qabyrǵasynda óner kórsetýi keleshek jastar úshin de ónege bolmaq. Gúlsın Onaıdyń 24 qazanda Almatydaǵy Jambyl atyndaǵy qazaq memlekettik fılarmonııa­synda jeke konserti ótse, endi, mine, bul ile-shala elordanyń mádenı ómirindegi eleýli oqı­ǵaǵa aınalyp otyr. Túrik mý­zykanty Qazaqstanda ne úshin mundaı úlken konsertter berýde degen suraq qoıylǵan jaǵdaıda aıtarymyz, túbi bir, tili bir túrki mádenıeti ejelden bir-birimen tamyrlasyp jatqan qundylyq ekeninde daý joq, biraq ta oǵan tarıhtyń taǵy bir taǵylymyn qosqan abzal. Qa­zaq­stan óz táýelsizdigin jarııa­laǵanda alǵash sol qýanyshymen qazaq jurtyn osy túrik baýyr­lardyń quttyqtaǵanyn qalaı umytamyz. Endeshe, Táýelsizdik toıyn túbi bir túrki jurtshy­ly­ǵynyń bári birdeı laıyqty tartýlarmen atap ótýine qaı jaǵynan da negiz bar. Gúlsın Onaı halyqaralyq dodalarda aty shyqqan ónerpaz ba, kim ózi degen saýalǵa da jaýapty kóp izdep áýre bolǵan joqpyz. Ol «Memlekettik óner adamy» ata­ǵyn sonaý sekseninshi jyl­darda-aq ıelengen eken. Amster­damdaǵy «Concertgebouw» konsert zalynda, Berlın fılar­monııasynda, Venanyń konsert zalynda, Londondaǵy pat­sha­ıym Elızaveta atyndaǵy zalda, Vıgmor-hollda, Parıjdegi Gavo zalynda, Vashıngtondaǵy ult­tyq óner galereıasynda, Nıý-Iorktaǵy Mıller teatrynda, munan da basqa kóptegen úlken sahnalarda jurtshylyqty álem­dik klassıkanyń injý-mar­jandarymen tamsantqan tamasha tabystary Gúlsın hanym­nyń órkenıetti elder mádenıeti men ónerinde ózindik qoltań­basy bar tanymal mýzykant ekenine kózimizdi jetkize túsedi. Áıtpese tegin adam Drezden memlekettik kapellasymen, Brı­tanııa koroldik fılarmo­nııasy orkestrimen, brıtandyq kameraly orkestrmen, japon fılarmonııasy orkestrimen, Mıýnıh radıosynyń sım­fo­nııa­lyq orkestrimen, Sankt-Pe­terbýrg fılarmonııasy, Tokıo, Varshava, Vena orkestrlerimen birge óner kórsete me? Munyń bári klassıkanyń naǵyz otany sanalatyn jerler emes pe?! Osyndaı oqıǵalar keıde ózge eldiń ónerin dál sol jerdiń adamyndaı basqa bireý tereń meńgerip kete almaıdy degen siresken qaǵıdany buzyp ketip jatady. Jáne onyń Vladımır Ashkenazı, Erıh Bergel, Mı­hael Boder, Andreı Boreıko, Iorg Ferber, Emmanýel Krıvın, Ingo Metsmaher sııaqty taǵy da basqa kóptegen áıgili dırıjerlerdiń súıemeldeýimen shyǵarmalardy shyńyna jetkize oryndaýy ónerpazdy áldeqashan álemdik deńgeıdegi tulǵaǵa aı­naldyryp jibergen. «Berlın», «Varshava kúzi», Vıýrsbýrg qalasyndaǵy «Mosart» festıvalinde, «Nıýport», «Shlesvıg-Holshtaın», «Ys­tam­bul», «Maıamı» halyqaralyq óner saıystarynyń synshy­la­ry kezinde oǵan oń baǵa berip, álemdegi eń ataqty mýzykant­tardyń qataryna qosqan kóri­nedi. Munshama óner báıgesinen shashasyna shań juqtyrmaı oz­ǵan dúldúlder álemde neken-saıaq. Osynaý bıik mártebege mýzy­kant­tyń jetý syryna úńi­lip kórgenimizde, Gúlsın hanym fortepıanoda oınaýdy 3,5 ja­syn­da bastapty. Al alty ja­synda radıo jáne teledıdar qoǵamynyń Ystambul radıo­synan taratqan alǵashqy konserti tyńdaýshysyn baýrap áketedi. Ankara qala­synda Mıthat Fenmen men Ahmed Adnan Saıgýn sekildi óz isi­niń bilgirlerinen eki jyl qata­rynan sa­baq alady. On eki ja­synda Fransııaǵa joldama beriledi. Nebári 16 jasynda Parıj kon­ser­vatorııasynyń joǵarǵy bóli­min fortepıano boıynsha ar­naıy júldemen bitirgen ol ózi­niń mýzykadaǵy jolyn ha­lyq­aralyq baıqaýlardyń júl­dele­rin jeńip alýdan bastaıdy. Damylsyz damý ústindegi mýzy­kant osyǵan deıin 64 eldiń sah­nasynda mýzyka jaýhar­lary­nyń úzdik úlgilerine qush­tar sezimin tanytyp kelse, bizdegi konsertterinde de kórer­mendi ózine tán ǵajaıyp oryn­daýshylyq sheberligimen rıza etti. Sońǵy jyl­dary pıanıst Rahmanınov týyn­dylaryna jete den qoıyp júr. Shopen shy­ǵarmalaryn shynaıy oınap, Pol­sha úkimetiniń memlekettik nagradasymen marapat­taldy. Qaıy­rymdylyq konsertteri tý­ra­ly aıta berse, munan da kóp áńgimege arqaý bolatyn túri bar. IýNISEF-tiń Túrkııadaǵy ult­tyq komıteti tarapynan «Erikti izgi nıet elshisi» atanýy óz aldyna bólek taqyryp. 2007 jyly «Sevda-Djenap jáne mý­zyka» qorynyń altyn belgisine ıe bolǵan ol búginde Prezıdenttik sımfonııa orkestriniń solısi ári Bılkent ýnıversıtetiniń ártisi bolyp tabylady. Sol Gúl­sın Onaı bizdiń elimizdiń asta­nasyna da sondaı keleshek rýhanı ortalyq retinde atbasyn buryp otyr. Qarashash TOQSANBAI.