Túlekterimen mereılenetin mektep

Almatydaǵy Alataýdyń eteginde ornalasqan bilim ordasy Abaı atyndaǵy Respýblıkalyq mamandandyrylǵan daryndy balalarǵa arnalǵan qazaq tili men ádebıetin tereńdete oqytatyn orta mektep-ınternatynyń qurylyp, Qazaqstannyń ár túkpirinen jınalatyn oqýshylarǵa jan-jaqty bilim men tárbıe berip kele jatqanyna bıyl 60 jyl tolyp otyr. Osy jyldar ishinde bilim ordasy qazaq degen ultymyzdyń qaımaǵyn daıyndap shyǵaratyn qasıetti qara shańyraqqa aınaldy. Men ómirimniń 57 jylyn mektep oqý­shylaryna arnadym. Mektebim qýa­nyshym, baqytym, maqtanyshym boldy. Osy mektepte 40 jyl boıy tarıh, adam já­ne qoǵam pánderinen sabaq berdim.

Bul mektep alǵash­qy­da Y.Altynsarın atyn­da­ǵy pedagogıkalyq ǵyly­mı zert­­­­teý ınstıtýtynyń tá­ji­­rıbe júrgizetin mektebi bol­ǵan­dyqtan, muǵalimderimiz ǵylymı jumystarǵa belsene aralas­ty. Jańa oqý qural­dary, ádistemelik qural­dar sabaq­tarda tájirıbeden ótkizil­di.­ Respýblıkalyq semınarǵa kelgen muǵa­limder úshin ashyq sabaqtar ótkizip, sa­baq­tyń ǵy­lymı-tárbıelik mánin oqý­shy­­lar­dyń sanasyna jetkizýdiń ádis-tásilderin kórsettik. Keıde te­le­­­arnalardan sabaq berýdi daǵdyǵa aınaldyrdyq, oqý dıafılmderin jasadyq. 

Respýblıkalyq olımpıadaǵa, test suraq­taryna kúni-túni oqý­­­shylarmen birge daıyn­dal­­dyq, oqýshylardyń jetis­tigine birge qýandyq. Danyshpan Abaı­dyń árbir ulaǵatty sózin basshy­lyqqa ala otyryp, ár balany ózine ózi esep berýge, óziniń qatesin ózi jóndeýge tárbıeledik. Oqýshylar mektepten tek bilim ǵana emes, úlken tárbıe aldy, tósek-oryndaryn durys jınaýǵa, jı­naqy, taza júrýge, ózdigimen izdenýge, eń­bekke úırendi.

 Balalardyń shyǵarmashylyq qabilet­terin damytý úshin jeke shyǵarmashylyq keshterin, esep­terin ótkizýge múmkindik ja­sa­dyq. Qazirgi jańartylǵan oqý­ baǵ­darlamasynda alǵan bi­­lim­di ómirge jaratý, paı­da­­laný degen qaǵıda bul mektepte er­te kezden bastaldy. Respýblıkalyq olım­pıada, ǵylymı jobalar, basqa da kon­kýrstarǵa qatysatyn oqýshylar úshin tús­ten keıin qalyp, únemi tereń bilim berýdi maqsat ettik. Tárbıeshilermen ty­ǵyz baılanysta, oqýshylardyń jeke qabiletterin eskere otyryp, olar­dyń shyǵarmashylyǵyna dańǵyl jol ashýǵa tyrystyq, tulǵa retinde qalyptasýyna kúsh saldyq. О́mirde qandaı qıyndyqtar bolsa, sony jeńýge úırettik. Sondaı-aq esimi elge belgili tulǵalarmen, jazýshylarmen, qoǵam qaıratkerlerimen kezdesýler uıymdastyrýǵa aıryqsha kóńil bóldik. О́ıtkeni osyndaı kezdesýlerdiń oqýshy­larǵa berer áseri, taǵylymy mol bolatyn. 

Erterekte ótken osyndaı bir kezdesýde Halyq qaharmany, marqum Ázir­baıjan Mámbetov «Sizderdiń mek­tepterińiz zııaly qaýymnyń shoǵyryn da­ıyn­dap jatqanyna kózim jetti», degen edi. Rasynda da solaı. 

Dúnıejúzi qazaqtary qa­ýym­­dastyǵy tór­aǵa­synyń birinshi orynbasary bol­ǵan qaırat­ker Talǵat Mamashev, Pre­zı­dent­tiń baspasóz hatshysy Aıdos Úki­baı, Qazaqstannyń eńbek sińir­gen óner qaı­ratkeri Keńes Dúısekeev, UQK general-leıtenanty Ádil Shaıahmetov, Qor­ǵanys mınıstrligi Bas shta­bynyń bastyǵy bolǵan marqum Málik Saparov, pedagogıka ǵy­lymdarynyń doktory, professor, akademık Qaırat Adambekov, TMD Úılestirý keńe­siniń qazaq­standyq ókili, general-maıor Elemes Jańa­bergenov, Parlament Má­jilisiniń depýtaty Máýlen Áshimbaev, «Egemen Qazaqstan» respýblıkalyq gazeti» AQ bas­qar­ma tóraǵasy ári Halyq­ara­­lyq Túrki aka­de­mııa­sy­nyń­­ prezıdenti Dar­han Qy­dyr­­áli, Prezıdent Ákim­shi­li­gi Ishki saıasat bólimi meń­ge­­rý­shisiniń orynbasary Nur­lan Oqauly, Japonııanyń Sen­daı qalasyndaǵy Tohoký ýnıver­sıtetiniń professory Nurbosyn Janpeıisov, Ortalyq Azııa aımaqtyq keńesi jáne bi­lim berý or­talyǵynyń dırektory­ Aına Er­mekbaeva, jazýshy Beken Nurahmetov, aıtysker aqyndar Serik Qalıev, Dáý­letkereı Kápuly, aqyn Tanakóz Ilııa­so­va osy mekteptiń túlekteri.

Bul ti­zim­di elimizdiń buqaralyq aq­parat qural­darynda qyzmet etip júrgen jýrnalıster sho­ǵyrymen jalǵastyrýǵa bolady. Quqyq qorǵaý, ekonomıka jáne bıznes salasynda tabysty jumys istep júrgenderi qanshama. Bárin bir maqalaǵa engizý múmkin emes. Sondyqtan men osyndaı azamattardy tárbıelegen mektepti basqarǵan basshylar jóninde de bir-eki aýyz aıtqym kelip otyr. 

Dırektor – mekteptiń mıy,­ ujymnyń aqylshysy, týyn­daǵan problemany der kezinde sheshetin, ujymdy uıystyra ala­tyn qabiletti uıymdastyrýshy. Bi­limi ushan-teńiz, mádenıeti jaǵynan qa­ra­maǵyndaǵylardan bıik turatyn, qyz­metkerlerdiń iskerligin tanıtyn, tipti mektep oqýshylarynyń qabiletin, minez-qulqyn, olardyń ata-anasyn, turmysyn jetik bile­tin dırektor – mekteptiń baqy­ty. Osyndaı dırektorlar­ bizdiń mek­tepte jumys iste­di, mekteptiń abyroıyn­ asyrdy. Solardyń qatarynda Qapan Qa­dyrjanovty, Se­raj Ámirhanovty, Tursyn Meshit­baevty, Maqsut Orazaıdy aı­ryq­sha atap aıtýǵa bolady. Keıingi Janas Salpynov, Muh­tar Ibraımov, qazirgi dırektory Roza Seksenova da mektep-ın­ternattyń janyn jaqsy tú­singen, onyń otymen kirip, kú­limen shyǵýǵa ázir, qabiletti uıymdastyrýshy, bilikti bas­shylardyń qatarynan dep bile­min. 

San túlekti ómir ólkesine sam­ǵat­qan altyn uıamyzda kóp­tegen bilimdi de tá­jirı­beli muǵa­limder, ulaǵatty ustaz­dar eńbek etti. Solardyń da birnesheýin atap keteıin. Qazaqstannyń eń­­bek sińirgen qyzmetkeri, ke­zin­de sabaq berýdiń 17 ádisin res­­pýb­lıka muǵalimderine úı­ret­ken, qazaq tili pániniń mekteptegi «piri» bolǵan sheber ustaz Arshagúl Pralıeva, KSRO halyq aǵartý isiniń úz­digi Naǵıma Bekmaǵambetova, «Lenın» ordeniniń ıegeri Ve­nera Qýanyshbaeva, Bilim berý isi­­niń úzdik qyzmetkeri, sýretshi Sapa Ysqaqov, matematıkany shemishkedeı shaqtyratyn Eńbek Qyzyl Tý ordeniniń ıegeri Sara Jaqsymbetova, Halyqaralyq «Alash» syılyǵynyń ıegeri, ja­zýshy, jýrnalıst ári ustaz Úmbetbaı Ýaıdın, bilim berý isiniń úzdigi Lázzat Aýpbaeva syndy maıtalmandar oqýshy­larǵa bilim ǵana emes, ómirlik tálim-tájirıbelerin de úıret­ti. Mysaly, Ú.Ýaıdın sa­baq­­ bergen kezdegi mek­tep túlek­teriniń kó­bi jýrnalıstıka fa­kýltetine túsip, búginde eli­mizdiń mańdaıaldy aqparat qu­raldarynda qyzmet atqaryp júr. Al QazKSR Joǵarǵy Keńesi Pre­zı­dıýmynyń «Qurmet gramotasymen» marapattalǵan mý­zyka pániniń muǵalimi Ǵa­lııa Musaevanyń tálimin al­ǵan Toqtar Serik, Aqbota Ke­rimbekova, Tamara Asar, Beıbit Qor­ǵan syndy oqýshylar bú­gingi qazaq estradasynyń shoǵyryn tolyqtyrdy. 

Ardager ustazdardyń tá­lim-tárbıe­sin kórgen qazirgi mu­ǵalimderdiń nátı­jeleleri de kóńil qýantarlyq. Sońǵy bes jylda respýblıkalyq ǵy­lymı jobalar jarysynan qo­rytyndy esepte mektebimiz «Úzdik komanda» ataǵyn ıelense, respýblıkalyq pándik olım­pıadalardan «Eń úzdik olım­pıadalyq mektep» ata­ǵyn bes jyl qata­rynan je­ńip aldy. Respýblıkalyq Abaı-Shákárim, Mahambet, Muqaǵalı, Ilııas oqýlarynyń «Ǵumyrdarııa» res­pýb­­lıkalyq baıqaýlarynyń júldeli oryn­dary da osy mekteptiń daryndy oqýshylarynyń úlesinde desek, artyq aıtpaǵanymyz. 

Mektebimizdiń osyndaı úz­dik nátıje­ler­ge qol jetkizip, bi­lim bıiginen kórinýin bizder, ar­dager-ustazdar árdaıym maq­tan etemiz. Aldaǵy kezeńde de qazaqtyń óne­geli ul-qyzdaryn tárbıelep, elimizge aıan­baı qyz­met qylatyn naǵyz ult­jandy aza­mattardy úlken ómirge qanat qaqtyra be­rýine tilektespiz jáne solaı bolatynyna senemiz. 

Orynsha

QARABALINA-QAZYBAEVA, 
Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri