Táýelsizdik jáne Elbasy! Bul qos uǵymdy biz bir-birinen búgingi kúni de, Máńgilik eldiń máńgilik tarıhynan da eshqashan bóle-jara qaraı almasymyz anyq. О́ıtkeni Elbasy el táýelsizdiginiń 26 jylynda qazaq elin bir ǵasyrdyń enshisine de sııa qoımastaı tarıhı joldan alyp ótse, Qazaq eli dúnıeniń tórt buryshyna eń áýeli Nazarbaev esimimen, Nazarbaev kelbetimen tanyldy. Nazarbaev Qazaq eli úshin álemge, ǵaryshqa, bolashaqqa jol ashyp berdi. Aqıqaty da osy!
Týǵan elimizdiń mereıi ósip, abyroıy tasqanyn kórýden artyq qýanysh ta, baqyt ta joq bolar bálkim! Jáne de sol mereı men sol abyroı álemdik deńgeı men álemdik dárejede bolyp jatsa, bul degenińiz kúni keshe ǵana otar bolǵan Otanyńnyń baǵy janǵandyǵy deý kerek. Otar bolǵan da jalǵyz biz emes edik. Álem aldynda abyroıly bolamyz dep umtylǵandar da jalǵyz biz emes edik. Árıne búgingi zamannyń ólshemimen jıyrma alty jyl degenińiz tarıh úshin qas-qaǵymdyq bir ǵana sát te bolar. Alaıda sol tarıhtyń osy bir asa qysqa merziminde Qazaqstannyń álemdik jáne halyqaralyq arenadaǵy orny, bedeli men abyroıy dúnıe qurlyǵyndaǵy talaıǵy bir erteden qalyptasyp, erteden qýatty memleket bolyp ornyqqan elderden kem túsip otyrǵan joq. Taǵy da bir aqıqat osy!
Biz táýelsizdikti Keńes ókimetinen qalǵan aýyr zardaptarymen qabyldap alyp edik. Álemniń altydan bir bóligin alyp jatqan Keńes Odaǵy ydyraǵan tustaǵy Qazaqstannyń ekonomıkalyq ta, áleýmettik jaǵdaıy da asa qıyn boldy. Muny kóz kórdi. Dúken sóreleri bos qalyp jatty. Jappaı jumyssyzdyq jaılady. О́zge dúnıeni qoıyp, qara sabyn izdep sabyldyq. Mine, sol joqshylyq pen tarshylyq, aınala tóńirektegi qarýly qaqtyǵystar men berekesizdik jaılap bara jatqan tusta, «osy biz qazaq óz betimizben el bola alamyz ba eken?» degen kúdik pen kúmán de keýlep, sony oılasań boldy, uıqyń shaıdaı ashylar alakóńil shaqta Nursultan Nazarbaev táýelsizdikti tuǵyr etip, tarıh sahnasyna shyqty.
Nazarbaev neni de bolsa elimen birge kórdi, elimen birge tózdi, elimen birge jeńdi. Tutas bir eldiń, tutas bir halyqtyń ǵasyrlar boıy armandap kelgen sol táýelsizdigin ózi jarııalap, sol táýelsizdiktiń kók baıraǵyn óz qolymen tuńǵysh kótergen Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaev syndy tarıhı tulǵanyń erligi men ulylyǵyn taný jáne sol jaıynda aıta da bilý qajet endi. Bul – bizge syn!
Keshegi kúni Almaty qalasyndaǵy burynǵy Fýrmanov kóshesiniń «Nursultan Nazarbaev dańǵyly» bolyp atalýy jáne de Astana áýejaıynyń «Nursultan Nazarbaev áýejaıy» bolýy da halqymyzdyń óz ulanyn ulyqtaı biler, óziniń uly perzentin han kótere biler dana qasıetiniń aıǵaǵyndaı bolyp, kóńilge ornyqty. О́ıtkeni Qazaqstan Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń esimi alǵash ret osydan 10 jyl buryn Iordan Koroldiginiń Amman qalasynda jáne Reseı Federasııasyndaǵy Cheshen Respýblıkasynyń astanasy Groznyı qalasyndaǵy bir-bir kóshelerge berilgen bolatyn. Sondaı-aq Elbasy atyndaǵy kósheler Túrkııadaǵy birneshe qalada, Tatarstandaǵy Qazan qalasynda da bar. Mine, Elbasyn, qazaqtyń bir ulanyn jat jurttyqtar bizden buryn ulyqtap jatsa, buǵan súısineıik te jáne de aldaǵy ýaqytta Qazaqstannyń ár oblystarynyń ortalyqtarynda da bir-birden «Nursultan Nazarbaev» dańǵyly bolyp jatsa, bul da eldigimizdiń bıik bir parasat paıymy bolar edi.
Ultaralyq qarama-qaıshylyqtar men túrli kózqarastardy ortaq bir múddege – tatýlyq pen birlik múddesine toǵystyra bilgen Nazarbaev saıasatyn álem moıyndady. Bul da Qazaq eliniń abyroıy. N.Nazarbaevtyń osy bir saıasatyn álemniń moıyndaǵandyǵynyń bir kórinisi mynaý bolsa kerek. 2014 jyldyń 24 naýryzy kúni Eýropanyń tórindegi Gaaga qalasynda Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa dúbirli dúnıeniń búgingideı dúrligip turǵan shaǵynda qyrmyzy qyzǵaldaqtyń «Prezıdent Nazarbaev» dep atalatyn jańa túri tanystyryldy. Qyrdyń topyraǵynan nár aldy deıtin sol qyrmyzy qyzǵaldaqtyń náziktigindeı adam úmiti de Nursultan Nazarbaevtyń esimimen búr jarǵan-dy. Al endi 2016 jyly Elbasynyń Japonııaǵa sapary barysynda tanystyrylǵan «Prezıdent Nazarbaev» hrızantema gúli bertin «Mártebeli» ataǵyna ıe boldy. «Prezıdent Nazarbaev» hrızantemasy sary túınekti gúl eken. Al sary hrızantema Japonııanyń sımvoly bolyp tabylady jáne ımperator taǵy men osy el azamattarynyń ulttyq pasporttaryn áshekeleıtin memlekettik gerbin bildiredi jáne de hrızantema gúline buǵan deıin birde-bir memleket basshylarynyń esimderi berilmegendigin eskersek, Eýropanyń «Prezıdent Nazarbaev» qyzǵaldaǵy men Kúnshyǵys eliniń «Prezıdent Nazarbaev» hrızantemasy qazaq perzenti, bizdiń Elbasyna degen tutas álemniń qurmeti men syıy dep bilgenimiz abzal.
Álem kóne tarıhtyń betterinen máńgi óshpeıtin taǵy bir tarıhı oqıǵany biledi. 2010 jyldyń jeltoqsan aıynyń 1-2-si kúnderi Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymynyń Astana sammıtin ótkizý arqyly Nursultan Nazarbaev uzaq jyldar boıy úni shyqpaı kele jatqan osy uıymynyń bedelin saqtap qala aldy jáne osy uıymnyń toqtap qalýdyń az-aq aldynda turǵan júregine nár berip, Eýroatlantıka jáne Eýrazııa keńistiginde senim men birlikti ornyqtyrýdyń taǵy bir mańyzdy qadamyna jol ashty. Osylaısha dúbirli de daý-damaıly, qarýly qaqtyǵysy da dúnıe tirshiliginiń júıkesin juqartyp turǵan álemniń búgingi damýyna Nazarbaev syndy adam balasynyń jańasha ári jaýapty kózqarasy qajettiligin adal nıetti, adal oıly adamzat balasy tereń túsinip te otyr. Árıne ol úshin judyryqtaı júregińe tutas álemdi, barlyq adamzat múddesin qazaq Prezıdentindeı syıǵyza bilý de qajet edi.
Adamzat múddesi demekshi, Nursultan Nazarbaevtyń osy kúngi álemdik daý-janjaldardy, qarýly qaqtyǵystardy beıbit jolmen, kelissózder arqyly retteý jolyndaǵy bitimgershilik saıasatyn taǵy da álem joǵary baǵalaı bildi. Búgingi álemniń tynysyn taryltyp, qyzýyn kóterip turǵan Sırııadaǵy jaǵdaıdy beıbit jolmen retteý baǵytyndaǵy túrli kózqarasty jaqtardyń Astana qalasynda kezdesýleri bul máseledegi Taıaý Shyǵystyń qatyp qalǵan tońyn jibitip, buryn qarýdyń tilimen ǵana sóılesip kelgenderdiń endi adamı parasattylyq tilimen, dıplomatııalyq tilmen sóılesýlerin bastap berdi.
Bizge Táńir ıesi dúbirli dáýirdiń otty shaǵyndaǵy memleketter men qurylyqtardyń, ǵasyrlar toǵysyndaǵy jer shary men dúnıeniń tynyshtyǵy, jer-jahannyń saýlyǵy, Adamzattyń amandyǵy, eń bastysy, qazaq balasynyń baǵy úshin kemel kemeńgerlikpen árdaıym alańdaýmen kún keship kele jatqan Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev syndy adal uldy, alǵyr da oıly saıasatshyny syılady.
Elbasynyń táýelsizdik jyldary atqarǵan eńbeginiń aıasy men aýqymy qazaq tarıhynyń ótken kezeńderi men dáýiriniń eshbir ólshemine syımastyǵyn jáne de ǵasyrlyq murattardyń júzege asa bastaǵandyǵyn taǵy bir oıǵa ala otyryp, Nursultan Nazarbaevtyń óz júregine syıǵan tutas álemdi óz eli men halqyna degen sheksiz súıispenshiliginiń belgisindeı etip qasıetti qazaq jerine, óz dalasyna qondyryp Astana qalasyn salyp ornyqtyra bilgendigi Máńgilik erliginiń báıteregi bolyp máńgi jasary da anyq.
HH ǵasyrdyń sońǵy on jyldyǵynyń dúnıesi ózgerip, saıası júıesi áli qalyptasyp bolmaı jatqan óliara tusta Qazaqstan sııaqty alyp eldiń jańa astanasyn jańa orynǵa kóshirip alyp kelip, Nursultan Nazarbaevtyń Esildiń boıyna el qondyryp, alǵashqy qazyǵynan bastap ózi qaǵyp, búgingi aıdyndy da aıbyndy Aqordaly Astanany dúnıe ákelgendigi bizdiń, ıaǵnı Qazaq eliniń Máńgilik El bola alatyndyǵyn dáleldep, osyǵan eń áýeli óz jurtynyń da, odan qaldy dúnıe jurtynyń da kózderin jetkizip, ılandyra bilgen ulylyǵy edi. Jáne de táýelsizdik jyldary aıdaı álemniń bir-bir bólshegin dalamyzǵa ákelip ornatyp bere alǵan Elbasy búgingi Astanany salý arqyly barsha qazaq jurtyn egemendik jolynda erlik jasaýǵa talpyndyrsa, qazaq jurtyn moıyndatyp, óz halqyna aıdaı álemdi súısindirte bilgen taǵy bir kemeńgerligi men erligi bolǵandyǵyn aıtqan lázim. Osy bir oılar toǵysynda «Astana – Táýelsizdigimizdiń lúp-lúp soǵyp turǵan júregi!» jáne de «Astana – halqymyzdyń barlyq uly murattarynyń Báıterek bolyp tereńge tartqan tamyry, jaıqalǵan japyraǵy!», – degendi óz kezinde aıtqan da bolatynbyz. Búgingi Astanany óz basym Elbasynyń qazaq balasy úshin soǵyp bergen uly Eskertkishindeı qabyldarym bar.
Biz táýelsizdiktiń alǵashqy sátteriniń kýáger urpaqtarymyz. Qazaq eli táýelsizdiginiń jıyrma alty jyldan bergi bar tarıhy men taǵdyry da, júrip kele jatqan joly men asqan asýy da, tar jol taıǵaq keshýi de, dáýirlep ósýi men órkendeýi de bizdiń kóz aldymyzda bolyp jatyr. Bizdiń árqaısymyzǵa Jaratýshy ıemiz táýelsizdik tarıhyn jasaýshy da jáne sony jazýshy da syıyn berdi. Sol tarıhı táýelsizdiktiń taǵdyrsheshti kezeńderinde Nursultan Nazarbaev syndy Adamzattyń asyp bir týǵan perzentin óz halqymyzdyń baǵy dep baǵalap, aıbyny dep aıta bilsek etti. Asqar taýǵa eshqashan kóleńke túspeıdi.
Jabal ERǴALIEV,
jazýshy-dramatýrg,
Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri
KО́KShETAÝ
